Çocuklarda Isırma Davranışı: Neden Yapar, Nasıl Durdurulur?

"Bugün kreşte arkadaşını ısırmış." Bu cümle, küçük çocuk anne babalarının en sık duyduğu ve en çok utandığı cümlelerden biridir. Aslında **1-3 yaş arasındaki çocukların yaklaşık üçte biri** bir dönem ısırma davranışı sergiler. Kötü bir çocuk olduğu, evde şiddet gördüğü ya da "yanlış yetiştirildiği" anlamına gelmez. Isırma, çoğu zaman dilin yetmediği yerde başlayan ve gelişimsel olarak beklenen bir davranıştır. Önemli olan, neden ısırdığını anlamak, yaşa uygun karşılık vermek ve bu döneme **utanç değil sabırla** eşlik etmektir.

Isırma Hangi Yaşlarda Görülür?

Yani 1-3 yaş aralığı, ısırmanın hem **en yaygın** hem de **gelişimsel olarak normal** olduğu pencere.

Neden Isırırlar? 8 Yaygın Sebep

1. Dilsel İfade Yetersizliği

Bu ısırmaların en sık nedenidir. 18 aylık bir çocuğun istediğini, hissettiğini veya korktuğunu kelimelerle anlatması zordur. Kelimeler yetmediğinde **vücut konuşur** — itme, vurma, çekme... ve ısırma. Konuşma gelişimi ilerledikçe ısırma azalır. Detay için [çocuklarda konuşma gecikmesi rehberini](/blog/cocuklarda-konusma-gecikmesi) okuyabilirsiniz.

2. Diş Çıkarma Rahatsızlığı

Bebeklerde ve küçük çocuklarda diş etlerinin sıkışması basınç ihtiyacı yaratır. Bu çocuk ısırmaktan **fiziksel rahatlama** alır. Yeni dişler patladığında ısırma davranışı tekrar canlanabilir.

3. Hayal Kırıklığı

Çocuk istediği oyuncağı alamadığında, sırasını beklemek zorunda kaldığında ya da yapamadığı bir şeye sinirlendiğinde duyguları beyninin üst korteks'inde değil, **alt limbik sistemde** patlar. Bu yaşta öz-düzenleme henüz olgunlaşmamıştır.

4. Aşırı Yorgunluk veya Açlık

Uykusuz, aç ya da uyaran fazlalığı yaşayan bir çocuğun **tetiklenme eşiği** dramatik olarak düşer. Akşam saatlerindeki ısırmaların büyük kısmı budur.

5. Dikkat Çekme

Bir çocuk olumlu dikkat (övgü, bağ kurma) alamıyorsa olumsuz dikkat (kızılma, fark edilme) bile onun için ödüldür. Sürekli ısıran çocuğun gerçek talebi çoğu zaman **"beni gör"** mesajıdır.

6. Taklit veya Test

Başka bir çocukta veya filmde gördüğü bir davranışı dener. "Acaba ısırırsam ne olur?" sorusunun cevabını arar. Bu deneme genellikle bir kez olur ve tepki güçlü değilse tekrarlanır.

7. Aşırı Sevgi

İlginç ama gerçek: Bazı küçük çocuklar **yoğun sevgilerini** ifade etmek için ısırır. Bebeği veya kardeşi gördüğünde aşırı heyecanla yapılan ısırmalar bu kategoridedir.

8. Duyusal Arayış

Bazı çocukların ağız bölgesinde duyusal uyaran ihtiyacı yüksektir (oral motor arayış). Sakız çiğneme, çiğneme aletleri ve uygun yiyeceklerle bu ihtiyaç karşılanmalıdır.

Ebeveyn Tepkisi: Ne Yap, Ne Yapma

Yapılması Gerekenler

1. Sakin ama net olun.** Bağırmak, dramatik tepki vermek (özellikle 1-2 yaş için) ısırmayı **eğlenceli** hale getirebilir. Tonunuz ciddi, kelimeleriniz az olmalı: **"Isırmak yok. Acıttı."

**2. Mağdura odaklanın.** Önce ısıran çocuğa değil, **ısırılan kişiye** ilgi gösterin. Sarılın, "İncindi mi? Sarayım mı?" diyerek empati modeli kurun. Isıran çocuk olayın yıldızı olmamalı.

**3. Duyguyu adlandırın.** "Çok kızdın, biliyorum. Oyuncak istedin ama Ali alamadı. Ama ısırmak yok. Kelimelerle söyle: 'Ben oynamak istiyorum.'"

