# Aşı Takvimi 2026 — Türkiye Sağlık Bakanlığı Resmi Takvim
Bebeğinizin sağlığını koruyacak en güçlü, en güvenilir ve en ekonomik tıbbi araç aşılardır. Bir aşı dozu, on yıllarca süren bilimsel araştırmaların, milyonlarca veri noktasının ve titiz güvenlik kontrollerinin sonucudur. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) kapsamında uygulanan aşılar tamamen ücretsizdir ve dünyada en kapsamlı çocukluk dönemi aşılama programlarından biridir. Bu rehberde 2026 yılı güncel takvimini, her bir aşının ne işe yaradığını, yan etki yönetimini ve sıkça sorulan soruları detaylı olarak bulacaksınız. Bilgi sahibi bir ebeveyn olmak, çocuğunuzu önlenebilir hastalıklardan korumanın ilk adımıdır.
> **İpucu:** Bu rehberi başucu kaynağınız olarak saklayın. Her aşı randevusundan önce ilgili bölümü tekrar okumak, hem süreci tanımanızı hem de doktorunuzla daha iyi iletişim kurmanızı sağlar.
1. Aşı Nedir ve Nasıl Çalışır?
Aşı, bir hastalığa neden olan mikrobun zayıflatılmış, ölü veya parça hâli ile bağışıklık sistemini eğiten tıbbi bir üründür. Vücudunuza küçük miktarda "tehlike sinyali" gönderilir; bağışıklık sisteminiz bu sinyale karşı **antikor** ve **hafıza hücreleri** üretir. Gerçek hastalık etkeniyle karşılaştığınızda — örneğin sokakta öksüren biriyle aynı havayı solduğunuzda — vücudunuz bu mikrobu zaten "tanıyor" olur ve hızla nötralize eder. Aşı sayesinde hastalığı geçirmeden, hastalığın getireceği komplikasyonları yaşamadan bağışıklık kazanırsınız.
Bağışıklık sistemi iki katmanlıdır. **Doğal (innate) bağışıklık** hızlı ama spesifik olmayan tepkidir; ateş, iltihap gibi genel savunma mekanizmalarını içerir. **Edinilmiş (adaptif) bağışıklık** ise mikroba özgü, hedefli ve hatırlayıcı yanıttır; aşıların hedeflediği sistem budur. T-hücreleri ve B-hücreleri spesifik antijenleri tanır, antikor üretir, mikropla işbirliği yapan hücreleri öldürür. Bu hücresel hafıza yıllar, hatta on yıllar sürer; bazı aşılar (kızamık) ömür boyu koruma sağlarken bazıları (boğmaca, tetanoz) hatırlatma dozu ister.
Aşıların belki de en güçlü özelliği **kolektif bağışıklık (sürü bağışıklığı)** yaratmasıdır. Bir toplumda yeterince kişi aşılı olduğunda, mikrop yayılma zinciri kırılır ve henüz aşılanmamış bebekler, bağışıklığı baskılanmış kanser hastaları, yaşlı bireyler de dolaylı olarak korunur. Kızamık için bu eşik %95, polio için %80, boğmaca için %92 civarındadır. Bu yüzden aşılama bireysel değil, **toplumsal bir sağlık sözleşmesidir**. Çocuğunuzu aşılatırken kendi çocuğunuz kadar mahallenizdeki yenidoğan komşunuzu da korumuş olursunuz.
Aşıların güvenliği ilaçların güvenlik testlerinden çok daha sıkı standartlara tabidir. Bir aşı piyasaya çıkmadan önce ortalama 10-15 yıl süren preklinik ve klinik denemelerden, on binlerce gönüllü üzerinde Faz 1, 2 ve 3 çalışmalarından geçer. Piyasaya çıktıktan sonra da aktif farmakovigilans sistemleriyle (Türkiye'de TÜFAM, dünyada VAERS, EudraVigilance) izlenir. Çok nadir yan etkiler bile haftalar içinde tespit edilir.
Daha detaylı çocuk sağlığı bilgileri için [bebegim/saglik](/bebegim/saglik) sayfamızı ve [bebek bakımı rehberi](/blog/bebek-bakimi-rehberi) makalemizi inceleyebilirsiniz. Ayrıca [çocuk doktoru](/uzmanlar?kategori=cocuk-doktoru) listemizden bölgenizdeki uzmanları bulabilirsiniz.
2. Türkiye Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı (2026)
Türkiye, çocukluk dönemi aşılaması açısından dünyanın en kapsamlı programlarından birine sahiptir. Sağlık Bakanlığı'nın Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP), 1981'de Dünya Sağlık Örgütü iş birliğiyle başlatılmış ve yıllar içinde sürekli genişletilmiştir. 2026 itibarıyla GBP kapsamında 13 ana hastalığa karşı koruma sağlanmaktadır: tüberküloz, hepatit B, difteri, boğmaca, tetanoz, polio, Haemophilus influenzae tip B (Hib), pnömokok, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği ve hepatit A.
Bu programın belirgin başarısı sayılarla görülmektedir. Türkiye'de aşılama oranları çoğu doz için %95'in üzerindedir ve bu seviye kolektif bağışıklığı sürdürmek için yeterlidir. Çocuk felci (polio) Türkiye'de 1998'den beri görülmemekte, kızamık 2017'de eradikasyon hedefine yaklaşmıştı (son yıllardaki dünya genelindeki düşüş yeniden artmaya neden olmuş, bu nedenle kapsamı korumak kritik). Bakanlık aşıları Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) üzerinden uygular; her ASM'de soğuk zincir (2-8°C) standardı zorunludur ve düzenli olarak denetlenir.
Aşıların uygulama prensipleri:
2026 GBP Master Tablo:
| Yaş | Aşılar |
|---|---|
| **Doğumda** | Hep B-1, BCG (1. ay) |
| **2. ay** | DaBT-İPA-Hib-1, KPA-1, OPA-1, RV-1 (isteğe bağlı) |
| **4. ay** | DaBT-İPA-Hib-2, KPA-2, OPA-2 |
| **6. ay** | DaBT-İPA-Hib-3, Hep B-2, OPA-3 |
| **12. ay** | KKK-1, KPA-R, Suçiçeği-1, Hep A-1 |
| **18. ay** | DaBT-İPA-Hib-R, Hep B-3, Hep A-2 |
| **48. ay (4 yaş)** | DaBT-İPA, KKK-2, Suçiçeği-2 |
| **İlkokul 1. sınıf** | Td (Difteri-Tetanoz erişkin) |
| **8. sınıf** | Td (Difteri-Tetanoz erişkin) — bazı bölgelerde |
> **İpucu:** [bebegim/asi-takvimi](/bebegim/asi-takvimi) sayfası, çocuğunuzun doğum tarihine göre tüm randevu tarihlerini otomatik hesaplar ve hatırlatma gönderir.
