Anahtar Çıkarımlar (TL;DR)

Bebekler beslenme sırasında hava yutar; çıkmayan gaz karın ağrısı, huzursuzluk ve kusma'ya yol açabilir. Üç ana pozisyon: omuza yatırma, oturtarak, yüzükoyun bacak üstü. Beslenmenin ortasında ve sonunda 5-10 dakika sırtını alttan yukarı doğru hafifçe sıvazlayarak veya tıklatarak geğirme çıkar. Geğirme çıkmıyorsa pozisyon değiştir, 5-10 dakika dene, çıkmazsa zorlama. Kolik ile normal gaz farklıdır: Kolik, sağlıklı bir bebekte günde 3+ saat, haftada 3+ gün, 3 hafta sürer.

---

Bebek Neden Gaz Çıkarmalı?

Gaz çıkarma pozisyonu: omuzda tutma tekniği adım adım gösterileri.

Bebekler her beslenme öğününde — emzirsin, biberonla beslensin — birlikte hava yutar. Bu hava midede toplandığında:

Karın gerginliği ve ağrı,
Huzursuzluk, ağlama,
Kusma (özellikle taze çıkan süt + hava),
Beslenmeyi yarıda bırakma

yapar. Geğirme yardımıyla mide gazı dışarı atılır, bebek rahatlar. Sıkça gaz çıkarmak özellikle 0-3 ay yenidoğanlarda önemlidir; mide-yemek borusu kapağı (alt özofagus sfinkteri) henüz tam gelişmediği için reflü ve kusma riski yüksektir.

Ne Zaman Gaz Çıkarmalı?

Emzirme Sırasında

Bebek bir göğsü bitirdikten sonra (göğüs değiştirmeden önce) 1-2 dakika gaz çıkarmaya çalış.
Eğer bebek emerken huzursuzlanır, başını çevirir veya kıvranırsa ortada da gaz çıkarmayı dene.

Biberonla Beslemede

Her 60-90 ml'de (yarısında) ara ver, geğirt.
Bebek biberonun yarısında huzursuzlandıysa hemen geğirt.
Beslenme sonunda mutlaka geğirme çıkar.

Beslenme Sonunda

Yatırmadan önce 5-10 dakika dik tut.
Geğirti çıkmadığında bile en az 10-15 dakika 45° eğimli tut (öne sırt yaslamış pozisyonda).

> Anti-kolik biberonlar beslenme sırasında yutulan havayı azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz; geğirme yine gerekir.

3 Etkili Gaz Çıkarma Pozisyonu

Futbol tutuşu: karın baskısı ile etkili gaz çıkarma yöntemi.

1. Omuz Üstü (En Yaygın)

Bebeği dik tut, başı omzunun üstüne gelsin.
Bir elinle popo-baş hizasını destekle, diğer elinle sırtını kalçadan boyna doğru hafifçe sıvazla veya yumuşakça tıklat.
Omzunda kumaş bezi olsun (çıkabilecek tükürmeye karşı).

İpucu: Sıvazlamayı dairesel hareketle, yukarı doğru yap. Hava yutulduğu yerden çıkmaya başlar — boğazdan değil mideden.

2. Oturarak

Bebeği kucağına oturtacak şekilde diz üstüne al, ön tarafına doğru hafif eğ.
Bir elinle çene-göğüs altını destekle (boynu sallanmasın), diğer elinle sırtını sıvazla.
3 ay öncesi bebekler için baş kontrolü zayıf olduğundan ekstra destek kritik.

3. Yüzükoyun Diz Üstü

Bebeği karnı senin dizinin üstüne gelecek şekilde yatır.
Başı bir tarafa çevir (nefes alabilsin).
Sırtına dairesel hafif baskı uygula.
Bu pozisyon karında biriken alt gazları çıkarmaya yardımcı.

> 🚨 Dikkat: Yatış pozisyonunda bebeği asla yalnız bırakma. SUUS (ani bebek ölümü) riski.

Gaz Çıkmıyorsa Ne Yap?

1. Pozisyon değiştir: Omuz → oturarak → diz üstü.

2. 5-10 dakika dene. Daha fazla zorlama; bazı beslemelerde gerçekten gaz çıkmaz.

3. Bebek mutluysa geğirti şart değil. Sakin, rahat ve uyumayı planlıyorsa zorla uyandırma.

4. Bisiklet hareketleri: Bebeği sırtüstü yatır, dizlerini karnına doğru bisiklet pedalı çevirir gibi hareketle ettir. Bağırsaktaki gazları hareketlendirir.

5. Karın masajı: Saat yönünde, hafif baskıyla göbek çevresine dairesel masaj yap (3-5 dakika).

6. Sıcak duş: Bebeği kucağa al, banyoda sıcak duşun buharında 5 dakika geçir (cilt sıcaklığını yakın takip et).

Gazı Önleyen Pratikler

Beslenme Sırasında

Bebek ağzıyla meme başını/biberonu tam kavramalı. Yalnızca uçtan içerse hava yutar. [Doğru emzirme pozisyonları rehberini](/blog/emzirme-pozisyonları-ve-latch) oku.
Biberon kullanıyorsan biberon başını tam süt dolu tut; başı eğ ki süt başlık doluyu doldursun, hava emilmesin.
Anti-kolik biberonlar (yandan hava giriş kanallı: Dr. Brown's, MAM, Avent) hava yutmayı azaltır.

