0-12 Ay Bebek Gelişim Kilometre Taşları 2026 Rehberi

# 0-12 Ay Bebek Gelişim Kilometre Taşları 2026 Rehberi

Bebeğinizin ilk gülümsemesi, ilk başını kaldırışı, ilk hecesi... Her "ilk" hem büyük bir sevinç hem de zihninizde "Acaba zamanında mı?" sorusunu doğuran bir an. Bu rehber, 2026 yılı itibarıyla Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Pediatri Akademisi ve Türkiye Sağlık Bakanlığı verilerine dayanan bir kilometre taşı haritasıdır. Amacımız panik yaratmak değil, sizi bilgiyle güçlendirmek ve hangi belirtilerde uzman desteği gerektiğini netleştirmek.

Hızlı Özet: 0-12 Ay Gelişim Tablosu

WHO 2026 referans aralıklarına göre, sağlıklı bebeklerin %90'ı şu kilometre taşlarını belirtilen aralıkta kazanır: **2. ayda sosyal gülümseme**, **4. ayda baş kontrolü**, **6. ayda destekli oturma**, **9. ayda emekleme veya alternatif hareket**, **12. ayda destekli ayakta durma ve ilk kelime**. Bu beş ana alanın tarama yapılması, gelişimsel sapmaları erken yakalamak için yeterlidir. Ancak her bebek kendi ritminde gelişir; kilometre taşı tek başına değil, genel davranış paterniyle değerlendirilmelidir.

1. İlk 3 Ay: Yenidoğan ve Sosyal Bağlanma Dönemi

İlk üç ay bebeğinizin dış dünyaya uyum sağladığı en yoğun adaptasyon dönemidir. Nörolojik olarak refleks ağırlıklı çalışan beyin, ay ay irade kontrollü hareketlere yönelir.

0-1 Ay: Reflekslerin Egemenliği

Yenidoğanın hareketlerinin büyük kısmı ilkel reflekslerle yönetilir: Moro (irkilme), arama (rooting), emme ve yakalama refleksleri. Bu refleksler nöromüsküler sistemin sağlıklı çalıştığının kanıtıdır.

• **Görme:** Yaklaşık 20-30 cm mesafeyi netler — anne kucağı mesafesi
• **İşitme:** Doğumda tamamen gelişmiştir; tanıdık seslere yanıt verir
• **Hareket:** Karın üstü pozisyonda başını yana çevirebilir
• **İletişim:** Ağlama tek dildir; üç hafta sonra ağlama tipleri (açlık, yorgunluk) farklılaşır

2 Ay: Sosyal Gülümsemenin Doğuşu

İkinci ay sosyal-duygusal gelişimin ilk büyük kilometre taşıdır. Bebek artık karşısındaki yüze yanıt olarak gülümser. Bu, AAP 2026 izlem rehberinde değerlendirilen ilk kritik göstergedir.

• Yüz hatlarını sabit takip eder
• Sesinize tonlama ile yanıt verir (ah-eh-ohh sesleri = agulama)
• Karın üstünde başını saniyelerce kaldırır
• Ellerini kısa süreli açıp kapar

**Kırmızı bayrak:** 8 haftada hiç sosyal gülümseme yoksa, gözleri sabitlemiyorsa veya yüksek seslere irkilmiyorsa aile hekiminize başvurun.

3 Ay: Baş Kontrolünün Başlangıcı

Üçüncü ay baş ve boyun kaslarının kontrol altına alındığı dönemdir. Bebek karın üstündeyken kollarına yaslanarak başını 45-90 derece kaldırabilir.

• Sesli güler (kahkaha)
• Ellerini birbirine getirir, ağzına götürür
• Renkli/kontrastlı oyuncakları gözleriyle takip eder (180 derece)
• Yüksek sesle bağırır, "konuşmaya" katılır

2. 4-6 Ay: Yer Zamanı ve Heceleme Dönemi

Bu dönem motor gelişimde sıçrama gözlenir. Beyin hızla nöral bağlantılar kurar; Harvard Center on the Developing Child 2026 verilerine göre yaşamın ilk 1000 gününde saniyede 1 milyondan fazla nöral bağlantı oluşur — bu hızın zirvesi 4-9. ayda yaşanır.

4 Ay: Tam Baş Kontrolü ve Dönme

Bebeğiniz artık başını sırtüstü pozisyonda da kontrol eder. Bu kilometre taşı çok kritiktir çünkü ona bağlı olarak oturma ve emekleme gelir.