**4. Alternatif öğretin.** "Sinirlenince **yastığı** ısırabilirsin. Veya **ayağını yere sertçe vurabilirsin.** İnsanları ısırmak yok."

**5. Tetikleyicileri haritalayın.** Ne zaman, kimle, hangi durumda ısırıyor? Aç mı? Yorgun mu? Kalabalık mı? Bir hafta günlük tutmak önleme planı için altın değerindedir.

**6. Olumlu davranışı yakalayın ve övün.** "Az önce kardeşin oyuncağını aldı, sen 'lütfen ver' dedin — bu **muhteşem**!" Olumlu pekiştirme ısırmadan daha güçlüdür.

Yapılmaması Gerekenler

**1. Karşılık ısırmayın.** "Ona da ısır da görsün" geleneksel bir tavsiyedir ve **kesinlikle yanlıştır.** Çocuğa, "büyükler de ısırabilir, ısırmak çözüm yoludur" mesajını verir.

2. Utandırmayın.** "Çok ayıp, yapma!", "Sana ne diyecekler?", herkesin önünde rezil etmek davranışı azaltmaz, **tekrarlatır.

**3. Uzun nutuk çekmeyin.** 2 yaşındaki bir çocuğun 3 dakikalık konuşmayı izleyecek dikkati yoktur. **5-10 saniyelik net mesaj** yeter.

**4. Etiketlemeyin.** "Sen kötüsün", "kabasın", "bizim ısırgan" gibi etiketler kalıcı kimlik etkisi yaratır.

**5. Dayak ve fiziksel ceza vermeyin.** Davranışsal araştırmalar fiziksel cezanın saldırganlığı **azaltmadığını, artırdığını** gösteriyor.

Yaşa Göre Strateji

6-12 Ay: Bebekte Isırma

Bu yaşta ısırma genellikle **diş çıkarma kaynaklı**. Anne emzirirken ısırırsa kısa süreli memeyi çekin ve sakin bir tonla "Anneyi ısırmak yok" deyin. Tekrar denerse 2-3 dakikalık ara verin. Diş kaşıyıcı, soğutulmuş silikon halka çoğu zaman çözer. Detay: [bebek diş çıkarma rehberi](/blog/bebek-dis-cikarma-belirtileri-sureci-rahatlatma).

1-2 Yaş: Konuşma Öncesi Isırma

Strateji: **Kelime sağlama.** Çocuk isteyemediği için ısırıyor. "Ben de isterim", "Yardım et", "Sırada beklerim" gibi günlük cümleleri tekrar edin. İşaret dili, bebek için bile etkili bir köprüdür ([bebek işaret dili rehberi](/blog/bebek-isaret-dili)).

2-3 Yaş: Öfke Isırması

Strateji: **Duygu eğitimi.** Duygu kartları, hikaye kitapları, "öfke küçücük yumuşak balon, büyür büyür patlar" gibi metaforlar. Ayrıca **erken müdahale**: ısırma öncesi vücut dili (kasılma, yumruğu sıkma, yüz kırışıklığı) görüldüğünde ortamdan ayrılmak.

3-4 Yaş: Sosyal Çatışmada Isırma

Strateji: **Empati ve sıra alma oyunları.** Mağdurun yüzünü, ağlamasını, "acıttı" demesini fark ettirme. Rol oyunu: "Ben senin oyuncağını alıyorum, ne yapmalısın?" tartışılır.

4 Yaş Sonrası: Süregelen Isırma

Bu yaştan sonra ısırma yaygın değildir. Hâlâ devam ediyorsa **uzman değerlendirmesi** önerilir. Olası altta yatan durumlar:

• Konuşma gecikmesi
• Otizm spektrum bozukluğu
• Duyusal işleme bozukluğu
• Yoğun kaygı veya travma
• Ev içi şiddete tanıklık

[Çocuklarda otizm belirtileri rehberini](/blog/cocuklarda-otizm-belirtileri) inceleyebilirsiniz.

Kreşte Isıran Çocuk: Pratik Plan

Çocuğun ısırma davranışı kreşte ortaya çıktığında çoğu ebeveyn paniğe kapılır. **Sakin olun.** İşte 7 adımlı plan:

1. **Öğretmenle görüşün.** Suçlama değil, işbirliği tonu kullanın. "Ne zaman ısırıyor? Hangi durumda? Önceki tetikleyici nedir?"

