Hamilelikte Göğüs Ağrısı: Alarm Belirtileri 2026 Rehberi

Hamileliğin en korkutucu anlarından biri göğüste ağrı, sıkışma ya da yanma hissetmektir. Sol göğsünde bir basınç, omzuna doğru yayılan bir sızı ya da nefes alırken batma… Aklına ilk gelen "kalbim mi yoruldu, bebeğime bir şey mi oluyor?" sorusu olur. Telaşlanmana gerek yok ama görmezden de gelmemelisin. Çünkü hamilelikte göğüs ağrısının büyük çoğunluğu zararsız sebeplerden — özellikle asit reflü (gastroözofageal reflü hastalığı — GERD) ve göğüs (meme) hassasiyetinden — kaynaklanırken, küçük bir kısmı acil müdahale gerektiren ciddi durumların habercisi olabilir. Bu rehber, "hangi ağrı normal, hangisi 112'yi arama sebebi?" sorusunun net cevabını vermek için yazıldı. Anlatım anne dostu; tıbbi terimler parantez içinde, açıklamaları dışarıda.

Hamilelikte Göğüs Ağrısı Normal mi?

Kısa cevap: Çoğu zaman evet, normaldir ve geçicidir. Hamilelik fizyolojisi göğüs bölgesini doğrudan etkiler. Rahmin büyümesi diyaframı yukarı iter, mide üzerine basınç yapar ve mide asidi yemek borusuna geri kaçar. Hormonların (özellikle progesteron) etkisiyle yemek borusunun alt kapağı gevşer; bu da yanmaya yol açar. Göğüsler (memeler) ilk haftadan itibaren büyür, hassaslaşır, ağrır. Kaburgalar bebeğe yer açmak için açılır; bu da kaburga kıkırdağı iltihabı (kostokondrit) ve kas-iskelet ağrılarına neden olabilir. Yani hamilelikte göğüs ağrısının büyük kısmı tehlikeli değildir; hamileliğin doğal seyrinin bir parçasıdır.

Ama "çoğu" demek "hepsi" demek değildir. Hamilelikte kalp hastalığı, kalp krizi (akut miyokard infarktüsü), akciğer pıhtısı (pulmoner emboli — PE), kalp damarlarının yırtılması (aort diseksiyonu) veya gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) gibi ciddi durumlar da göğüs ağrısıyla başlayabilir. Hamilelikte ölümlerin yaklaşık %25'i kalp-damar nedenlerinden kaynaklanıyor (American Heart Association — AHA, 2023 verisi). Bu yüzden "hamileler abartır" yaklaşımı tehlikelidir; her göğüs ağrısı önce **alarm belirtileri** açısından değerlendirilmeli, sonra benign (zararsız) olduğuna karar verilmelidir.

> "Gebelikte göğüs ağrısı şikayeti olan her kadın, bir kalp krizi (akut miyokard infarktüsü) ya da akciğer pıhtısı (pulmoner emboli) hızlı dışlanana kadar 'ciddi' kabul edilmelidir. Hamilelik fizyolojisi semptomları maskeleyebilir; gecikme mortaldir." — European Society of Cardiology (ESC) Pregnancy Guidelines, 2023

Hamilelikte Göğüs Ağrısının Yaygın (Benign) Sebepleri

Hamilelikte göğüs ağrısının sebep dağılımı şöyledir: yaklaşık olarak %40-80'i asit reflü (GERD), %15-25'i göğüs (meme) hassasiyeti, %10-20'si kostokondrit ve kas-iskelet ağrıları, %5-10'u anksiyete ve panik atak, %1-3'ü ciddi (alarm) sebepler. Yani 100 hamile kadından yalnızca 1-3'ünde göğüs ağrısı acil müdahale gerektiren bir durumdur. Ama bu küçük yüzdeyi atlamak hayati olabilir.

Tablo 1 — Hamilelikte Göğüs Ağrısı Sebep Dağılımı

Asit Reflü ve Mide Yanması (GERD) — En Yaygın Sebep

Hamilelerin yaklaşık üçte ikisi en az bir kez asit reflü (gastroözofageal reflü hastalığı — GERD) yaşar. Sebep çift yönlüdür: progesteron hormonu yemek borusunun alt kapağını (alt özofageal sfinkter) gevşetir; aynı zamanda büyüyen rahim mideyi yukarı iter. Sonuç: mide asidi yemek borusuna geri kaçar ve göğüs kemiğinin arkasında yanma, ekşime, bazen ağrı hissi yaratır.