• Karın üstünden sırt üstüne döner (ilk yön)
• Ellerini gözleyip oynar (orta hat oyunu)
• Oyuncağa kasıtlı uzanır
• Yüksek sesle güler, ciyaklar
• Anne sütü/mama veren kişiyi tanır

5 Ay: Renkler ve Sesler Dünyası

Beşinci ayda derinlik algısı netleşir. Bebek nesnelerin uzaklığını tahmin etmeye başlar.

• Sırt üstünden karın üstüne döner
• Ayakları üzerine basıldığında destekle ayakta durur
• Çıkardığı seslere kendi yanıt verir
• Üzgün/mutlu yüz ifadelerini ayırt eder

6 Ay: Destekli Oturma ve Heceleme

Altıncı ay tamamlanması Türkiye Sağlık Bakanlığı 6 ay izlem kontrolüne denk gelir ve birçok kilometre taşı bu kontrolde değerlendirilir.

• Eller yere dayalı destekli oturur (tripod pozisyon)
• "ba", "ma", "da" hecelerini tekrarlar
• İsmine bakar (henüz yanıt vermeyebilir)
• İki nesneyi farklı ellerinde tutar
• İlk dişler çıkmaya başlar (4-7 ay arası normal)

**Bu kontrolde yapılmalı:** Aile hekiminiz büyüme persentil eğrisini güncelleyecek, demir takviyesi başlatacak ve ek gıdaya geçiş için yönlendirme yapacaktır.

3. 7-9 Ay: Hareketlilik ve Nesne Kalıcılığı

Bu dönem **bilişsel patlamanın** yaşandığı evredir. Bebek artık dünyayı sadece duyularıyla değil, zihinsel temsillerle de algılamaya başlar.

7 Ay: Tek Başına Oturma

Bebek artık 1-2 dakika desteksiz oturabilir. Ayrıca sürünme veya yer üzerinde rotasyon hareketleri başlar.

• Desteksiz oturur
• Bir elinden diğerine nesne aktarır
• "Ce-eee" oyununu sever (nesne kalıcılığının başlangıç sinyali)
• Yabancılara karşı temkinli yaklaşım başlar

8 Ay: Emekleme veya Alternatif Hareket

Klasik emekleme bu ayda başlar. Ancak bebeklerin %15'i emeklemez; sürünür, popoyla kayar veya direkt ayağa kalkar. Önemli olan **bir tür kendiliğinden hareket** olmasıdır.

• Karın üstü emekleme veya alternatif hareket
• Pinch grip (parmak ucu yakalama) gelişir
• Yabancı korkusu zirvede
• Basit oyunlara katılır (alkış, baş sallama)

9 Ay: Ayrılma Kaygısı ve İsme Yanıt

Dokuzuncu ay AAP 2026 izlem rehberinde **ikinci kritik tarama** dönemidir. Bu kontrol M-CHAT öncesi gelişim taramasıdır.

• İsmine net yanıt verir
• "Hayır" kelimesini anlar
• Mobilyalara tutunarak ayağa kalkar
• "Anne", "baba" hecelerini bilinçli kullanmaya başlar
• Anneden ayrılınca üzülür (ayrılma kaygısı normal)

**Kırmızı bayrak:** 9 ayda göz teması zayıf, ismine bakmıyor veya hiç heceleme yoksa erken müdahale değerlendirmesi gerekir. Türk Pediatri Kurumu 2026 verilerine göre erken müdahale otizm spektrum bozukluğunda gelişim trajektörisini %50'ye varan oranda iyileştirir.

4. 10-12 Ay: İlk Adımlar ve İlk Kelimeler

Yıl sonu, bebeğinizin "büyük çocuk" olmaya başladığı eşiktir. Sosyal, motor ve dil gelişimleri eş zamanlı olarak hızlanır.

10 Ay: Tutunarak Yürüme

Bebek mobilyalardan tutunarak yan yan yürür (cruising). Bu pre-walking aşamasıdır.

• Mobilya boyunca yürür
• "Bay-bay" gibi sosyal el hareketleri yapar
• Basit komutları anlar ("Topu ver")
• Çıkartılan kapakların altında nesne arar (nesne kalıcılığı tamamlanmış)

11 Ay: Bağımsız Ayakta Durma

Bebek desteksiz birkaç saniye ayakta durur. Bazıları ilk adımlarını atar.

• Birkaç saniye desteksiz ayakta durur
• 1-2 anlamlı kelime ("anne", "baba", "mama")
• Kitabın sayfasını çevirir (ince motor)
• Taklit oyunları sever (telefon kulağa, kaşıkla yedirme)

12 Ay: Bir Yaş Sentezi

12. ay, AAP 2026 ve Sağlık Bakanlığı izlem rehberlerinde **kapsamlı gelişim taraması** ayıdır. Bu kontrolde KKK aşısı yapılır ve gelişimsel tarama testi (M-CHAT-R öncesi 12 ay tarama) uygulanır.