3. Doğumda Yapılan Aşılar — Hepatit B ve BCG
Bebeğiniz doğduğu anda iki kritik aşıyla tanışır. Bunlar yaşamın ilk savunma kalkanlarıdır ve doğumdan hemen sonra yapılmasının çok güçlü tıbbi gerekçeleri vardır.
**Hepatit B doğum dozu** bebeğin doğumundan sonraki ilk 24 saat içinde, mümkünse ilk 12 saatte yapılır. Bu zamanlama tesadüf değildir: Hepatit B virüsü annede gizli olarak bulunabilir ve doğum sırasında bebeğe bulaşabilir. Yenidoğan dönemde Hepatit B kapan bebeklerin %90'ı kronik taşıyıcı olur ve ilerleyen yaşlarda karaciğer sirozu veya karaciğer kanseri riski yüksektir. Aşı, doğum sonrası 24 saat içinde yapıldığında bu bulaşma zincirini %95 oranında kırar. Anne Hepatit B taşıyıcısı ise aşıya ek olarak Hepatit B immünoglobulini (HBIG) de uygulanır.
Hepatit B, üç dozluk bir seridir: **doğumda, 6. ayda ve 18. ayda** uygulanır. Üç doz birlikte ömür boyu sürecek koruma sağlar; antikor seviyeleri çok yüksek tutulur. Aşı son derece güvenlidir, en yaygın yan etki uygulama yerinde hafif kızarıklıktır.
**BCG (Bacille Calmette-Guérin)** tüberküloza (verem) karşı koruma sağlar. Doğumdan sonraki ilk ay içinde, sol omuza içe doğru özel bir teknikle uygulanır. Türkiye, tüberküloz açısından orta-yüksek riskli bir ülke olduğu için BCG aşısı GBP kapsamındadır. BCG'nin koruyuculuğu sınırlıdır (yetişkin akciğer tüberkülozuna karşı %50-80) ancak çocuklarda en ölümcül formlar olan **milier tüberküloz** ve **tüberküloz menenjiti** açısından %75-86 koruma sağlar. Bu çok değerli bir korumadır.
BCG'nin uygulamasından sonra 2-6 hafta içinde aşı yerinde küçük bir kabarcık oluşur, sonra papül, ülser ve nihayet 3-6 ay içinde küçük bir iz (yara izi) bırakır. Bu **tamamen normaldir** ve aşının çalıştığının işaretidir; iz bırakmadığında aşı tekrarlanmaz ama Mantoux testi (PPD) ile kontrol edilebilir.
| Doz | Yaş | Uygulama Yolu |
|---|---|---|
| Hep B-1 | Doğumda (ilk 24 saat) | Kas içi (uyluk) |
| BCG | İlk 1 ay | İçe deri (sol omuz) |
4. 2. Ay Aşıları — Beşli Karma Başlangıcı
İkinci ay, bebek aşılamasının yoğun başladığı dönemdir. Bu ayda **dört farklı aşı** uygulanır: DaBT-İPA-Hib (beşli karma), KPA (pnömokok konjuge), OPA (oral polio) ve isteğe bağlı RV (rotavirüs). Bunların hepsi aynı seansta farklı bölgelerden yapılabilir; bu hem bebeğe hem aileye kolaylık sağlar.
**DaBT-İPA-Hib (Beşli Karma)** beş hastalığa karşı tek dozda koruma sağlar:
**KPA (Konjuge Pnömokok Aşısı)**, *Streptococcus pneumoniae* bakterisinin 13 farklı tipine karşı koruma sağlar (PCV-13). Pnömokok; pnömoni, menenjit, otitis media (orta kulak iltihabı) ve sepsis gibi ağır hastalıklara yol açabilir. KPA, 5 yaş altı pnömokok hastalıklarını %75'in üzerinde azaltmıştır.
**OPA (Oral Polio Aşısı)** ağız yoluyla damlatılarak verilir. Türkiye'de polio eradikasyon stratejisinin parçasıdır ve özellikle bağırsak bağışıklığı oluşturarak virüsün toplumda dolaşımını engeller.
**Rotavirüs (RV) aşısı** isteğe bağlıdır (devlet karşılamaz, özel kuruluşlardan ücretli). Rotavirüs bebeklerde ağır ishal, kusma ve dehidratasyon nedeni olan virüstür; 5 yaş altı ishal hastane yatışlarının en sık nedenidir. İlk doz mutlaka 15 haftadan önce yapılmalıdır; bu yaş geçildiyse aşı uygulanamaz.
| Aşı | Koruma | Doz |
|---|---|---|
| DaBT-İPA-Hib-1 | 5 hastalık | 1/4 |
| KPA-1 | Pnömokok 13 tip | 1/3 |
| OPA-1 | Polio | 1/3 |
| RV-1 (opsiyonel) | Rotavirüs | 1/2-3 |
5. 4. Ay Aşıları — Pekiştirme Dozu
Dördüncü ay aşıları, ikinci ayda başlatılan korumayı pekiştirir. Bağışıklık sistemi ilk dozdan sonra **birincil yanıt** üretmiştir; ikinci doz **sekonder yanıtı** tetikler ve antikor seviyesini ciddi oranda yükseltir. Bu nedenle 2. ay ve 4. ay dozları arasındaki minimum 4 haftalık ara çok önemlidir.