2. **Olay haritası isteyin.** Bir hafta boyunca her ısırma kayıt edilsin: saat, tetik, mağdur, tepki.

3. **Ortak strateji belirleyin.** Evde ve kreşte aynı kelimeler ve tepkiler kullanılmalı.

4. **Tahmin edin, önleyin.** Tetikleyici saatlerde (geçiş anları, yemek öncesi) erken müdahale.

5. **Çiğneme alternatifi sağlayın.** Silikon kolye, ağızlı oyuncak, sağlıklı atıştırmalık.

6. **Uyku ve beslenmeyi kontrol edin.** Aç ve uykusuz çocuk daha çok ısırır.

7. **Kreş sürekli ısırmadan dolayı dışlama tehdidi yapıyorsa kurum değiştirmeyi düşünün.** Bu davranış 2 yaş için normaldir; profesyonel kreşler bunu yönetmek için eğitimlidir. Detay: [kreş seçim rehberimiz](/blog/kres-secimi-rehberi).

Isırma Olduğunda 5 Dakikalık Senaryo

Isırma Mağduru Çocuk Olduğunda

Tabii ki ters köşe de var: **bebeğiniz ısırılıyor**. Bu durumda:

• Çocuğun moralinin bozulduğunu kabul edin: "Çok korktun. Acıdı."
• Olayı dramatize etmeyin; "O kötü çocuk!" yerine "O daha öğreniyor."
• Yara kontrolünü yapın (deri yırtılmış mı, kanama var mı). Açık yara varsa antiseptikle temizleyin, gerekirse aşı durumunu doktora sorun.
• Çocuğunuza **kendini koruma cümleleri** öğretin: "Hayır, durdur!", "Isırmak yok!"

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?

• Çocuk 4 yaşından büyük ve sürekli ısırıyorsa
• Konuşma gelişimi yaşına göre geride
• Isırma günde 5+ kez ve haftalarca sürüyorsa
• Aile içi şiddet veya travmatik olay öyküsü varsa
• Kendine zarar verme, içe kapanma eşlik ediyorsa
• Diğer saldırgan davranışlar (vurma, fırlatma, tehdit) yaygın

Bu durumda **çocuk psikiyatristi veya gelişimsel pediatri** uzmanına başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğumu sevdiğim için ısırıyorum oyun olarak — bu kötü mü?

Evet. Çocuk sevgi ile ısırma arasındaki farkı 4-5 yaşa kadar ayırt edemez. **Sevgili öpücük, sevgili sarılma** modeli kurun.

Kardeşi gelince ısırma başladı, ne yapayım?

Klasik regresyon ve dikkat arayışı. Birebir özel zaman ayırın, yeni rolü güzelleştirin ("ablalık çok güzel"), kıskançlık duygusunu adlandırın. Detay: [kardeş kıskançlığı rehberi](/blog/kardes-kiskancligi).

Çocuğum sadece beni ısırıyor, başka kimseye yapmıyor.

Ev sizin için en güvenli yer. Çocuk burada gerçek duygusunu çıkarıyor. **Olumlu** bir işarettir ama yine de sınır net olmalı.

"Isırma kakanı yer" gibi korkutucu hikayeler işe yarar mı?

Kısa vadede evet, uzun vadede hayır. Korku temelli disiplin **kaygı** doğurur ve davranış başka biçimde geri gelir.

Isıran çocuğu sosyal medyada teşhir edebilir miyim?

Hayır. Çocuğun mahremiyeti her zaman önceliklidir. Detay: [sharenting rehberi](/blog/sharenting-cocuk-gizliligi).

Pratik Kontrol Listesi

• [ ] Isırma günlüğü tutuldu (1 hafta)
• [ ] Tetikleyiciler listelendi (yorgunluk, açlık, sosyal stres)
• [ ] Alternatif kelimeler/davranışlar öğretildi
• [ ] Ev ve kreş aynı dili konuşuyor
• [ ] Diş çıkarma kontrolü yapıldı (gerekirse pediatri kontrolü)
• [ ] Uyku ve beslenme düzeni gözden geçirildi
• [ ] Olumlu davranış olduğunda övgü pekiştiriliyor
• [ ] Isırma 4 yaş üstüyse uzman görüşü alındı

> Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuzun davranışı sizi endişelendiriyorsa lütfen pediatri hekiminize ve gerekirse çocuk psikiyatristine başvurun.