• 1-3 anlamlı kelime
• Birkaç adım yürür (geç yürüyenler için 18 ay üst sınırdır)
• Kaşığı kullanmaya çalışır
• Sevdiği insanlara sarılır
• Basit "nerede burnun?" gibi sorulara işaret ederek yanıt verir

5. Kırmızı Bayraklar: Ne Zaman Endişelenmeli?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden Aile Sağlığı Merkezi'ne (ASM) başvurun ve [çocuk gelişim uzmanı veya çocuk nöroloji uzmanından](/uzmanlar?kategori=cocuk-doktoru) konsültasyon isteyin:

• **3 ayda:** Sosyal gülümseme yok, seslere irkilme yok, başını hiç kaldıramıyor
• **6 ayda:** Destekli oturmuyor, gülmüyor, oyuncağa uzanmıyor, ses çıkarmıyor
• **9 ayda:** İsmine bakmıyor, heceleme yok, oturmuyor, göz teması zayıf
• **12 ayda:** Hiç kelime yok, ayakta durmuyor, isim/komut anlamıyor, jest kullanmıyor
• **Genel:** Beceri kaybı (kazandığı bir beceriyi kaybetmesi) — her yaşta acil

Türkiye'de 0-3 yaş gelişimsel risk taraması ALO 184 Sağlık Bakanlığı hattından bilgi alınabilir; ücretsiz erken müdahale programı için RAM (Rehberlik Araştırma Merkezleri) randevusu alınabilir.

6. Gelişimi Destekleyen Pratik Uygulamalar

Pahalı oyuncaklara veya programlara ihtiyaç yoktur. AAP 2026 ve Harvard Center on the Developing Child 2026 raporlarına göre **beş günlük rutin** gelişimi en çok destekler:

1. **Yer zamanı (tummy time):** Doğumdan itibaren, günde toplam 30-60 dakika

2. **Yüksek sesle okuma:** Günde 10-15 dakika; renkli kitap, basit kelime

3. **Konuşma maratonu:** Bebekle gün içinde sürekli konuşma — yapılan her işi anlatma

4. **Şarkı ve ritim:** Türküler, ninniler, parmak oyunları

5. **Serbest keşif zamanı:** Güvenli alanda yer hareketi, dokunma deneyimi

Detaylı gelişim destek aktiviteleri için [çocuk gelişimi rehberimizi](/blog/cocuk-gelisimi-rehberi) inceleyebilirsiniz. Bebeğinizin aylık takibini [Bebeğim sayfası](/bebegim/gelisim) üzerinden de yapabilirsiniz.

7. Türkiye'de Gelişim Takibi: Sistem ve Haklar

Türkiye'de bebek gelişim takibi büyük ölçüde ücretsiz devlet hizmetleriyle yapılır:

• **ASM (Aile Sağlığı Merkezi):** Tüm rutin izlemler, aşılar, tarama testleri ücretsizdir
• **e-Nabız:** İzlem geçmişi, persentil eğrileri, aşı kayıtları dijital olarak izlenir
• **MHRS (182):** Hastane uzman randevusu için merkezi sistem
• **RAM (Rehberlik Araştırma Merkezleri):** 0-3 yaş gelişimsel değerlendirme ve erken müdahale yönlendirmesi
• **MEB Erken Çocukluk Eğitimi:** 36 ay üzeri çocuklarda gelişimsel destek programları

Tüm aşı ve gelişim takvimi konusunda [aşı takvimi rehberi](/blog/asi-takvimi) ve [yenidoğan bakımı ilk hafta](/blog/yenidogan-bakimi-ilk-hafta) içeriklerimizi okuyabilirsiniz. Diğer ebeveynlerle deneyim paylaşımı için [forum](/forum) bölümümüzü ziyaret edin. [Yürümeyi öğrenme](/blog/yurumeyi-ogrenme) ve [konuşma gecikmesi](/blog/konusma-gecikmesi) konularında da detaylı rehberlerimiz mevcut.

Sonuç

Bebek gelişimi bir yarış değil, kişisel bir yolculuktur. Kilometre taşları rehber niteliğindedir; üst sınıra kadar varyasyon doğaldır. Ancak gelişimsel kırmızı bayraklar göz ardı edilmemelidir — erken müdahale çocuğunuzun potansiyelini açığa çıkarır. 2026 yılında Türkiye, ücretsiz ASM izlemleri, e-Nabız dijital takibi ve RAM erken müdahale ağıyla güçlü bir destek sistemi sunmaktadır. Bebeğinizin her küçük adımını kutlayın, ama içgüdünüze de güvenin.