4. ayda uygulanan aşılar:
Bu dönemde bebek artık başını dik tutuyor, sosyal gülümsemeler yapıyor, sesleri takip ediyor olmalıdır. Aşı yan etkilerini değerlendirmek de bu yaşta daha kolaydır; bebeğin huzursuzluğu mu, ağrısı mı yoksa rutin gelişim aşaması mı olduğu fark edilebilir hâle gelir. Aşı sonrası 24-48 saat içinde:
Bu yan etkiler **bağışıklık sisteminin çalıştığının kanıtıdır**, korkmayın. Bebeğin kilosuna uygun parasetamol (kg başına 10-15 mg, en sık 6 saatte bir) verebilirsiniz. Aşı yerine soğuk havlu uygulayabilir, ekstra emzirme veya mama ile sıvı kaybını önleyebilirsiniz. **38,5°C üzeri ateş 24 saatten uzun sürerse, bebek durdurulamayan ağlama gösterirse veya alerjik reaksiyon belirtisi (yüz şişmesi, döküntü, nefes darlığı) varsa** acile başvurun.
| Aşı | Koruma | Doz |
|---|---|---|
| DaBT-İPA-Hib-2 | 5 hastalık | 2/4 |
| KPA-2 | Pnömokok | 2/3 |
| OPA-2 | Polio | 2/3 |
| RV-2 (opsiyonel) | Rotavirüs | 2/2-3 |
6. 6. Ay Aşıları — Üçüncü Pekiştirme
Altıncı ay, primer aşı serisinin tamamlandığı kritik bir dönemdir. Bu ayda yapılan aşılarla bebeğiniz, hastalıkların büyük bir kısmına karşı tam korumaya ulaşır. Antikor seviyeleri zirveye çıkar ve hücresel hafıza güçlü şekilde yerleşir. Bazı uzmanlar 6. ayı "aşı serisinin omurgası" olarak tanımlar.
6. ayda yapılan aşılar:
Bu dönem bebeğin ilk dişlerinin çıkmaya başladığı, ek gıdaya geçiş yaptığı dönemle de örtüşür. Aşı sonrası huzursuzluğun diş çıkarma veya ek gıda intoleransıyla karışmaması için doktorunuzla iletişimde kalın. Aşı sonrası rutin yan etki paterni 4. aydaki gibidir; ek olarak bu yaştan itibaren bebek yan etkiyi daha "ifade edebilir" hâle gelir (sızlanma, yapışıklık, ağrı işaretleri).
Bu yaşta **6 aylık çocuk doktoru kontrolü** de önemlidir. Aile hekiminiz veya çocuk doktoru bebeğin boy-kilo persantilini, motor gelişimini, sosyal gelişimini değerlendirir. Otururken destek gerekiyor mu, sesle dönüyor mu, ellerini birleştirebiliyor mu, anneyi tanıyor mu gibi gelişim göstergeleri kontrol edilir. Aşı kontrolü için [çocuk doktoru](/uzmanlar?kategori=cocuk-doktoru) listemizden bölgenize uygun uzmanları bulabilirsiniz.
6 aylıkken aynı zamanda **yıllık grip mevsimi** başlangıcına yaklaşıyorsanız (Ekim-Mart), 6 ay üzerindeki çocuklarda **mevsimsel grip aşısı** önerilir. Grip aşısı GBP'ye dahil değildir (özel temin) ancak özellikle astım, kalp hastalığı, bağışıklık eksikliği gibi risk gruplarındaki çocuklar için Sağlık Bakanlığı ücretsiz uygulama yapabilir. İlk kez yapılan çocuklarda 4 hafta arayla 2 doz grip aşısı uygulanır.
| Aşı | Koruma | Doz |
|---|---|---|
| DaBT-İPA-Hib-3 | 5 hastalık | 3/4 |
| Hep B-2 | Hepatit B | 2/3 |
| OPA-3 | Polio | 3/3 |
| RV-3 (opsiyonel) | Rotavirüs | 3/3 |
7. 12. Ay Aşıları — Canlı Aşılarla Buluşma
Bebeğiniz birinci yaşına ulaştığında aşı takvimi yeni bir aşamaya girer. Bu dönemde uygulanan aşıların büyük kısmı **canlı zayıflatılmış aşılardır** (KKK ve suçiçeği). Canlı aşılar daha önce yapılmamasının nedeni anneden geçen pasif bağışıklığın bebek bağışıklığını maskelemesi ve aşıyı etkisiz kılma riskidir; 12. ayda anne antikorları büyük ölçüde tükenmiş ve bebek kendi cevabını üretebilecek olgunluğa erişmiştir.
12. ayda uygulanan aşılar:
**Kızamık** çok bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır; bir hasta odadaki 9-10 hassas kişiye bulaştırabilir. Pnömoni, ensefalit, körlük ve nadiren ölüme yol açar. WHO'ya göre 2024'te dünya genelinde kızamık vakaları aşılama oranlarındaki düşüş nedeniyle artmıştır. **Kızamıkçık** hamile kadınlarda enfeksiyon olduğunda fetal anomali (konjenital kızamıkçık sendromu) riski yaratır. **Kabakulak** parotis bezini şişirir, erkek ergenlerde testis iltihabı (orşit) riski vardır. KKK aşısı tek dozda %93, iki dozda %97 koruyuculuk sağlar.
**Suçiçeği** çocuklukta hafif geçer gibi görünse de bebeklerde ve bağışıklığı zayıf çocuklarda ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Hayatın ilerleyen dönemlerinde aynı virüs zona (herpes zoster) hastalığını tetikler; aşılı çocuklarda bu risk dramatik şekilde düşer.
**Hepatit A**, kontamine yiyecek ve sudan bulaşan karaciğer enfeksiyonudur. Türkiye'de 2012'den beri rutin aşılama programındadır ve ülkemizde Hepatit A insidansı dramatik şekilde düşmüştür. İki dozluk seri (12. ve 18. ay) ömür boyu koruma sağlar.
| Aşı | Koruma | Doz |
|---|---|---|
| KKK-1 | Kızamık+Kızamıkçık+Kabakulak | 1/2 |
| KPA-R | Pnömokok pekiştirme | R/3 |
| Suçiçeği-1 | Varicella zoster | 1/2 |
| Hep A-1 | Hepatit A | 1/2 |
8. 18. Ay Aşıları — Pekiştirme ve Hatırlatma
Onsekizinci ay, ilk yaş aşılarının pekiştirildiği ve bazı serilerin tamamlandığı önemli bir dönemdir. Bu ayda yapılan dozlar, özellikle yaşamın ilk birkaç yılında bağışıklığın güçlenmesini garanti eder.