Beslenme Sıklığı

Aşırı aç bebek hızlı emer, çok hava yutar. Sık ve küçük öğünler havayı azaltır.
Aşırı tok olduğunda geğirme zorlaşır; aşırı uzun aralarla beslenmeden kaçın.

Anne Diyeti (Emziren Anneler İçin)

Bilim, anne diyetinin bebek gazına direkt etkisi olduğunu büyük çoğunluk vakada kanıtlamaz. Ancak:

Aşırı miktarda lahana, brokoli, karnabahar, soğan anneye gaz yapıyorsa, bebekte de tetikleyebilir.
İnek sütü ürünleri bazı bebeklerde inek sütü protein alerjisi (CMPA) belirtilerine yol açar — sürekli karın ağrısı, kanlı kaka, kusma varsa doktor değerlendirmesi gerek.

Kolik mi, Normal Gaz mı?

Bebek koliği (bebek karın krampı, "kolik") — Wessel kuralı:

Sağlıklı, iyi beslenmiş bebekte
Günde 3 saatten fazla ağlama
Haftada 3 günden fazla
En az 3 hafta süren durum
Genelde 6 hafta-3 ay arası, akşam saatlerinde

Kolik bir hastalık değil, bir tanım. Sebebi tam bilinmez (sindirim sistemi olgunlaşması, çevresel uyaran fazlalığı, anne-bebek bağlanması, mikrobiyota farkı teorileri var). Kolik bebekte:

✅ Bebek kilo alır.
✅ İyi beslenir.
✅ Aktif, çevreyi takip eder.
❌ Belirli saatlerde ayak çekme, yüz kızarması, ağlama krizleri.

> Kolik genelde 4-5 ayda kendiliğinden geçer. Detay için [bebeklerde kolik yönetimi rehberini](/blog/kolik-bebek-rahatlatma) oku.

Ne Zaman Doktora?

🚨 Aşağıdaki belirtilerden biri varsa çocuk doktoruna başvur:

Kilo almama veya kilo kaybı
Sürekli ağlama, sakinleştirilemeyen huzursuzluk
Kanlı, mukuslu veya yeşilimsi-katı kaka
Kusmuk yeşilimsi (safralı) veya kanlı
Ateş (3 ay altı bebekte 38°C üzeri ACİL)
Su kaybı belirtileri: az ıslak bez, ağlarken yaş yok, dilin kuruluğu
Karında belirgin şişlik, sertlik
Beslenme tamamen reddedildi
Apne (nefes durması), morarmaya
Genel halsizlik, alıştırılamayan bebek

Sıkça Sorulan Sorular

Bebek geğirmiyor, ne kadar dik tutmalıyım?

Geğirti çıkmasa bile beslenme sonrasında 15-20 dakika dik veya 45° eğik pozisyonda tut. Sonra yatırabilirsin.

Geğirme sırasında süt çıkıyor, bu normal mi?

Hafif kusma (regürjitasyon) sık görülür ve genelde normaldir. Bebek tepki vermiyor, kilo alıyorsa endişelenme. Yoğun fışkırır şekilde kusma veya kilo alımı duruyorsa doktora başvur — reflü (GERD) değerlendirmesi gerekir. [Bebeklerde reflü belirtileri](/blog/bebeklerde-reflu) detaylı bilgi sunar.

6 aylıktan büyük bebekleri de geğirtmek gerek mi?

6 ay sonrası bebek genelde dik oturur ve beslenme sırasında daha az hava yutar. Hâlâ huzursuzluk gösteriyorsa geğirtmeye devam et, ama aktif zorlamaya gerek yok.

Anti-kolik damlalar (simetikon) işe yarar mı?

Simetikon damlalar (örn. Disflatyl, Espumisan) çoğu çalışmada plasebodan daha etkili bulunmamıştır, ancak yan etkisi de yoktur. Doktor önerirse kullanılabilir; mucize bekleme.

Probiyotik (Lactobacillus reuteri) gaz/koliği azaltır mı?

*Lactobacillus reuteri* probiyotiğinin anne sütüyle beslenen kolik bebeklerde ağlama süresini azalttığına dair çalışmalar var. Mama ile beslenen bebeklerde etki daha tartışmalı. Doktor önerisi olmadan başlama.

Sıcak su torbası ya da bebek karnına battaniye sarmak güvenli mi?

Asla doğrudan sıcak su torbası uygulama. Bebek cildi ısıyı algılamada yetişkinden farklıdır, yanık riski yüksek. Ilık, kuru havlu veya battaniyeyle hafif sarmal yapabilirsin. Bebek 0-2 ay arasındaysa kundak, 3+ ay sonrası kundak BIRAKILMALI (kalça displazisi riski).

Ne kadar süre gaz çıkarmaya çalışmalıyım?

5-10 dakika yeterlidir. Bu süre sonunda gaz çıkmıyorsa pozisyon değiştir veya bebeği rahat bırak. Aşırı çabalama (yarım saat geğirtmek) hem bebeği hem seni yorar; bazı beslemelerde gerçekten gaz olmaz.

---