Reflü ağrısının tipik özellikleri: yemekten 30-60 dakika sonra başlar, yatınca kötüleşir, ekşi/asit tat ile birlikte gelir, ağız sulanması yapar, geceleri uyandırır, antasit ya da bir bardak süt ile geçer. Genellikle yanma şeklindedir, sıkışma ve baskı hissi vermez. Sol kola yayılmaz, terleme ve nefes darlığı eşlik etmez. 2 ve 3. trimesterde belirginleşir; doğumdan sonra haftalar içinde geçer.

Göğüs (Meme) Hassasiyeti — Hormonal Sebepli

İlk trimesterde (ilk 12 hafta) en sık şikayetlerden biri göğüslerin (memelerin) hassaslaşması, dolu hissedilmesi, dokunulduğunda ağrımasıdır. Östrojen ve progesteron hormonları meme dokusunu büyütür, kan akımını artırır, süt bezlerini hazırlar. Bu süreçte hafif batma, sızı, ağırlık hissi normaldir. Ağrı genellikle iki taraflı, dokunmayla ortaya çıkan, yumuşak ve geçicidir. Sutyen seçimi (telsiz, destekli, gebelik sutyeni), ılık duş, hafif masaj rahatlatır.

Kostokondrit (Kaburga Kıkırdağı İltihabı) — Duruş Bozukluğu

Kostokondrit, kaburganın göğüs kemiğine bağlandığı kıkırdak bölgenin iltihabıdır. Hamilelikte kaburgalar bebeğe yer açmak için dışa doğru genişler, omurga geriye yaslanır, postur değişir. Bu mekanik yük kaburga kıkırdaklarında inflamasyona yol açar. Tipik özellikleri: göğüs kemiğinin yan tarafında **basınca duyarlı** nokta vardır, parmakla bastırınca ağrı çoğalır, derin nefes alma ve hareket ile artar. Lokalizedir; "tam burada" diye gösterilebilir. Sol kola yayılmaz, terleme yapmaz. Sıcak kompres, dinlenme, gebelikte güvenli ağrı kesici (parasetamol) ile geçer.

Kas-İskelet Ağrısı

Karnın büyümesiyle ağırlık merkezi öne kayar; sırt, omuz, üst göğüs kasları aşırı yüklenir. Sırtüstü uyku rahmin büyük damarlara baskısını artırır; yan yatma şart. Yanlış uyku pozisyonu sabah göğüste sızıya neden olabilir. Lokal masaj, sıcak duş, gebe yastığı (vücut yastığı), düzenli yürüyüş işe yarar.

Anksiyete ve Panik Atak

Hamilelik duygusal yoğunluk dönemidir. Doğum kaygısı, hormonal dalgalanma, uyku eksikliği panik atakları tetikleyebilir. Panik atakta göğüste sıkışma, çarpıntı, terleme, nefes darlığı, ölüm korkusu hissi olur. Kalp krizi belirtileriyle çok benzediği için kendi başına ayırt edilmesi zordur; ilk atak mutlaka acil servise başvurmalı, kalp ve akciğer dışlanmalı. Sonraki ataklar nefes egzersizi, sakin ortam, terapi ile yönetilir.

Hamilelikte Tehlikeli (Alarm) Göğüs Ağrısı Sebepleri

Şimdi gelelim "atlanmaması gereken" sebeplere. Bu durumlar nadir ama mortaldir; erken tanı hayati.

Akciğer Pıhtısı (Pulmoner Emboli — PE)

Hamilelikte kan pıhtılaşmaya yatkındır; bu evrim sayesinde doğumda kan kaybı azalır ama maalesef damar içinde de pıhtı oluşma riskini artırır. Bacak toplardamarında oluşan pıhtı (derin ven trombozu — DVT) koparak akciğer atardamarına gider; bu duruma akciğer pıhtısı (pulmoner emboli — PE) denir. Hamilelikte PE sıklığı bin gebelikte yaklaşık 1.7'dir; en yüksek risk doğum sonrası ilk 6 haftadır.