18. ayda yapılan aşılar:
**Beşli karma rapel dozu**, primer üçlü serinin (2-4-6. ay) ardından bağışıklığı uzun vadeye taşır. Boğmaca antikorları özellikle hızlı düşer; rapel doz olmadan koruma 2 yaş civarında ciddi azalır. Difteri ve tetanoz için de rapel hayati önemdedir. Bu dozdan sonra çocuk 4-6 yaşında DaBT-İPA dozu alır, ardından okul döneminde Td hatırlatmaları devam eder.
**Hepatit B üçüncü dozu** ile hayat boyu koruma sağlanır. Hepatit B aşısı modern aşıların en başarılı örneklerinden biridir; gelişmiş ülkelerde Hepatit B kaynaklı karaciğer kanseri vakaları aşılı kuşakta neredeyse sıfıra inmiştir.
**Hepatit A ikinci dozu** ile bu seri de tamamlanır. İki doz HepA antikoru, 25 yıllık takip çalışmalarında hâlâ yüksek seviyelerde bulunmuştur; dolayısıyla pratik olarak ömür boyu korumadır.
18. aydan sonra çocuğun bir sonraki rutin aşı zamanı **48. ay (4 yaş)** olacaktır. Ancak bu süre içinde herhangi bir nedenle eksik aşı varsa, mevsimlik grip aşısı önerisi varsa veya yurt dışına seyahat planı varsa ASM'nizle iletişime geçin.
Bu yaşta bebeğinizin gelişimini de izlemek önemlidir. 18 aylık çocuk en az 5-10 anlamlı kelime kullanır, basit komutları takip eder, kaşıkla yer, taklit oyunları oynar. Gelişim takibi için [bebegim/saglik](/bebegim/saglik) sayfamız size yararlı olacaktır.
| Aşı | Koruma | Doz |
|---|---|---|
| DaBT-İPA-Hib-R | 5 hastalık (rapel) | 4/4 |
| Hep B-3 | Hepatit B | 3/3 |
| Hep A-2 | Hepatit A | 2/2 |
9. İlkokul Aşıları — 4-6 Yaş ve Okul Dönemi
İlkokul başlangıcı bağışıklık açısından stratejik bir dönüm noktasıdır. Çocuk evden çıkıp okul ortamına girer, çok daha geniş bir mikrop havuzuyla karşılaşır. Sağlık Bakanlığı bu nedenle 48. ay (4 yaş) ve okul çağında ek aşılar planlamıştır.
48. ay (4 yaş) aşıları:
KKK ve suçiçeği için iki doz yapma sebebi: tek dozda yaklaşık %5-7 oranında bağışıklık oluşmama (vaccine failure) durumu görülebilir; ikinci doz bu boşluğu kapatır ve toplum bağışıklığını %97-99'a çıkarır. Türkiye'de KKK-2 dozunun 4 yaşta yapılması okul öncesi salgın riskini ciddi şekilde azaltır.
İlkokul 1. sınıf — Td (Difteri-Tetanoz erişkin formu):
8 yaşına yakın bu dönemde difteri ve tetanoz pekiştirmesi yapılır. Td aşısı, çocukluk dönemi DaBT'nin daha düşük antijen içeren erişkin formudur (büyük çocuk ve yetişkinlerde reaktojeniteyi azaltmak için). Bazı bölgelerde **Tdap** (boğmaca eklenmiş erişkin formu) tercih edilir, çünkü boğmaca bağışıklığı zamanla düşer ve Tdap daha kapsamlı koruma sağlar.
8. sınıf (13-14 yaş) — Td/Tdap rapel:
Bazı okullarda ve bölgelerde 8. sınıfta veya 13-14 yaş döneminde ek bir Td/Tdap dozu uygulanır. Bu, ergenlik öncesi son rutin pekiştirmedir. Ardından her 10 yılda bir Td/Tdap önerilir; özellikle hamile kadınlar için 27-36. haftalarda Tdap zorunludur (yenidoğan boğmaca koruması için).
HPV aşısı (Human Papilloma Virus):
Türkiye 2024-2025 dönemi itibarıyla 9-14 yaş arası kız çocukları için HPV aşısını ulusal programa eklemiştir. HPV; serviks (rahim ağzı), anal kanal, orofarinks ve diğer kanserlerle ilişkilidir. Aşı 2 dozluk (9-14 yaş arası, 6 ay arayla) veya 3 dozluk (15 yaş üzeri) uygulanır. Erkek çocuklara da öneren ülkeler artmaktadır.
| Yaş | Aşı |
|---|---|
| 48. ay | DaBT-İPA, KKK-2, Suçiçeği-2 |
| İlkokul 1 | Td |
| 8. sınıf | Td/Tdap (bölgesel) |
| 9-14 yaş | HPV (kız çocukları, ulusal program) |
10. İsteğe Bağlı ve Özel Durum Aşıları
GBP kapsamı dışında, isteğe bağlı veya özel durumlarda önerilen aşılar da vardır. Bunlar genellikle özel sağlık kuruluşlarında ücret karşılığında uygulanır, ancak bilimsel olarak güvenilirlikleri kanıtlanmış aşılardır ve maddi durumu uygun aileler için ek koruma sağlar.
Rotavirüs Aşısı:
Rotavirüs, bebeklerde ağır ishal ve dehidratasyonun en sık nedenidir. 5 yaş altındaki ishal hastane yatışlarının %30-50'sinden sorumludur. Aşı, oral (ağızdan) damla şeklinde uygulanır ve yan etki profili çok hafiftir. **İlk doz mutlaka 15 haftadan önce** yapılmalıdır; ilk dozu kaçırılan bebeklerde aşı uygulanamaz çünkü 15 haftadan sonra çok nadir bir bağırsak invaginasyonu (bağırsak iç içe geçmesi) riski hafifçe artar. Türkiye'de henüz GBP'ye dahil değildir; özel kuruluşlarda 1500-2000 TL bandında temin edilir.
Meningokok Aşıları:
*Neisseria meningitidis* bakterisi menenjit ve sepsis (kan dolaşımı enfeksiyonu) yapar; saatler içinde ölüme yol açabilen acil bir tablodur. İki tür aşı vardır:
Türkiye'de zorunlu değildir ancak Avrupa'nın birçok ülkesi rutin programa almıştır. Özellikle yurtta kalacak öğrencilerde ve yurt dışına çıkışta önerilir.