> **Yazar Uyarısı:** Bu içerik Momwo editöryal ekibi tarafından WHO 2026 Çocuk Büyüme Standartları, AAP Bright Futures İzlem Rehberi ve T.C. Sağlık Bakanlığı Bebek-Çocuk İzlem Protokolü kaynaklarına dayanılarak hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye yerine geçmez. Bebeğinizin gelişimi hakkında endişeleriniz varsa aile hekiminize, çocuk doktorunuza veya çocuk gelişim uzmanına başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Bebeğim 6 aylık ve hâlâ desteksiz oturamıyor, endişelenmeli miyim?

Hayır, 6. ayda destekli oturma normaldir; desteksiz oturma genellikle 7-9 ay arası kazanılır. WHO 2026 motor gelişim aralıklarına göre desteksiz oturma için üst sınır 9 aydır. 9 ayı geçtiyse aile hekiminize başvurun ve gerekirse e-Nabız üzerinden çocuk gelişim takibi randevusu alın. Kilo, ilgi ve genel kas tonusu da değerlendirilmelidir.

Bebek gelişim takibi nereden yapılır, kontrolleri ne zaman?

Türkiye'de bebek izlemleri Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) tarafından ücretsiz yapılır. Sağlık Bakanlığı 2026 İzlem Protokolüne göre 15 gün, 41 gün, 2, 3, 4, 6, 9, 12. aylar zorunlu kontrollerdir. Her kontrolde kilo, boy, baş çevresi, kilometre taşları ve aşılar değerlendirilir. e-Nabız uygulamasından kayıtları takip edebilirsiniz.

0-12 ay arası en kritik kilometre taşları nelerdir?

En kritik beş başlık şudur: 2. ayda sosyal gülümseme, 4. ayda baş kontrolü, 6. ayda destekli oturma ve seslere dönüş, 9. ayda ismine tepki ve emekleme, 12. ayda ilk anlamlı kelime ve destekli ayakta durma. AAP 2026 izlem rehberi bu beş alanı tarama eşiği olarak kabul eder; biri eksikse uzman değerlendirmesi gerekir.

Kilometre taşı geç gelirse ne yapılmalı?

Önce panik etmeyin: bebeklerin %25'i kilometre taşlarını üst sınıra yakın kazanır. Aile hekiminize gidin, gerekirse çocuk gelişim uzmanı veya çocuk nöroloji konsültasyonu istenir. Türkiye'de 0-3 yaş için Erken Müdahale programları MEB ve RAM merkezleri aracılığıyla ücretsiz erişilebilirdir. Erken müdahale gelişimsel farkları %60 oranında kapatır.

Prematüre bebeklerde kilometre taşları nasıl hesaplanır?

Prematüre bebeklerde düzeltilmiş yaş kullanılır: takvim yaşından erken doğum süresi çıkarılır. Örneğin 8 hafta erken doğan 6 aylık bebek aslında 4 aylık kabul edilir. AAP 2026 önerisine göre düzeltme 24 aya kadar yapılır. Bu yaşa göre değerlendirme prematürelerde gereksiz endişeyi önler.

Bebeğim emekleme aşamasını atladı, sorun mu?

Hayır, bebeklerin yaklaşık %15'i emeklemeden direkt yürür. Önemli olan bebeğin alternatif hareket biçimleri (sürünme, tekme atma, dönme, popoyla kayma) sergilemesi ve kas tonusunun normal olmasıdır. Ancak hiçbir hareket etme çabası yoksa veya tek tarafı kullanmıyorsa fizyoterapist değerlendirmesi gerekir.

Konuşma kilometre taşları ne zaman başlar?

Dil gelişimi 2. ayda agulama (cooing) ile başlar. 6. ayda heceleme (ba-ba, ma-ma), 9. ayda anlamlı tonlama, 12. ayda ilk anlamlı kelime gözlenir. Türk Dil ve Konuşma Terapistleri Derneği 2026 rehberine göre 12 ayda hiç kelime yoksa veya seslere yanıt zayıfsa mutlaka işitme testi (otoakustik emisyon) tekrarlanmalıdır.

Ekran ve oyuncak gelişimi nasıl etkiler?

AAP 2026 rehberi 18 ay altında ekran maruziyetini (görüntülü görüşme hariç) önermez. Erken ekran maruziyeti dil gelişiminde gecikme ve dikkat sorunlarıyla ilişkilidir. Onun yerine yaşa uygun oyuncaklar (0-6 ay yumuşak çıngırak, 6-12 ay üst üste konabilen kaplar, sebep-sonuç oyuncakları) bilişsel gelişimi destekler. Yer zamanı (tummy time) günde 60 dakikayı bulmalıdır.