PE belirtileri: ani başlayan nefes darlığı, derin nefes alırken keskin batma tarzı göğüs ağrısı, çarpıntı, kuru öksürük, bazen kanlı balgam, baygınlık hissi. Bacakta tek taraflı şişlik, kızarıklık, ağrı varsa şüphe çok yüksektir. PE acil servis vakası — 112 aranır.

**PE risk faktörleri:** önceki DVT/PE öyküsü, sezaryen, uzun süreli yatak istirahati, obezite (vücut kitle indeksi 30+), 35 yaş üstü gebelik, çoğul gebelik, yardımcı üreme tedavisi (IVF), preeklampsi, sigara, varikoz damar.

Kalp Krizi (Akut Miyokard İnfarktüsü)

Hamilelikte kalp krizi nadirdir ama sıklığı artıyor; özellikle 35 yaş üstü, sigara içen, hipertansiyonu, şeker hastalığı (diyabet) olan ve kokain kullanan gebelerde risk yükselir. En sık 3. trimester ve doğum sonrası ilk 6 haftada görülür. Hamilelerde kalp krizi sıklıkla "spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD)" denilen damarın iç tabakasının yırtılmasına bağlıdır; klasik damar tıkanmasına değil. Bu yüzden "ben gencim, kolesterolüm yok" denilemez.

Kalp krizi belirtileri: ani başlayan göğüs ortasında baskı/sıkışma/ezilme hissi (5 dakikadan uzun süren), sol kola, çeneye, sırta yayılma, terleme, bulantı, kusma, nefes darlığı, ölüm korkusu. Kadınlarda klasik göğüs ağrısı yerine sırt ağrısı, çene ağrısı, aşırı yorgunluk, hazımsızlık şikayeti olabilir; bu yüzden tanı gecikebilir. Şüpheli her durum 112.

Aort Diseksiyonu (Aort Yırtılması)

Aort, kalpten çıkan ve tüm vücuda kan taşıyan en büyük damardır. Hamilelikte kan hacmi %40-50 artar, kalp atışı hızlanır, hormonlar aort duvarını gevşetir. Bu yük altında — özellikle Marfan sendromu, Ehlers-Danlos sendromu, hipertansiyon, biküspid aort kapak gibi yatkınlığı olanlarda — aortun iç tabakası yırtılabilir. Aort diseksiyonu hamilelikte nadirdir ama %20-50 mortaldir; 3. trimester ve doğum çevresi en riskli dönem.

Belirtiler: ani başlayan göğüs ya da sırt ortasında "yırtılır gibi", "bıçak saplanır gibi" çok şiddetli ağrı, ağrının sırt ve karna doğru göç etmesi, kollarda kan basıncı farklılığı, baygınlık. Marfan sendromu olan ya da aort genişliği 4 cm üstünde olan gebeler özellikle dikkatli olmalı. 112.

Peripartum Kardiyomiyopati (Kalp Kası Zayıflaması)

Gebeliğin son ayında veya doğum sonrası ilk 5 ayda kalp kasının zayıflamasıdır; sıklığı binde 1'dir. İlerleyici nefes darlığı, yatınca artan nefes problemi, ayaklarda şişme, çarpıntı, göğüste sıkışma, eforla yorulma yapar. Ekokardiyografi (kalp ultrasonu) ile tanınır. Erken tanıda iyileşme yüksek; gecikmede kalıcı kalp yetmezliği gelişebilir.

Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) ve HELLP Sendromu

20. haftadan sonra ortaya çıkan, yüksek tansiyon ve idrarda protein ile karakterize gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) ciddi bir tablodur. Şiddetlenirse karaciğer kapsülünün gerilmesine bağlı sağ üst karın ve alt göğüs ağrısı, baş ağrısı, görme bozukluğu, bulantı yapar. HELLP sendromu (kırmızı kanın yıkımı, karaciğer enzimlerinin yükselmesi, trombosit düşüklüğü) preeklampsinin ağır formudur; göğüs/üst karın ağrısı tipiktir. 20. hafta sonrası göğüs/üst karın ağrısı + tansiyon yüksekliği = acil.