HPV (Human Papilloma Virus) Aşısı:
Yukarıda bahsedildiği gibi 9-14 yaş kız çocukları için Türkiye'de ulusal programa eklenmiştir. Erkek çocuklarda da uygulanabilir (özel temin) ve genital siğiller, anal kanser, orofarinks kanseri riskini azaltır. WHO ve CDC her iki cinsiyete uygulanmasını önermektedir.
Mevsimsel Grip Aşısı:
6 ay üzerindeki tüm çocuklara önerilir. Risk gruplarında (astım, kronik hastalık, ailede yenidoğan) ücretsizdir. Her yıl yeniden uygulanır çünkü grip virüsü hızla mutasyona uğrar. Eylül-Kasım arası ideal aşılama dönemidir.
Hepatit A Erişkin Yakalama:
Doğmadan önce HepA aşısı yapılmamış erişkinler ve büyük çocuklar 2 doz HepA aşısı alabilir.
BCG Tekrarı:
Tek doz BCG yeterlidir, tekrar dozu önerilmez. Aşı izi oluşmasa bile koruma vardır.
İsteğe bağlı aşılarla ilgili kararlarda bütçe, risk profili ve aile öyküsü değerlendirilmeli; çocuk doktorunuzla detaylı görüşmelisiniz. Tereddütleriniz için [forum](/forum) topluluğumuzdan diğer ailelerin deneyimini de okuyabilirsiniz.
11. Aşı Yan Etkileri ve Reaksiyonların Yönetimi
Aşılar son derece güvenli tıbbi ürünlerdir ancak hiçbir tıbbi müdahale %100 yan etkisiz değildir. Yan etkileri tanımak, yönetmek ve hangi durumda tıbbi yardım istemeniz gerektiğini bilmek bilinçli ebeveynliğin parçasıdır.
Çok yaygın yan etkiler (her 10 çocuktan 1-3'ü):
Bu yan etkilerin tamamı bağışıklık sisteminin çalıştığının normal göstergeleridir. **Yönetim:** Bebeğin kilosuna uygun parasetamol (kg başına 10-15 mg, en sık 6 saatte bir maks. 4 doz/gün), aşı yerine 10-15 dakika soğuk havlu uygulaması, ek emzirme/sıvı, sakin bir ortam. **Asetilsalisilik asit (aspirin) çocuklarda kesinlikle kullanılmaz** (Reye sendromu riski).
Yaygın olmayan reaksiyonlar (her 100-1000 çocukta 1):
Bu durumlarda mutlaka aile hekiminize danışın. Genellikle gözlem ve sempomatik tedavi yeterlidir.
Çok nadir, ciddi reaksiyonlar (1 milyonda birkaç vaka):
Hangi durumda acile başvurmalısınız:
Acil durum ihtiyacınızda Sağlık Bakanlığı'nın [saglik-triaj](/saglik-triaj) aracını kullanarak hızlı değerlendirme yapabilirsiniz. **TÜFAM (Türkiye Farmakovigilans Merkezi)** her ciddi yan etkinin bildirilmesini ister; aile hekiminiz bu süreci yönetir. Bu sistem aşı güvenliğinin sürekli izlenmesini sağlar.
12. Aşı Karşıtlığı ve Bilimsel Gerçekler
Son yıllarda sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte aşı karşıtlığı (anti-vax) hareketi büyümektedir. Bu hareketin yaydığı dezenformasyon, önlenebilir hastalıkların geri dönmesine ve çocuk ölümlerine yol açmaktadır. Bilimsel gerçekleri net olarak bilmek hem çocuğunuzu hem toplumu korumak için önemlidir.
Yaygın aşı karşıtı iddialar ve gerçekler:
İddia: "Aşılar otizme neden olur."
Gerçek: Bu iddia, 1998'de Andrew Wakefield'ın 12 çocuk üzerindeki sahte verilerle hazırladığı bir çalışmaya dayanır. Çalışma 2010'da The Lancet tarafından geri çekilmiş, Wakefield'ın doktorluk lisansı iptal edilmiştir. Sonrasında onlarca ülkede milyonlarca çocuk üzerinde yapılan çalışmalar (Danimarka 657.461 çocuk, ABD 95.727 çocuk gibi) aşı-otizm ilişkisi olmadığını kesin olarak göstermiştir. WHO, CDC, EMA, FDA ve tüm ulusal sağlık otoriteleri bu bulguya dayanır.
İddia: "Aşılar bebeğin bağışıklık sistemini bunaltır."
Gerçek: Bebek bağışıklık sistemi günde milyonlarca antijenle karşılaşır (anne sütü, hava, eşyalar, mikropla temas). Aşılardaki toplam antijen sayısı bunun yanında yok denecek kadar azdır. 1980'lerde aşılarda yaklaşık 3000 antijen vardı, modern aşılarda 150 civarıdır; çocuklar daha az antijenle daha çok hastalığa karşı korunur.
İddia: "Doğal yolla bağışıklık daha iyi."
Gerçek: Hastalığı geçirerek bağışıklık kazanmak hastalığın getirdiği komplikasyonları, sakat kalma ve ölüm riskini taşır. Kızamık 1000'de 1 ensefalit, 5000'de 1 ölüm yapar. Aşı bu riskler olmadan aynı bağışıklığı sağlar. "Doğal" olan aynı zamanda zatürre, sepsis, körlük, sağırlık olabilir.
İddia: "Bu hastalıklar zaten yok artık."
Gerçek: Bu hastalıkların yokluğunun nedeni aşıların kendisidir. Aşılama oranı düşen her toplumda hastalıklar geri dönmektedir. ABD 2019'da 1282 kızamık vakası, Avrupa 2024'te 60.000+ vaka yaşadı. Ukrayna'da kızamık aşılaması düştüğünde 2019'da 50.000+ vaka oldu.
İddia: "Aşı şirketleri kar için yapıyor, güvenmiyorum."
Gerçek: Aşılar ilaç sektörünün en az kâr getiren ürünlerinden biridir. Çoğu ülkede aşı üretimi kamu desteği ile sürer. Üstelik aşılar kanser, hipertansiyon ilaçlarından çok daha sıkı düzenlemeye tabidir.
İddia: "İçinde GDO/civa/zehir var."
Gerçek: Modern tek dozluk aşılarda civa yoktur. İçerik tamamen şeffaf yayımlanır. Adjuvan olarak kullanılan alüminyum tuzu bebeğin anne sütünden veya gıdadan aldığından çok daha azdır. Hiçbir aşıda GDO yoktur.
