Bebek Aşı Takvimi: Hangi Aşı Ne Zaman Yapılır?

Bebeğinizin ilk yılları, bağışıklık sisteminin en hızlı geliştiği ama aynı zamanda enfeksiyonlara en açık olduğu dönemdir. Aşılar, bebeğinizi henüz karşılaşmadığı hastalıklara karşı önceden hazırlar. Türkiye'de tüm çocukluk dönemi aşıları, T.C. Sağlık Bakanlığı'nın Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) kapsamında Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) ücretsiz uygulanır. Bu rehberde güncel aşı takvimini, 2025'te değişen noktaları ve aşı sonrası bakımı anne diliyle bulacaksınız.

> Önemli not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerine geçmez. Bebeğinizin özel durumu (erken doğum, kronik hastalık, alerji öyküsü) için mutlaka çocuk doktorunuza danışın.

Güncel Aşı Takvimi (Ay Ay)

Aşağıdaki takvim, T.C. Sağlık Bakanlığı Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi (2025) esas alınarak hazırlanmıştır.

Kısaltmalar: Verem aşısı (BCG), zatürre/pnömokok aşısı (KPA), altılı karma / DaBT-İPA-Hib-HepB (difteri, aselüler boğmaca, tetanoz, inaktif çocuk felci, Hemofilus influenza tip b, hepatit B), ağızdan damlatılan çocuk felci aşısı (OPA), kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK), hepatit A (Hep-A), erişkin tetanoz-difteri (Td), pekiştirme dozu (rapel).

9. aydaki KKK dozu bir "ek doz"dur; kızamığa karşı erken koruma sağlar. Rutin ilk doz 12. ayda, ikinci doz 48. ayda (4 yaş) yapılır.

2025'te Ne Değişti? Altılı Karma Aşı

14 Nisan 2025'ten itibaren, daha önce uygulanan beşli karma aşıya (DaBT-İPA-Hib) hepatit B aşısı da eklenerek altılı karma aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB) programa alındı. Bunun iki önemli sonucu var:

• Bebeğiniz tek iğneyle altı hastalığa karşı korunur; iğne sayısı azalır.
• Önceden 1. ayın sonunda ayrı yapılan hepatit B aşısı artık uygulanmaz. Hepatit B koruması, doğumdaki ilk dozla birlikte 2., 4. ve 6. aylardaki altılı karmanın içinde sağlanır.

Ayrıca gebelere, bebeği yaşamının ilk aylarında boğmacadan korumak için ücretsiz Tdab (erişkin tetanoz-difteri-aselüler boğmaca) aşısı uygulanmaya başlandı. Böylece anne aracılığıyla oluşan koruma, bebek kendi aşılarını olana kadar destek sağlar.

Aşılar Hangi Hastalıklara Karşı Koruyor?

Türkiye çocukluk dönemi aşı takvimi 13 hastalığa karşı koruma sağlar: verem (tüberküloz), hepatit B, difteri (kuşpalazı), boğmaca, tetanoz (kazıklıhumma), çocuk felci (polio), Hemofilus influenza tip b (Hib) enfeksiyonları, zatürre ve menenjit yapabilen bakteri (pnömokok), kızamık, kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği ve hepatit A.

Bu hastalıkların çoğu bebeklerde ağır seyredebilir: kızamık zatürre ve beyin iltihabına (ensefalit), boğmaca solunum durmasına, menenjit ise kalıcı işitme kaybına yol açabilir. Aşılar bu risklerin büyük kısmını önler.

Aşı Sonrası Normal Yan Etkiler

Aşı sonrası hafif tepkiler, bağışıklık sisteminin çalıştığının işaretidir ve çoğu 1-2 günde kendiliğinden geçer:

• Aşı yerinde kızarıklık, hafif şişlik veya hassasiyet
• Hafif ateş
• Huzursuzluk, iştahsızlık, uykuya meyil

Evde ne yapabilirsiniz: Aşı bölgesine temiz ve serin bir bez uygulayabilirsiniz. Ateş veya belirgin huzursuzluk varsa çocuk doktorunuzun önerdiği dozda parasetamol (asetaminofen) verebilirsiniz. Aşıdan önce "ateşi önlemek için" rutin ağrı kesici vermek önerilmez. Bebeklere ve çocuklara aspirin verilmez (nadir ama ciddi bir karaciğer-beyin hastalığı riski: Reye sendromu). Emzirmeye ve sıvı almaya devam edin.

Şu durumlarda vakit kaybetmeden hekime veya acile başvurun:

• 39°C ve üzeri, düşmeyen yüksek ateş
• Havale / nöbet (kasılma) geçirmesi
• Alerjik reaksiyon belirtileri: yüz, dudak veya göz kapağında şişme, yaygın döküntü, nefes almada zorluk, aşırı halsizlik
• Saatlerce süren, sakinleştirilemeyen aralıksız ağlama
• Aşı yerinde giderek büyüyen, çok kızarık ve sıcak şişlik

Ciddi alerjik reaksiyonlar (anafilaksi) çok nadirdir ama genellikle aşıdan sonraki ilk dakikalar-saatler içinde ortaya çıkar; bu yüzden aşı sonrası kısa süre sağlık kuruluşunda beklemek güvenli bir uygulamadır.