Pnömoni ve Pnömotoraks

Akciğer iltihabı (pnömoni), nefes alırken batma, ateş, balgamlı öksürük, halsizlik yapar. Pnömotoraks ise akciğerin sönmesidir; ani nefes darlığı + tek taraflı keskin göğüs ağrısı. Her ikisi de hamilelikte özellik gösterir; pnömoni tedavisi gecikirse hem anneyi hem bebeği etkiler.

Trimester Bazlı Göğüs Ağrısı Sebep Profili

Trimestere göre sebep dağılımı değişir. Bu önemli bir ayırıcı.

Tablo 2 — Trimester Bazlı Sebep Dağılımı

3. trimester ve doğum sonrası ilk 6 hafta — ciddi (alarm) sebeplerin en sık görüldüğü dönem. Bu dönemde göğüs ağrısı şikayeti çok daha titiz değerlendirilmeli.

Alarm 8 — Kesin Acil Servis İşaretleri

Aşağıdaki belirtilerden HERHANGİ BİRİ varsa, gebeliğin hangi haftasında olursan ol, derhal 112'yi ara ya da bir yakının seni en yakın acil servise götürsün. Bekleme. "Geçer mi?" diye düşünme. Bu liste hayat kurtaran bir kontroldür.

1. **Ani başlayan, 5 dakikadan uzun süren göğüste baskı, sıkışma, ezilme hissi** — kalp krizi (akut miyokard infarktüsü) belirtisi olabilir.

2. **Sol kola, çeneye, sırta yayılan ağrı** — kalp krizi.

3. **Ani başlayan nefes darlığı + göğüs ağrısı** — akciğer pıhtısı (pulmoner emboli — PE), pnömotoraks.

4. **Soğuk terleme + bulantı + göğüs ağrısı** — kalp krizi.

5. **Bayılma, baygınlık hissi, görme kaybı** — ciddi kalp/damar olayı.

6. **Vajinal kanama + göğüs/karın ağrısı** — plasenta dekolmanı, dış gebelik (ektopik gebelik).

7. **38°C üstü ateş + göğüs ağrısı + öksürük** — pnömoni.

8. **"Yırtılır gibi", "bıçak saplanır gibi" sırta yayılan çok şiddetli göğüs ağrısı** — aort diseksiyonu.

Ek olarak, 20. hafta sonrası göğüs ya da sağ üst karın ağrısı + baş ağrısı + görme bulanıklığı + tansiyon yüksekliği = preeklampsi/HELLP şüphesi; doğrudan acil.

Reflü (GERD) Ağrısı Nasıl Ayırt Edilir?

Reflü ağrısının "imzası" var. Şu özellikler reflü ihtimalini güçlendirir:

• Yemekten 30-60 dakika sonra başlar (özellikle yağlı, baharatlı, asitli, çikolatalı yemek sonrası).
• Yatay yatınca ya da öne eğilince kötüleşir.
• Ağıza ekşi/asit/acı tat gelir; ağız sulanır.
• Geceleri uyandırır.
• Antasit (kalsiyum karbonat), bir bardak süt ya da soğuk su ile rahatlar.
• Yanma (burning) tarzındadır; sıkışma, baskı, ezilme hissi yapmaz.
• Sol kola yayılmaz, terleme ve nefes darlığı eşlik etmez.
• Eforla artmaz; istirahatta da olabilir.

Eğer ağrı bu profile uyuyorsa muhtemelen reflüdür. Ama ilk kez yaşanan, çok şiddetli ya da yukarıdaki "alarm 8" listesinden bir belirti eşliğindeyse — yine 112 ya da acil servis. Reflü tanısı acilde dışlama (ekarte etme) sonrası konur.

Kostokondrit Nasıl Ayırt Edilir?

Kostokondrit ağrısının da kendine özgü işaretleri var:

• **Lokalize**: "Tam burası ağrıyor" diye parmakla gösterebilirsin (genellikle göğüs kemiğinin yan tarafı, 2-5. kaburga aralığı).
• **Basınca duyarlı**: O noktaya parmakla bastırınca ağrı belirgin artar.
• **Hareketle artar**: Derin nefes, öksürme, dönme, kollarını kaldırma ağrıyı çoğaltır.
• Ekstra bir belirti yok: Terleme, bulantı, nefes darlığı, ateş yoktur.
• Genellikle 3. trimesterde kaburgaların açılmasıyla başlar.
• Sıcak kompres ve dinlenme rahatlatır.

