1. trimester (1-13. hafta), 2. trimester (14-27. hafta) ve 3. trimester (28-40. hafta) — belirtiler, testler, kilo alımı ve her dönemde dikkat edilecekler.
| Konu | 1. Trimester | 2. Trimester | 3. Trimester |
|---|---|---|---|
| Hafta aralığı | 1–13. hafta | 14–27. hafta | 28–40. hafta |
| Süre | 13 hafta | 14 hafta | 13 hafta |
| Semptom yoğunluğu | Yüksek (bulantı, yorgunluk) | Düşük (en rahat dönem) | Orta (fiziksel rahatsızlık) |
| Test sayısı | 2-3 kontrol, 2-3 test | 2 kontrol, 2-3 test | 4-5 kontrol, 2-3 test |
| Önerilen kilo alımı | 1-2 kg | 5-7 kg | 4-5 kg |
| Bebek hareketi | Yok veya çok az | 18-22. haftada başlar | Güçlü ve sık |
| Düşük riski | En yüksek | Düşük | Çok düşük |
Her gebelik haftası için ayrıntılı bebek gelişimi, annenin değişimleri, yapılacak kontroller ve öneriler — 1. haftadan 40. haftaya.
Bu sayfadaki bilgiler WHO, ACOG (Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji), TC Sağlık Bakanlığı Gebe Takip Protokolü ve Türk Perinatoloji Derneğirehberleri temel alınarak hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Hamilelik yaklaşık 40 hafta (280 gün) sürer ve üç trimestere bölünür. Bu dönemler sadece zaman dilimleri değil, her birinin kendine özgü gelişim süreçleri, tıbbi kontrolleri ve annenin deneyimlediği değişimleri olan evrelerdir. 1. trimester organların şekillendiği, 2. trimester bebeğin hızla büyüdüğü ve annenin en rahat hissettiği, 3. trimester ise hem bebeğin kilo alıp olgunlaştığı hem de annenin doğuma hazırlandığı dönemdir.
Trimester, Latincede "üç aylık dönem" anlamına gelir ve hamileliği üç eşit bölüme ayırır. 1. trimester 1-13. haftaları, 2. trimester 14-27. haftaları ve 3. trimester 28-40. haftaları kapsar. Her trimester farklı semptomlar, testler ve bebek gelişim aşamaları barındırır.
2. trimester (14-27. hafta) genellikle en rahat gebelik dönemi olarak tanımlanır. Bulantı büyük ölçüde geçmiş, yorgunluk azalmış ve karın henüz fazla büyümemiştir. Bebek hareketleri 18-22. haftalarda hissedilmeye başlar (bal kabarcığı veya kelebek dokunuşu gibi). Enerji seviyeleri genellikle bu dönemde en yüksektir.
1. trimesterde (1-13. hafta) plasenta oluşur, embriyonun tüm organ sistemleri şekillenir ve bebek yaklaşık 7-8 cm'ye ulaşır. Anne tarafında sıkça yaşanan belirtiler: bulantı ve sabah hastalığı (%70-80), yorgunluk, göğüs hassasiyeti, sık idrara çıkma, koku duyarlılığı. Düşük riski bu dönemde en yüksektir (%80 tüm düşüklerin). İkili tarama ve anne kanından genetik tarama (NIPT) bu dönemde yapılır.
2. trimesterde (14-27. hafta) bebek 14. cm'den 36 cm'ye ulaşır. 16. haftada cinsiyet belirlenebilir, 20-22. haftada detaylı ultrason yapılır. 22-24. haftada bebek sesi duyabilir, 24. haftada akciğerler gelişmeye başlar. 18-22. haftalar arasında anne bebek hareketlerini ilk kez hisseder.
3. trimesterde (28-40. hafta) doğum hazırlığı başlar: doğum çantasını hazırlayın (36. haftaya kadar), doğum kursu alın, hastaneyi ziyaret edin, doğum planı yazın, pediyatrist seçin ve yenidoğan için ev hazırlığı yapın. Bu dönemde çok fazla dinlenin, sol yana yatarak uyuyun, bebek hareketlerini günlük sayın ve şeker yükleme testi (OGTT), bebek izlem testi (NST) gibi kontrolleri aksatmayın.
TC Sağlık Bakanlığı protokolüne göre 1. trimesterde 2 kontrol (6-8. hafta ve 11-14. hafta), 2. trimesterde 2 kontrol (18-22. hafta ve 24-28. hafta), 3. trimesterde ise 32., 36., 38. ve 40. haftada birer kontrol önerilir. Riskli gebeliklerde kontrol sıklığı artar; şeker, tansiyon veya çoğul gebelik gibi durumlarda haftada bir kontrole çıkılabilir.
Normal kilolu bir kadın (BKİ 18.5-24.9) için önerilen toplam kilo artışı 11.5-16 kg'dır. Trimester dağılımı: 1. trimesterde 1-2 kg (bazıları hiç almaz veya bulantı nedeniyle kaybeder), 2. ve 3. trimesterde haftada yaklaşık 0.45 kg. Fazla kilolu (BKİ 25-29.9) için 7-11.5 kg, obez (BKİ 30+) için 5-9 kg önerilir. Aşırı kilo alımı gebelik şekeri (gestasyonel diyabet) ve gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) riskini artırır.
12. haftadan sonra düşük riski önemli ölçüde azalır; 1. trimester en riskli dönemdir. 22. haftadan önce doğan bebekler yoğun bakım koşullarında çok zor hayatta kalabilir; 22-24. hafta kritik "viabilite" sınırı olarak kabul edilir. 28. haftadan sonra modern tıpla hayatta kalma oranı %95'in üzerine çıkar. 37. haftadan sonra doğum tam zamanlı kabul edilir.