Aşı karşıtlığı yalnızca bir bilgi açığı meselesi değildir; zaman zaman duygusal ve toplumsal kaygıların da yansımasıdır. Tereddüt eden ailelerin ASM'lerinde sorularını açıkça sormaları, bilimsel kaynaklara (WHO, CDC, T.C. Sağlık Bakanlığı) yönelmeleri ve sosyal medyadaki dezenformasyondan kaçınmaları önerilir. Eğer endişeleriniz varsa [yardım](/yardim) sayfamızda destek alabilir, [forum](/forum) üzerinden diğer ailelerin deneyimini öğrenebilirsiniz.
13. Aşı Tedariki — Nereden ve Nasıl Edinilir?
Türkiye'de aşı tedariki Sağlık Bakanlığı tarafından merkezi olarak yapılır. Bu sistem, soğuk zincir bütünlüğü, kalite kontrolü ve eşit erişim açısından dünya standartlarındadır. Aileler için en pratik yol Aile Sağlığı Merkezleri'dir (ASM).
Ücretsiz aşı yapılan kurumlar:
Ücretli (özel) aşı uygulayan kurumlar:
Özel kuruluşlarda **muayene ve uygulama ücreti** alınır, ancak aşı için ek ücret istenmez (çünkü aşı zaten devletten ücretsiz alınır). İsteğe bağlı aşılar (Rotavirüs, Meningokok B, ek HPV dozları) sadece özel kuruluşlarda ücret karşılığında temin edilir; fiyat aşıya ve markaya göre 1500-3500 TL bandında değişir.
Soğuk zincir önemi:
Aşılar canlı veya hassas biyolojik ürünlerdir; 2-8°C arasında saklanmalıdır (bazı aşılar -15 ila -25°C dondurucuda). Soğuk zincir bozulursa aşı etkinliği kaybolur. ASM'lerin tamamında otomatik sıcaklık takip cihazları vardır. Eve aşı götürmek **kesinlikle önerilmez** çünkü bireysel buz çantasında soğuk zincir garantisi yoktur. Aşı uygulanan yerde yapılmalıdır.
Aşıyı kim uygular?
Aşı uygulaması Türkiye'de doktor, hemşire veya ebe tarafından yapılır. ASM'lerde genellikle aile hekimliği hemşiresi veya ebesi uygular; doktor değerlendirmesi öncesinde çocuğun aşı uygunluğunu kontrol eder.
Yabancı uyruklu çocuklar için:
Türkiye'de geçici koruma altındaki yabancı çocuklar (Suriyeli, Afgan vb.) ASM'lerde ücretsiz aşılama hakkına sahiptir. Yapılması gereken; en yakın ASM'ye başvurup kayıt olmaktır. Çevirmen ihtiyacı varsa Sağlık Bakanlığı'nın çoklu dil destek hizmetinden yararlanılabilir.
14. Aşı Takibi — e-Nabız, Aile Hekimi ve Momwo
Çocuğunuzun aşı kayıtlarını düzenli takip etmek hem rutin aşıları zamanında yaptırmanız hem de okul kaydı, yurt dışı seyahat gibi durumlarda gerekli belgelere hızla erişmeniz için önemlidir. Türkiye'de aşı takibi için üç ana sistem birbirini tamamlar.
e-Nabız Sistemi:
Sağlık Bakanlığı'nın resmi kişisel sağlık kayıt sistemidir. e-Devlet hesabınızla [enabiz.gov.tr](https://enabiz.gov.tr) adresinden veya mobil uygulamadan giriş yaparsınız. **"Aşı Kartı"** bölümünden çocuğunuzun yapılmış tüm aşılarını, tarihleri, dozları ve aşıyı uygulayan kurumu görebilirsiniz. PDF olarak indirebilir, onaylı e-imzalı belge talep edebilirsiniz. e-Nabız, Türkiye'deki tüm sağlık kuruluşlarındaki kayıtları otomatik birleştirir; özel hastanede yapılmış aşı bile (sisteme kayıtlı bir kuruluşta yapılmışsa) buraya düşer.
Aile Hekimi Bilgi Sistemi:
Aile hekiminiz size ASM'de yapılan tüm aşıların detaylı kayıtlarını verir. Aşı kartı (kağıt formda) hâlâ kullanılır ve ASM'den onaylı kopya alabilirsiniz. Yıllık çocuk sağlığı izlem ziyaretlerinde aşılar gözden geçirilir ve eksik varsa planlanır. Aile hekiminiz aynı zamanda çocuğunuzun büyüme-gelişim eğrisini, beslenme ve uyku önerilerini de takip eden ana hekimdir.
Momwo Aşı Takvimi:
[bebegim/asi-takvimi](/bebegim/asi-takvimi) sayfası Momwo'nun en sevilen özelliklerinden biridir. Çocuğunuzun doğum tarihini girdikten sonra:
Bu üç sistem birbirini tamamlar. e-Nabız resmi kayıttır, aile hekimi yüz yüze rehberlik eder, Momwo ise akıllı hatırlatma ve görselleştirme katmanını sağlar. Aile, ASM ve dijital takipteki üçlü uyum sayesinde aşı atlanmaz, her doz zamanında yapılır.
Aşı kartını saklamanın önemi:
Çocuğunuzun aşı kayıtları okul kaydı (bazı özel okullarda istenir), yurt dışı eğitim, kreş kaydı, sağlık raporu gibi pek çok ihtiyaç için sorgulanır. e-Nabız çıktısını veya ASM onaylı aşı kartını her zaman erişebileceğiniz bir yerde saklayın. Yurt dışına yerleşmeniz halinde uluslararası geçerli aşı kartı (sarı kart formatı) almanız gerekebilir; bu Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü'nden alınır.
15. Yurt Dışı Seyahat Aşıları
Yurt dışına çıkmadan önce gideceğiniz ülkeye, bölgeye ve seyahatin süresine göre ek aşı ihtiyacı doğabilir. Bu konuda Dünya Sağlık Örgütü (WHO), CDC ve T.C. Sağlık Bakanlığı düzenli güncel öneriler yayınlar. Seyahatten **en az 4-6 hafta önce** planlama başlatın çünkü bazı aşıların etki gösterebilmesi için süre gerekir; bazı aşı serilerinin tamamlanması haftalar alır.