Eğer ağrı parmakla bastırınca artmıyorsa, lokal değil yaygınsa, baskı/sıkışma hissi varsa — kostokondrit değil; başka tanı düşün.

Acil Servise Ne Zaman Gidilir, Hangi Testler Yapılır?

Acil servise hangi durumlarda gidilir? Yukarıdaki "alarm 8" listesi başta olmak üzere: ilk kez yaşanan ve geçmeyen göğüs ağrısı, eforla artan ağrı, evdeki rahatlatıcı önlemlere (su, antasit, yan yatma) cevap vermeyen ağrı, eşlik eden çarpıntı/baygınlık/ödem/nefes darlığı varsa.

Acil serviste yapılan tipik testler:

• **Elektrokardiyografi (EKG)**: Kalp ritmi ve iskemiyi gösterir; gebelikte tamamen güvenli, radyasyon yok.
• **Troponin (kan testi)**: Kalp kasının hasarını ölçer; kalp krizi tanısının altın standardı.
• **D-dimer**: Pıhtı yıkım ürünü; gebelikte normalde yüksek olduğundan tek başına PE tanısı için kullanılmaz, ama negatif olması PE'yi büyük oranda dışlar.
• **Akciğer grafisi (göğüs röntgeni)**: Pnömoni, pnömotoraks tanısında kritik. Tek doz radyasyon bebeğe zararsızdır (kurşun önlükle).
• **Akciğer BT anjiyografi**: PE şüphesi yüksekse altın standart; gebelikte gerekirse yapılır (fayda riski aşar).
• **Akciğer sintigrafisi (V/Q sintigrafisi)**: Gebelikte BT alternatifi.
• **Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)**: Kalp kası, kapak, perikard değerlendirmesi; tamamen güvenli, radyasyonsuz.
• **Bacak toplardamar ultrasonu (Doppler USG)**: DVT araştırması.
• **Karaciğer enzimleri, trombosit (HELLP için)**, **tansiyon, idrarda protein (preeklampsi için)**.

> "Gebelikte tanı için yapılan tek doz akciğer grafisi (10 mGy altı radyasyon), bebeğe ölçülebilir risk taşımaz. Bilinmeyen bir göğüs ağrısının tanısız kalması ise hem anne hem bebek için çok daha tehlikelidir." — American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) Committee Opinion 723, 2017 (yeniden onaylanan 2023 sürümü)

Hamilelikte Güvenli Görüntüleme Yöntemleri

Anneler en çok "X-ray çekilir mi, BT zararlı mı?" diye endişelenir. Genel kural:

• **Ultrason (USG)**: Tamamen güvenli, sınırsız.
• **Elektrokardiyografi (EKG)**: Tamamen güvenli, radyasyon yok.
• **Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)**: Tamamen güvenli.
• **Manyetik rezonans (MR)**: Genelde güvenli, kontrastsız tercih edilir; özellikle 1. trimesterde mümkünse ertelenir.
• **Akciğer grafisi**: Tek doz, kurşun önlük ile karın korunarak güvenli (0.01 mGy bebeğe ulaşan doz; risk eşiği 50 mGy).
• **Akciğer BT anjiyografi**: Endikasyon güçlüyse yapılır (PE şüphesi); fayda riski aşar.
• **Bilgisayarlı tomografi (BT)** (karın bölgesi): Son çare, alternatifsizse.
• **İyot içerikli kontrast**: Bebeğin tiroidine geçebilir; mümkünse kaçınılır.

Reflü için Hamilelikte Güvenli İlaçlar

Reflünün ev önlemleri yetmiyorsa hekimle ilaç kullanımı konuşulur. Hamilelikte güvenli ilaçlar:

• **Kalsiyum karbonat (Rennie, Talcid benzeri antasitler)** — Kategori B, ilk tercih, anlık rahatlama.
• **Aljinat preparatları (Gaviscon)** — Kategori B, mide üzerinde koruyucu tabaka oluşturur.
• **Famotidin (H2 blokeri)** — Kategori B, gece reflüsünde etkili.
• **Ranitidin** — Eskiden Kategori B; 2020'de NDMA safsızlığı nedeniyle piyasadan çekildi, kullanılmaz.
• **Pantoprazol, Lansoprazol (proton pompası inhibitörü — PPI)** — Kategori B/C, dirençli vakalarda hekim kararıyla.
• **Omeprazol** — Kategori C, daha az tercih edilir.