Sonsöz

Isırma, ebeveynlik yolunda geçici ama yıpratıcı bir tümseğe benzer. **Çocuğunuzun "kötü" olmadığını, sadece henüz büyük duyguları küçük kelimelere sığdıramadığını** unutmayın. Sabırlı, tutarlı ve empatik bir yaklaşım ile bu dönem haftalar içinde geçer. Bu süreçte kendinize de **şefkat** gösterin: bir gün hatasız ebeveyn ararsanız aynayı kapatın. Yeterince iyi bir ebeveyn, aynı sahneyi 100. kez de **sakin** karşılayabilen ebeveyndir. Daha fazla destek için [ebeveyn öz-şefkat rehberini](/blog/ebeveyn-oz-sefkat-rehberi) okumanızı öneririz.

Beyin Gelişimi Açısından Isırma

Çocuğun beyninin **prefrontal korteksi** — yani dürtüyü kontrol eden bölge — 25 yaşına kadar gelişmeye devam eder. 1-3 yaş aralığında bu bölge **çok ham**. Bir uyaran (örneğin oyuncağın elinden alınması) **amigdala** (korku-öfke merkezi) tarafından önce işlenir; prefrontal kortex henüz "dur, başka bir yol bul" sinyali veremez. Sonuç: vücut tepkisi (vurma, ısırma, çığlık).

Bu yüzden ebeveynlerin çocuğa "kendine hâkim ol" demesi pratikte **mümkün olmayan bir şeyi istemek** demektir. Yapılması gereken, **biz yetişkinler bu hâkimiyeti modelleyerek, sakin tepkilerle çocuğun beynine yeni yollar açmaktır.** Bu sürecin adı **co-regülasyon (eşlik ile düzenleme)**.

Co-Regülasyon: Çocuğa Sakinliği Öğretmek

Co-regülasyon, çocuğun **kendi başına** öfkesini kontrol etmesini öğrenmesinin tek yoludur. Şöyle çalışır:

1. Çocuk panik/öfke içinde

2. Anne baba yanında, sakin, düşük sesle

3. Anne baba kendi kendini düzenliyor (derin nefes, sakin yüz)

4. Çocuğun beyni bu sakinliği fark eder ve **yansıtmaya başlar**

5. Zamanla çocuk bunu kendi başına yapabilir hale gelir

Bu sürecin yıllar aldığını unutmayın. **Kestirme yol yoktur.** "Bağırırsam çabuk öğrenir" yanlışı hem davranışsal hem nörobilimsel olarak çürümüştür. Detay için [nazik ebeveynlik rehberini](/blog/nazik-ebeveynlik-rehberi) okuyun.

Tetikleyici Günlüğü: Pratik Şablon

Bir hafta tutulan günlüğün sonunda **iki örüntü** çıkar: zaman (genellikle açlık/yorgunluk saatleri) ve durum (kalabalık, geçiş anı, paylaşma). Bu örüntü görüldüğünde **proaktif** önlem alabilirsiniz.

Erken Müdahale: Ön İşaretler

Çocuk ısırmadan önce **vücut sinyalleri** verir. Bunları yakalamak için ebeveyn bir gözcü olmalı:

• Yüz kasılır
• Gözler kısılır
• Yumruklar sıkılır
• Nefes hızlanır
• Sesi keskinleşir
• Vücut öne eğilir
• Eller tetiklenir

Bu işaretler görüldüğünde:

• **Uzaklaştırın:** "Hadi şuradaki kitabı okuyalım."
• **Adlandırın:** "Sinirleniyorsun. Görüyorum."
• **Alternatif sun:** "Bu yastığı sıkıca sıkabilirsin."

3-5 saniye içindeki müdahale **çok daha etkilidir** ısırdıktan sonraki müdahaleye göre.

Duygu Kart Seti: Evde Yapılabilir

Bir A4 kâğıdı 8'e bölün. Her birine bir duyguyu ifade eden basit yüz çizin (mutlu, üzgün, kızgın, korkmuş, sıkılmış, heyecanlı, yorgun, aç). Çocuk gün boyu o anki duygusunu kart üzerinden seçsin.

Faydaları:

• Kelime hazinesi artar
• Duygu farkındalığı gelişir
• Patlama anı yerine ifade alışkanlığı kurulur
• Anne babanın çocuğu okuma kapasitesi artar

3-5 yaş için bu kartlar mucize gibidir. 1-2 yaş için ise basit yüz mimikleri ve **işaret dilini** birleştirmek önerilir.