Zorunlu aşılar (giriş şartı):
Önerilen aşılar (gidilecek bölgeye göre):
Sıtma:
Sıtma için aşı yoktur (henüz piyasada yaygın değil); profilaktik ilaç kullanımı önerilir. Gideceğiniz bölgeye göre ilaç (atovaquone-proguanil, doksisiklin, meflokin) bir hafta önceden başlatılır, dönüşten sonra 1-4 hafta devam edilir.
Çocuklarda dikkat edilmesi gerekenler:
Yararlı kaynaklar:
Seyahat planınız belirginleştiğinde [çocuk doktoru](/uzmanlar?kategori=cocuk-doktoru) ile randevu alın ve gerekli aşıları planlayın. Yakında planladığınız bir konferans, eğitim veya etkinlik için [etkinlikler](/etkinlikler) sayfamızda Türkiye genelindeki anne-bebek odaklı etkinlikleri bulabilirsiniz.
16. Sonuç ve Sonraki Adımlar
Aşılama, modern tıbbın en büyük başarılarından biridir; insanlık tarihinde temiz su ve hijyenden sonra en çok hayat kurtaran müdahaledir. WHO'ya göre aşılar her yıl 4-5 milyon kişinin hayatını kurtarmakta, milyonlarca insanı sakat kalmaktan korumaktadır. Türkiye'nin Genişletilmiş Bağışıklama Programı, dünyanın en kapsamlı çocuk aşılama programlarından biri olarak bebeğinize hayat boyu sürecek bir koruma sözü verir.
Akılda tutulması gerekenler:
Sonraki adımlar:
Bebeğinizin aşılarının yanı sıra **büyüme ve gelişim takibi** de önemlidir. [bebegim/saglik](/bebegim/saglik) sayfası boy, kilo, baş çevresi ölçümleriyle persantil eğrilerini görmenizi sağlar. Gelişim basamaklarını takip etmek için [çocuk gelişimi rehberi](/blog/cocuk-gelisimi-rehberi) makalemiz size kapsamlı bilgi sunar. Sağlık endişelerinizde hızlı değerlendirme için [saglik-triaj](/saglik-triaj) aracını kullanabilir, deneyim paylaşımı için [forum](/forum) topluluğuna katılabilirsiniz.
Doğru bilgi, sağlam destek, akıllı takip.** Çocuğunuzun bağışıklık sistemini bilimle, vicdanla ve özenle koruyun. Bu yolculukta Momwo olarak yanınızda olmaktan gurur duyuyoruz. **Sağlıklı bebekler, güvende ailelere.
> **Kaynaklar:** T.C. Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı 2026 Genelgesi, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Aşı Portalı, WHO Recommended Routine Immunizations 2025, CDC Child and Adolescent Immunization Schedule 2026, AAP (American Academy of Pediatrics) Red Book 2024, Türk Pediatri Kurumu ve Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği Aşı Rehberleri, ECDC Vaccine Schedules 2025.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de aşılar ücretsiz mi, ücretli mi?
Sağlık Bakanlığı'nın Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) kapsamındaki tüm aşılar Türk vatandaşları ve sigortalılar için tamamen ücretsizdir. Aşılar Aile Sağlığı Merkezleri'nde (ASM) aile hekiminiz tarafından uygulanır ve kayıtları otomatik olarak e-Nabız sistemine işlenir. İsteğe bağlı aşılar (Rotavirüs, Meningokok B, HPV bazı kategoriler dışında) ise özel sağlık kuruluşlarından ücret karşılığında temin edilebilir. Yabancı uyruklu çocuklar için Sağlık Bakanlığı geçici koruma kapsamında benzer ücretsiz hizmet sunar; bunun için ASM'ye kayıt yaptırmanız yeterlidir.
Bebeğim hasta veya ateşliyse aşı yapılabilir mi?
Hafif soğuk algınlığı, burun akıntısı veya 38°C altındaki ateşler aşı için engel değildir; aşılama planlandığı şekilde yapılabilir. Ancak 38,5°C üzerinde ateş, orta veya ağır seyirli hastalık, akut alt solunum yolu enfeksiyonu, ağır gastroenterit gibi durumlarda aşı 1-2 hafta ertelenir. Antibiyotik kullanımı tek başına aşı engeli değildir; bağışıklığı etkilemez. Kortizon tedavisi alıyorsa veya kemoterapi gibi bağışıklığı baskılayan tedavi varsa canlı aşılar (KKK, suçiçeği, BCG, OPA) ertelenir. Karar her durumda aile hekiminize aittir; tereddüt ettiğinizde ASM'nizi arayın veya [çocuk doktoru](/uzmanlar?kategori=cocuk-doktoru) görüşü alın.
Aşı sonrası ateş ve huzursuzluk normal mi?
Evet, hafif ateş (37,5-38,5°C), aşı yerinde kızarıklık, hafif şişlik ve huzursuzluk aşıların en sık görülen ve tamamen normal yan etkileridir. Bu reaksiyonlar bağışıklık sisteminin aşıya cevap verdiğinin işaretidir ve genellikle 24-48 saat içinde kendiliğinden düzelir. Bebeğinize doktor önerisiyle parasetamol (kilo başına 10-15 mg) verebilir, aşı yerine soğuk uygulama yapabilirsiniz. Asetilsalisilik asit (aspirin) çocuklara kesinlikle verilmemelidir. 39°C üzeri ateş, 24 saatten uzun süren ağlama, kasılma, alerjik reaksiyon (yüzde şişme, döküntü, nefes darlığı) durumunda hemen acile başvurun. Bu tür ciddi reaksiyonlar son derece nadirdir.
Aşı takvimimi kaçırdım, geriye dönük yapılabilir mi?
Evet, aşı takvimi kaçırılmışsa endişelenmeyin; Sağlık Bakanlığı'nın \"yakalama (catch-up) takvimi\" mevcuttur. Aile hekiminiz çocuğunuzun yaşına ve eksik aşılarına göre özel bir program planlar. Önemli olan en kısa sürede ASM'ye başvurmaktır. Aşılar arasında belirli minimum aralıklara dikkat edilir (örneğin DaBT dozları arası en az 4 hafta), ancak yapılmış dozlar tekrar yapılmaz; sadece eksikler tamamlanır. KKK, suçiçeği gibi canlı aşılar 12 aydan büyük her yaşta uygulanabilir. e-Nabız üzerinden eksik aşılarınızı görebilir, [bebegim/asi-takvimi](/bebegim/asi-takvimi) sayfasından kişiye özel hatırlatmalar alabilirsiniz.