**Hekime sormadan kullanma**: Sodyum bikarbonat (kabartma tozu) — sodyum yükü yapar, hipertansiyon ve ödemi artırır. Magnezyum trisilikat — uzun süreli kullanımda yan etkili. Aspirin, NSAİİ (ibuprofen, naproksen) — özellikle 3. trimesterde bebeğin kalp damarına zarar verir.

Pulmoner Emboli (Akciğer Pıhtısı) Risk Faktörleri

PE riskini değerlendirmek için aşağıdakilere dikkat:

• Önceki derin ven trombozu (DVT) ya da pulmoner emboli (PE) öyküsü.
• Aile öyküsünde pıhtılaşma bozukluğu (Faktör V Leiden, protein C/S eksikliği).
• Sezaryen doğum (vajinal doğuma göre 4 kat risk).
• Uzun süreli yatak istirahati, immobilite, uzun yolculuk.
• Vücut kitle indeksi (BMI) 30 ve üstü (obezite).
• 35 yaş üstü gebelik.
• Çoğul gebelik (ikiz, üçüz).
• Yardımcı üreme tedavisi (IVF, tüp bebek).
• Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi).
• Sigara kullanımı.
• Varikoz damar (varis).
• Kanser öyküsü.

3 ve daha fazla risk faktörü varsa, hekim doğum sonrası dönemde profilaktik düşük molekül ağırlıklı heparin (LMWH — enoxaparin) önerebilir.

Pulmoner Emboli (Akciğer Pıhtısı) Önleme

PE önlemek için hamilelik boyunca yapılabilecekler:

• **Hareket et**: Günde en az 30 dakika yürüyüş; uzun süre oturma ya da yatak istirahatinden kaçın.
• **Hidrasyon**: Günde 2-2.5 litre su; kan akışkanlığını korur.
• **Kompresyon çorabı (varis çorabı)**: Özellikle uzun yolculukta, sezaryen sonrası, bacak şişmesi olanlarda 15-20 mmHg kompresyon.
• **Bacak egzersizleri**: Uzun süre oturuyorsan saatte bir 5 dakika yürü; ayak bileğini çevir, parmak ucu kaldırma egzersizi yap.
• **Sezaryen sonrası erken mobilizasyon**: 6-8 saat içinde ayağa kalkmak PE riskini düşürür.
• **Sigara bırak**: Sigara pıhtılaşmayı artırır.
• **Sağlıklı kilo alımı**: Aşırı kilo PE riskini ikiye katlar.

Evde Rahatlama — 10 İpucu

Eğer ağrı benign (zararsız) profile uyuyorsa (reflü, kostokondrit, kas-iskelet, hassas göğüs), aşağıdakiler işe yarar:

1. **Az ve sık yemek ye** — büyük porsiyon yerine 5-6 küçük öğün; mide üzerindeki basıncı azaltır.

2. **Yemekten 2-3 saat sonra yat** — hemen yatma; mide içeriği yemek borusuna kaçar.

3. **Sol yan yat** — mide ve büyük damarların üzerindeki basıncı azaltır, reflüyü hafifletir.

4. **Başı yüksek yat** — yatağın baş ucunu 15-20 cm yükselt ya da gebe yastığı kullan.

5. **Tetikleyici yiyeceklerden kaçın** — yağlı, kızarmış, baharatlı, çikolata, kafein, gazlı içecek, asitli meyve suları (portakal, domates).

6. **Düzenli yürüyüş** — günde 30 dakika; sindirimi destekler, PE riskini azaltır.

7. **Stres yönetimi** — meditasyon, nefes egzersizi, hamile yogası anksiyeteye iyi gelir.

8. **Sutyen seç** — telsiz, destekli, doğru beden gebelik sutyeni göğüs hassasiyetini azaltır.

9. **Sıcak kompres** — kostokondrit ve kas ağrısında 15-20 dakika; sıcaklık düşük olmalı.

10. **Su iç** — günde 2-2.5 litre; sindirim ve dolaşımı destekler.