Çiğneme İhtiyacı: Uygun Alternatifler

Bazı çocukların duyusal arayışı yüksektir. Çiğneme isteği fizyolojik olarak gerçektir. Şunları sunun:

• Silikon çiğneme kolyeleri (özel imal, nontoksik)
• Soğutulmuş diş kaşıyıcı
• Sert sebzeler: havuç çubuğu, salatalık (denetim altında)
• Sert ekmek kabuğu (kaymadan)
• Ağız çevresine vibrasyonlu fırçalama (bazı duyusal bütünleme programlarında)
• Pipetli su veya yoğurt içme (oral motor egzersiz)

Çiğneme ihtiyacını **uygun nesnelerle** karşılayan çocuk, insanları ısırma ihtiyacı duymaz.

Kreşe Yaklaşım: Kurum Politikası

Türkiye'de tanınmış kreşlerin çoğunda ısırma için **standart prosedür** vardır:

1. Olayı kayıt al (kim, saat, ne)

2. Mağdur çocuğa öncelikli ilgi ve ilkyardım

3. Aileyi haberdar et (anonim — ısıranın adı verilmez)

4. Isıran çocuğun ailesi ile ortak plan

5. Hafta içi gözlem ve raporlama

6. 3 olay sonrası uzman/danışman desteği

Eğer kreş bu prosedürü uygulamıyor ya da "çocuğunuzu eve gönderelim" tehdidiyle yetiniyorsa, kurumun pedagojik kalitesi sorgulanır. Detay: [kreş seçim rehberi](/blog/kres-secimi-rehberi).

"Ben de ısırdım, gör bak nasılmış" — Neden Yanlış?

Geleneksel tavsiye, "ona da ısır da görsün" şeklindedir. Bunu yapmamanın bilimsel sebepleri:

1. **Modelleme:** Çocuk "büyükler de ısırabilir, demek ki ısırmak meşrudur" mesajı alır.

2. **Acı utanç eşitliği değildir:** Çocuk sadece acıdığı için ısırmıyor — duygu yönetimi sorunu var. Acı çekmek bu sorunu çözmez.

3. **Güven kaybı:** Çocuk için anne-baba güven kaynağıdır. Onların ısırması büyük bir kırılma yaratır.

4. **Korku tabanlı öğrenme:** Korkudan yapılmayan bir şey, **iç motivasyon değil** dış kontrol nedeniyledir. Anne baba olmadığında geri gelir.

Yıllarca yaygın olan bu yöntem, davranış bilimlerinin gelişimi ile **yasaklanmış uygulama** seviyesine indirilmiştir.

Vakalar: Türkiye'den Üç Aile

Mert, 22 ay, kreşte 3 hafta üst üste ısırdı

"İlk başta kreş bize 'çocuğunuzu eve alın' dedi. İkinci kreş daha pedagojikti. Bir hafta günlük tuttuk: ısırma her zaman 11:30'da, atıştırmalık öncesi olduğunu gördük. Atıştırmalığı 11:00'a aldık, kreş bunu uyguladı, davranış 1 hafta içinde durdu."

Lara, 2.5 yaş, küçük kardeşi gelince başladı

"Kıskançlıkla ortaya çıkan ısırmaydı. Babası onunla 30 dk 'sadece Lara zamanı' başlattı. Bebek doğmadan önce 'bebek geliyor' kitapları okuduk, hâlâ aynı kitapları okuyoruz. 6 hafta sonra ısırma neredeyse bitti."

Can, 4 yaş, hâlâ devam eden ısırma

"4 yaş normal değil. Çocuk doktoruna gittik, oradan çocuk psikiyatrisine yönlendirildik. Konuşma değerlendirmesi yapıldı, dil-konuşma gecikmesi vardı. 6 ay terapi sonrası ısırma çok azaldı, kelime hazinesi geliştikçe ifade etmeyi öğrendi."

Olumlu Disiplin Sözlüğü

Klasik dil → Olumlu disiplin dili:

Bu küçük dil değişiklikleri, çocuğun **kelimelerle** ifade etmeyi öğrenmesinin yapı taşıdır.

Geç Konuşan Çocukta Isırma — Özel Durum

İki çocuk düşünelim:

• Selin, 24 ay, 50+ kelime, 2 kelimeli cümleler kuruyor.
• Burak, 24 ay, 5-10 kelime, jest ve mimikle ifade ediyor.