Aşılar otizme neden olur mu?
Hayır. Aşıların otizme neden olduğu iddiası 1998'de Andrew Wakefield tarafından sahte verilerle yayımlanmış, sonradan The Lancet dergisi tarafından geri çekilmiş ve Wakefield'ın doktorluk lisansı iptal edilmiştir. Bu iddia üzerine Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Hastalık Kontrol Merkezi (CDC) ve onlarca ülkenin sağlık otoritesi 25 yılda milyonlarca çocuk üzerinde kapsamlı araştırmalar yürütmüş ve aşılarla otizm arasında HİÇBİR ilişki bulunmamıştır. KKK aşısı dahil hiçbir aşı otizm riskini artırmaz. Otizmin gerçek nedenleri büyük ölçüde genetik faktörler ve bazı erken gelişimsel etkenlerdir. Aşı karşıtlığı bilimsel zemini olmayan, tehlikeli bir dezenformasyondur ve önlenebilir hastalık salgınlarına yol açmaktadır (WHO, 2024).
Erken doğan (prematüre) bebeklerde aşı takvimi farklı mı?
Prematüre bebeklerde aşı takvimi, kronolojik yaşa göre uygulanır; düzeltilmiş yaş kullanılmaz. Yani bebek 32. haftada doğsa bile, kronolojik 2 ay olduğunda 2. ay aşıları yapılır. Tek istisna doğum sonrası ilk Hepatit B dozudur; 2000 gram altında doğan bebeklerde ilk Hepatit B dozu doğumda yapılır ancak kabul edilmiş doz sayılmaz; bebek 1 ayını doldurduğunda standart 3 dozluk seri yeniden başlatılır. BCG aşısı 2000 gramın altındaki bebeklerde 2 kg'a ulaştıktan sonra yapılır. Çok prematüre bebeklerde apne riski nedeniyle ilk aşılar hastane gözetiminde uygulanabilir. Yenidoğan yoğun bakımdan taburcu olurken aşı planını mutlaka neonatologdan alın ve aile hekiminize iletin.
Aşıların içinde civa veya tehlikeli madde var mı?
Türkiye'de uygulanan tek dozluk modern aşıların hiçbirinde civa (tiyomersal) bulunmaz; bu madde 2000'lerin başında çoklu doz şişelerden tedbiren çıkarılmıştır. Aşıların içeriği tamamen şeffaftır: aktif madde (zayıflatılmış mikrop, ölü mikrop veya parça antijen), su, tuz, çok az miktarda alüminyum tuzu (bağışıklık tepkisini güçlendiren adjuvan) ve stabilizatörlerden oluşur. Alüminyum miktarı bir bebeğin anne sütünden veya formül mamadan aldığından çok daha azdır ve onlarca yıllık güvenlik kanıtı vardır. Formaldehit, jelatin gibi adlar ürkütücü gelse de bu maddeler vücutta zaten doğal olarak bulunan veya hızla metabolize olan eser miktarlardadır. WHO, EMA ve FDA her aşı dozunu titizlikle inceler; güvenlik standartları ilaçlardan dahi yüksektir.
Aile Hekimi dışında aşıyı nereden yaptırabilirim?
Sağlık Bakanlığı GBP aşıları öncelikle Aile Sağlığı Merkezleri'nde (ASM) ücretsiz olarak uygulanır. Ayrıca Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM), bazı devlet ve eğitim araştırma hastaneleri, üniversite hastaneleri ve özel hastanelerin çocuk poliklinikleri de aşı uygulayabilir. Özel sağlık kuruluşlarında muayene ve aşı uygulama ücreti alınabilir ancak aşının kendisi ücretsiz alınabilir (devletten temin edilir). İsteğe bağlı aşılar (Rotavirüs, Meningokok B, ek HPV dozları) sadece özel kuruluşlarda ücret karşılığında uygulanır. Yurt dışına çıkışta gereken aşılar (sarı humma, kolera vb.) ise Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü'nün yetkili merkezlerinde yapılır. Hangi merkezi seçerseniz seçin, kayıt e-Nabız'a otomatik düşmelidir.
Yurt dışına çıkacağım, ek aşı gerekir mi?
Gideceğiniz ülkeye, bölgeye ve seyahat süresine göre ek aşı gerekebilir. Sahra altı Afrika ve bazı Güney Amerika ülkeleri için sarı humma aşısı zorunludur (giriş şartı). Hac ve umre için Suudi Arabistan tetravalan meningokok aşısı ister. Hindistan, Güneydoğu Asya, Afrika gibi bölgelere giderken Hepatit A, tifo, kolera, kuduz ön hazırlık aşıları ve sıtma profilaksisi (aşı değil ilaç) önerilebilir. Sarı humma aşısı sadece Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü merkezlerinde yapılır ve uluslararası geçerli sarı kart düzenlenir. Seyahatten en az 4-6 hafta önce planlama yapın; bazı aşıların etki gösterebilmesi için süre gerekir. WHO ve T.C. Dışişleri Bakanlığı seyahat sağlığı önerilerini ülke bazında yayınlar.
Aşı kayıtlarımı nasıl takip edebilirim?
Türkiye'de aşı kayıtları Sağlık Bakanlığı'nın Aşı Takip Sistemi (ATS) üzerinde otomatik tutulur ve e-Nabız uygulamasından erişilebilir. e-Nabız'a girip \"Aşı Kartı\" bölümünden çocuğunuzun tüm aşılarını, tarihleri, dozları ve aşıyı yapan kurumla birlikte görebilir, PDF olarak indirebilirsiniz. Bunun yanı sıra Aile Hekimliği Bilgi Sistemi'nden ASM'nizdeki aile hekiminiz size detaylı aşı kartı çıktısı verebilir. Yurt dışına seyahat veya okula kayıt için resmi belge gerektiğinde ASM'nizden onaylı aşı kartı talep edin. Momwo'nun [bebegim/asi-takvimi](/bebegim/asi-takvimi) sayfası bebeğinizin yaşına göre yaklaşan aşıları otomatik hesaplar, kişisel hatırlatmalar gönderir ve takvimi e-Nabız ile karşılaştırmanıza yardım eder.
