Yenidoğan Bakımı (0-3 Ay)

Göbek kordonu genellikle doğumdan 1-3 hafta sonra düşer. Bu süre içinde kuru tutmak en önemli kuraldır. Banyo yerine sünger banyosu tercih edilmeli, bez göbeği kapatmamalıdır. İyot veya alkol sürülmesi artık önerilmemektedir; yalnızca kuru tutmak yeterlidir. Kordonda kötü koku, kızarıklık, akıntı veya şişlik varsa doktora başvurun.

Yenidoğan sarılığı (hiperbilirubinemi) bebeklerin %60'ında doğumdan 2-3 gün sonra başlar. Sarılık gözlere, avuç içlerine veya ayak tabanlarına kadar yayıldıysa, doğumdan 24 saat içinde başladıysa, 2 haftadan uzun sürüyorsa veya bilirubin ölçümü yüksekse ışık tedavisi (fototerapi) uygulanır. Sık emzirme (8-12 kez/gün) bilirubin düşürmeye yardımcı olur.

WHO, ilk banyonun doğumdan en az 24 saat sonra yapılmasını önerir. İlk banyoda bebek vücudunu kaplayan verniks (beyaz peynir görünümlü) bileşiğin cilde emilmesi için beklenmesi idealdir. Göbek kordonu düşene kadar sünger banyosu; düştükten sonra küvet banyosu yapılabilir. Su sıcaklığı 37°C (bebek banyosuna dirsek veya bilek batırıldığında rahat hissedilen) olmalı.

Bebek her zaman sırt üstü uyumalıdır; bu ani bebek ölümü sendromu (ABÖS) riskini %50 azaltır. Beşik yüzey sert ve düz olmalı, yumuşak yastık, yorgan veya doldurulmuş oyuncak bırakılmamalıdır. Oda sıcaklığı 18-20°C olmalı; fazla örtünce aşırı ısınma riski oluşur. Ebeveyn yatağında uyutmak önerilmez ancak aynı odada ayrı beşikte uyutmak ilk 6-12 ay için ABÖS riskini azaltır.

Yenidoğanlar "talebe göre" beslenmelidir; bu genellikle günde 8-12 kez, her 2-3 saatte bir anlamına gelir. Çok uyuyan bebekler en fazla 4 saatte bir uyandırılmalıdır. Yeterli beslenmenin işaretleri: ilk haftada günde en az 6-8 ıslak bez ve günde 3-4 sarı kaka; doğumdan 2 hafta içinde doğum kilosuna dönüş.

Yenidoğanlar K vitamini depolarıyla dünyaya gelir ancak bu depolar çok düşüktür. K vitamini kan pıhtılaşması için gereklidir; eksikliğinde yenidoğan kanaması hastalığı (VKDB) oluşabilir. Bu nadir ama ciddi komplikasyonu önlemek için doğum odasında tek doz K vitamini enjeksiyonu yapılır. Bu standart protokolün bir parçasıdır.

Kolik, 3 haftasından büyük sağlıklı bir bebekte haftada en az 3 gün, en az 3 saat boyunca ve en az 3 hafta süren açıklanamayan ağlama ataklarıdır. Genellikle 2-3. haftada başlar ve 3-4. ayda kendiliğinden geçer. Kesin nedeni bilinmez; gaz ve bağırsak gelişim süreçleri rol oynayabilir. Beyaz gürültü, sallamak, karın masajı ve kundaklamak (kısa süreli) sakinleştirici olabilir.

Yenidoğanlar (0-3 ay) günde 14-17 saat uyur; bu süre 2-4 saatlik dilimler halinde dağılır. Gece-gündüz ritmi henüz oturmamıştır; bu ilk 3-4 ayda normalleşir. Her uyku döngüsünden sonra kısa uyanmalar ve sık beslenme bu dönemin doğal parçasıdır. Uyku eğitimi 4-6 aydan önce önerilmez.

Hepatit B aşısının ilk dozu doğum odasında, genellikle ilk 12-24 saat içinde yapılır. TC Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre 2. doz 1. ayda, 3. doz ise 6. ayda yapılır. HBsAg pozitif annelerin bebeklerine ek olarak hepatit B immünglobulin (HBIG) de ilk 12 saat içinde yapılmalıdır.

İlk 1-2 gün koyu yeşil-siyah mekonium (anne karnındaki dışkı kalıntıları) normal. 3-4. günde geçiş dışkısı olarak yeşilimsi-sarı. Emzirilen bebeklerde sarı-hardal rengi, gevşek kıvamlı dışkı normal. Mama ile beslenen bebeklerde koyu sarı-kahverengi, daha sert kıvamlı. Beyaz veya kil rengi (karaciğer problemi), siyah (kan), kırmızı (kan) olduğunda hemen doktora başvurun.

0-3 aylık bebekte 38°C veya üzeri ateş (rektum ölçümü), morarma veya solgunluk, nefes alıp vermekte güçlük (burun genişlemesi, göğüs çekilmesi), 6 saatten fazla idrar yapamama, güçlü bir ağlama ile başlayan ve duraklayan apne (nefes durması), uyandırılamama veya aşırı uyuşukluk hemen acile gitmeyi gerektirir.

Türkiye'de zorunlu yenidoğan tarama programına dahil testler: topuk kanı ile fenilketonüri (PKU), konjenital hipotiroid, biyotinidaz eksikliği, kistik fibrozis, konjenital adrenal hiperplazi (CAH) taraması. Ayrıca işitme taraması (otoakustik emisyon testi) ve kalp hastalıkları için nabız oksimetre taraması yapılır. Tüm bu testler doğum hastanesinde ücretsiz yapılır.