Burak'ın ısırma olasılığı **3-4 kat daha yüksektir** çünkü dilsel ifade kanalı dar. Bu yüzden ısırma davranışı çok sürerse mutlaka **konuşma değerlendirmesi** yaptırılmalıdır.

Türkiye'de SGK'nın kapsadığı dil-konuşma terapisi 2 yaşından itibaren uygulanabilmekte; aile sağlığı merkezleri yönlendirici olabilir. Detay: [çocuklarda konuşma gecikmesi rehberi](/blog/cocuklarda-konusma-gecikmesi).

Ev Ortamı: Stres Düşürücü Düzenlemeler

Ortam kaosu ısırmayı tetikler. Stresi azaltan ev düzeni:

• **Düzenli rutin:** Aynı uyku, aynı yemek, aynı banyo saati
• **Geçiş bildirimleri:** "5 dakika sonra çıkıyoruz" gibi önceden uyarı
• **Az ekran:** Ekran sürelerini sınırlandırma — detay: [çocuklarda ekran süresi](/blog/cocuklarda-ekran-suresi-yasa-gore-oneriler-ve-etkiler)
• **Yeterli açık hava:** Günde en az 1-2 saat dışarı
• **Uyku kalitesi:** Düzenli uyku rutini ısırmayı azaltır
• **Beslenme dengesi:** Kan şekeri stabil olduğunda öfke daha kontrol altında

Sınırlar: Empatiyle Hayır Demek

Sınır koymak çocuğun düşmanı değil **ihtiyacıdır**. Empatik sınır şöyle kurulur:

> "Anlıyorum, çok sinirlendin. (Empati)

> Ama insanları ısırmak yok. (Sınır)

> Sinirlenince yastığı ısırabilirsin. (Alternatif)

> Şimdi sakinleşmek için 2 dakika yan yana oturalım. (Eylem)"

Bu dört adım — empati, sınır, alternatif, eylem — her durumda işe yarar. Detay: [çocuklara sınır koyma rehberi](/blog/cocuklarda-sinir-koyma).

Anne Baba İçin Stres Yönetimi

Bağıran, ısıran, vuran çocukla yaşamak yorucudur. Anne baba kendi stresini yönetemezse co-regülasyon mümkün olmaz.

Acil sakinleşme teknikleri:

• 4-7-8 nefes (4 saniye al, 7 tut, 8 ver)
• Soğuk su ile elleri yıka
• "30 saniye dur" sözleşmesi (eşinizle)
• Çocuğa dönmeden önce "yetişkin modeli" zihninizde canlandır

Eğer öfkelendiğinizi hissediyorsanız ve çocuğa zarar verebileceğinizi düşünüyorsanız, çocuğu **güvenli bir alana koyup** odadan kısa bir süre çıkın. Detay: [ebeveyn tükenmişliği](/blog/ebeveyn-tukenmisligi).

Dilbilim ve Davranış: Anlamlı Kelimeler

Bir kelimenin etkisi, anlamından çok **bağlamdadır**. Örneğin:

• "Hayır" sürekli kullanılırsa anlamı kaybolur
• "İnsanları ısırmak yok" özgül ve eylemsel
• "Yapma" belirsiz; "Yastığı ısır" yönlendirici

Çocuğun dil dağarcığında **yapılması gerekeni söyleyen** kelimeler, **yasak** kelimelerden daha yapılayıcıdır.

Yıllar Boyunca İzleme

Isıran bir çocuğu zihninizde kötü bir karakter olarak çerçevelemeyin. Bu davranış 6-12 ayda kaybolacak ama anne babanın o aydaki sabrı çocuğun **özsaygısına** sızacak. Detay: [çocuklarda özgüven geliştirme](/blog/cocuklarda-ozguven-gelistirme).

10 yıl sonra çocuğunuza "iki yaşında bir gün arkadaşını ısırdın" deseniz, gülüp geçecek. Ama o gün siz bağırıp utandırırsanız, sizi nasıl gördüğü, nasıl bir benlik geliştirdiği üzerinde küçük ama kalıcı bir iz bırakacak.

Pratik Cep Kartı

Yanınızda taşınabilir hatırlatıcı:

> "Çocuğum ısırdığında:

> 1. Mağduru ilk gör.

> 2. Sakin tonla 'Isırmak yok, acıttı' de.

> 3. Çocuğa duyguyu adlandır.

> 4. Alternatif öğret.

> 5. Kendime nefes."

Bu kartı buzdolabına asın, 3 ay sonra kartı atabilirsiniz çünkü içselleşmiş olur.