Aşı Randevusunu Kaçırdıysanız

Takvimin bir dozunu kaçırmak, baştan başlamayı gerektirmez. Aile hekiminiz, kaçırılan dozları "yakalama (catch-up)" programıyla tamamlar; daha önce yapılan dozlar geçerliliğini korur. Önemli olan, eksik dozu fark ettiğinizde en kısa sürede ASM'ye başvurmaktır. Aşı kartınızı ya da e-Nabız aşı kaydını her ziyarette yanınızda bulundurun.

Aşılar Güvenli mi?

Aşılar, kullanıma girmeden önce uzun klinik araştırmalardan geçer ve uygulamaya başladıktan sonra da sürekli izlenir. Aşılamanın bireysel korumanın yanı sıra bir diğer faydası toplum bağışıklığıdır (herd immunity): yeterli sayıda çocuk aşılandığında, henüz aşılanamayacak kadar küçük bebekler ve bağışıklığı zayıf kişiler de dolaylı olarak korunur. Aşılama oranı düştüğünde kızamık gibi hastalıklar geri döner.

Aşıların otizme yol açtığı iddiası, milyonlarca çocuğu kapsayan çok sayıda bağımsız çalışmada çürütülmüştür; bu iddianın dayandığı 1998 tarihli yayın bilimsel sahtecilik nedeniyle geri çekilmiştir (Dünya Sağlık Örgütü, CDC).

Sıkça Sorulan Sorular

Altılı karma aşı nedir, beşli karmadan farkı ne?

Altılı karma aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB), tek iğnede altı hastalığa karşı koruma sağlar: difteri, boğmaca, tetanoz, çocuk felci, Hib enfeksiyonları ve hepatit B. 14 Nisan 2025'ten itibaren beşli karmanın yerini almıştır. Tek farkı içine hepatit B'nin de eklenmiş olmasıdır. Böylece bebek daha az iğneyle daha geniş korumaya kavuşur ve 1. ayda ayrıca hepatit B aşısı yapılmasına gerek kalmaz.

Bebeğim hafif hastayken aşı olabilir mi?

Hafif nezle, burun akıntısı veya ateşsiz hafif enfeksiyonlar genellikle aşıya engel değildir. Ancak yüksek ateşli, belirgin hasta bir bebekte hekiminiz aşıyı kısa süre erteleyebilir. Bu kararı muayene sonrası aile hekiminiz verir; kendi başınıza ertelemeyin.

Aynı gün birden fazla aşı yapılması zararlı mı?

Hayır. Takvimde aynı günde birden fazla aşının planlanması güvenlidir ve bebeğin bağışıklık sistemini "yormaz". Aynı anda uygulanan aşılar hem korumayı öne çeker hem de sağlık kuruluşuna gidiş sayısını azaltır (Amerikan Pediatri Akademisi).

Aşı sonrası ateş için ne yapmalıyım?

Hafif ateşte bebeğinizi ince giydirin, sıvı alımını ve emzirmeyi sürdürün. Rahatsızlık veren ateşte çocuk doktorunuzun önerdiği dozda parasetamol kullanabilirsiniz. 39°C ve üzeri düşmeyen ateş, havale ya da alerji belirtisi varsa acilen hekime başvurun. Bebeklere aspirin vermeyin.

Verem aşısı (BCG) neden iz bırakıyor?

BCG aşısı genellikle sol kola yapılır ve haftalar içinde önce küçük bir kabarcık, ardından yara, iyileşince de küçük bir iz bırakır. Bu beklenen bir süreçtir. Bölgeye pansuman yapmayın, sıkmayın, kendi haline bırakın. Aşırı büyüyen şişlik ya da koltuk altında büyüyen bir bez (lenf bezi) fark ederseniz hekiminize danışın.

Aşı kartımı kaybedersem ne olur?

Aşı kayıtları e-Nabız sisteminde dijital olarak da tutulur; aile hekiminiz geçmiş dozları buradan görebilir. Yine de fiziksel aşı kartınızı saklamanız, okul kaydı ve yurt dışı seyahatlerde işinizi kolaylaştırır.

Kaynaklar

Bu rehber, ulusal ve uluslararası yetkili sağlık kuruluşlarının güncel kılavuzlarına dayanır:

• [T.C. Sağlık Bakanlığı — Aşı Portalı (asi.saglik.gov.tr)](https://asi.saglik.gov.tr/) — Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi (2025) ve Genişletilmiş Bağışıklama Programı
• [T.C. Sağlık Bakanlığı — Aşı Takvimindeki Son Güncellemeler](https://asi.saglik.gov.tr/bagisiklama-programi-ve-asi-takvimi/asi-takvimindeki-son-guencellemeler.html) — Altılı karma aşıya geçiş ve gebelikte Tdab uygulaması
• [Dünya Sağlık Örgütü (WHO) — Aşılar ve Bağışıklama](https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization) — Uluslararası bağışıklama önerileri
• [Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) — HealthyChildren.org](https://www.healthychildren.org/) — Ebeveynler için aşı ve çocuk sağlığı rehberleri
• [ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) — Vaccines & Immunizations](https://www.cdc.gov/vaccines/) — Aşı güvenliği ve yan etki bilgileri

> Sorumluluk reddi: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; çocuk doktoru muayenesinin yerine geçmez. Bebeğinizin sağlığıyla ilgili her karar için aile hekiminize veya çocuk doktorunuza danışın.