Tablo 3 — Alarm vs Benign Ağrı Karşılaştırması

Gebelikte Kalp Sağlığını Koruyan Genel Öneriler

Hamilelikte kalbin %40-50 daha fazla çalışır. Bunu rahat taşımak için:

• **Tansiyon takibi**: Her muayenede ölçtür; 140/90 üstü uyarı.
• **Kilo kontrolü**: Önerilen aralıkta (BMI'ye göre 7-18 kg) kal.
• **Tuz**: Günde 5 g altı; aşırı tuz tansiyon yükseltir.
• **Sigara ve alkol**: Yok.
• **Kafein**: Günde 200 mg altı (1 küçük fincan kahve).
• **Egzersiz**: Hekim onayıyla haftada 150 dakika orta yoğunluk yürüyüş, yüzme, hamile yogası.
• **Önceden kalp hastalığın varsa**: Gebelik öncesi kardiyolog değerlendirmesi şart; bazı kalp hastalıkları gebelik kontrendikasyonu olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Hamilelikte göğüs ağrısı bebeğe zarar verir mi?

Eğer ağrı reflü, kostokondrit ya da kas-iskelet kaynaklıysa bebeğe direkt bir zararı yoktur; sadece anneyi rahatsız eder. Ama ağrı kalp krizi (akut miyokard infarktüsü), akciğer pıhtısı (pulmoner emboli — PE) ya da gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) gibi ciddi bir hastalığa bağlıysa, plasenta kan akışı bozulabilir; o zaman bebek de etkilenir. Bu yüzden alarm belirtileri varsa gecikmeden 112.

2. Sol göğsümde ağrı var, kalp krizi mi?

Hamilelerde sol göğüs ağrısının büyük çoğunluğu reflü ya da kostokondrittir. Ama 5 dakikadan uzun süren baskı/sıkışma hissi, sol kola yayılan ağrı, terleme, nefes darlığı, bulantı eşlik ediyorsa kalp krizi olasılığı vardır; derhal 112. Tek başına "sol göğüste sızı" panik sebebi değildir; eşlik eden belirtiler önemli.

3. Antasit (Rennie, Gaviscon) hamilelikte güvenli mi?

Evet, kalsiyum karbonat ve aljinat içerikli antasitler (Rennie, Gaviscon) Kategori B'dir ve hamilelikte güvenli kabul edilir. Anlık reflü yanmasında kullanılabilir. Ama düzenli kullanım gerekiyorsa hekime sor; ileri vakada famotidin ya da pantoprazol önerilebilir.

4. Göğüs ağrımla birlikte sırt ağrım da var, ne demek?

Sırt + göğüs ağrısı kombinasyonu dikkatli değerlendirilmeli. Çoğu zaman duruş bozukluğu, kas-iskelet kaynaklıdır. Ama "yırtılır gibi", ani başlayan, çok şiddetli sırt ağrısı aort diseksiyonu (aort yırtılması) işareti olabilir; özellikle Marfan sendromu, hipertansiyon, biküspid aort kapak öyküsü varsa derhal 112. 20. hafta sonrası sırt + sağ üst karın ağrısı + baş ağrısı + görme bulanıklığı ise preeklampsi/HELLP işareti olabilir.

5. Kostokondrit (kaburga kıkırdağı iltihabı) tehlikeli mi?

Hayır, kostokondrit benign (zararsız) bir durumdur ve bebeğe zarar vermez. Genellikle 3. trimesterde kaburgaların açılmasıyla başlar, doğum sonrası birkaç hafta içinde tamamen geçer. Sıcak kompres, dinlenme, gebelikte güvenli ağrı kesici parasetamol (asetaminofen) ile yönetilir. Ama tanı koymak için ilk başvuruda hekim muayenesi şart; kalp ve akciğer dışlanmalı.

6. Hamilelikte EKG çektirebilir miyim, zararlı mı?

Elektrokardiyografi (EKG) tamamen güvenlidir. Radyasyon içermez, sadece kalbin elektriksel aktivitesini cilde yapışan elektrotlar üzerinden ölçer. Hamilelikte göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı şikayetinde tereddütsüz çekilir. Aynı şekilde ekokardiyografi (kalp ultrasonu) da güvenlidir.

7. Akciğer röntgeni (X-ray) çekilirse bebeğe zarar verir mi?

Tek doz akciğer röntgeni (göğüs grafisi) bebeğe ölçülebilir risk taşımaz. Bebeğe ulaşan radyasyon dozu yaklaşık 0.01 mGy'dir; risk eşiği ise 50 mGy üstüdür. Karın kurşun önlükle korunarak çekildiğinde tamamen güvenlidir. Bilinmeyen bir göğüs ağrısının tanısız kalması, tek doz röntgenden çok daha tehlikelidir (ACOG, 2023).

8. Doğum sonrası göğüs ağrım hâlâ var, normal mi?

Doğum sonrası ilk 6 hafta akciğer pıhtısı (pulmoner emboli — PE) ve peripartum kardiyomiyopati (kalp kası zayıflaması) açısından en yüksek riskli dönemdir. Doğum sonrası göğüs ağrısı + nefes darlığı, çarpıntı, ayaklarda şişme, eforla yorulma — derhal hekime ya da acil servise. Sezaryenden sonra göğüs ağrısı PE'nin en sık başlangıç belirtisidir; hafife alma.

9. Anksiyete kaynaklı göğüs ağrısını nasıl anlarım?

Anksiyete/panik atak ağrısı genellikle dakikalar içinde başlar ve 10-30 dakikada zirveye ulaşır. Eşlik eden belirtiler: çarpıntı, terleme, titreme, ölüm korkusu, kontrol kaybı hissi, baş dönmesi. Sakin bir ortama geçince, derin yavaş nefes alınca rahatlar. Ama ilk atakta kalp krizi ve PE'den ayırt edilemez; ilk atak mutlaka acil servise. Sonraki ataklarda nefes egzersizi, terapi, gebelikte güvenli kaygı tedavisi (gerekirse) önerilir.

10. 112 mi, doğum hastanesi mi, acil servis mi aramalıyım?

Hayatı tehdit eden alarm belirtileri (alarm 8 listesi) varsa 112. Operatör seni en yakın uygun acil servise yönlendirir. Eğer acil değil ama endişeliysen, kendi takibinin yapıldığı doğum hastanesini ya da kadın doğum kliniğini ara; gebelikte uzmanlaşmış değerlendirme yaparlar. Tereddütteyken "az şey için aradım" diye düşünme; uzman değerlendirsin.

Sonuç

Hamilelikte göğüs ağrısı çoğu zaman zararsız bir sebebe bağlıdır — asit reflü (gastroözofageal reflü hastalığı — GERD), göğüs (meme) hassasiyeti, kostokondrit (kaburga kıkırdağı iltihabı) ya da anksiyete. Ama küçük bir azınlık, kalp krizi (akut miyokard infarktüsü), akciğer pıhtısı (pulmoner emboli — PE), aort diseksiyonu (aort yırtılması) ya da gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) gibi mortal durumlardır. "Alarm 8" listesini ezbere bil: ani başlayan baskı/sıkışma, sol kola yayılma, soğuk terleme, ani nefes darlığı, bayılma, vajinal kanama + ağrı, ateş + ağrı, yırtılır gibi sırta yayılan şiddetli ağrı. Bu belirtilerin biri varsa 112. Diğer durumlarda az ve sık yemek, sol yan ve başı yüksek yatma, hafif yürüyüş, antasit, sutyen seçimi büyük çoğunluğunu çözer. Tereddütlü her durumda hekime danış; "abartı mı acaba" demek yerine değerlendirilmesini iste. Sen ve bebeğin için doğru kararı zamanında almak hayat kurtarır.

> "Hamile kadınlarda göğüs ağrısı şikayeti, gebelik fizyolojisi nedeniyle atipik seyreder. Hekim tarafı 'gebelikte zaten olur' demeden, hasta tarafı 'utanırım' demeden konuşmalı. Her şikayetin değerlendirilmeye hakkı vardır." — Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) Green-top Guideline 37b, 2015 (yeniden onay 2022)

**Önemli not:** Bu makale tıbbi bilgi içerir, tıbbi tavsiye değildir. Şikayetlerinin değerlendirilmesi için kendi hekimine başvur. Şüpheli ya da alarm belirtilerinde 112'yi ara — bekleme.