Emzirme Rehberi 2026: Pozisyon, Sıklık ve Sorun Çözümleri

# Emzirme Rehberi 2026: Pozisyon, Sıklık ve Sorun Çözümleri

Emzirme dünyanın en doğal eylemi olarak anlatılır — ama gerçekte hem anne hem bebek için öğrenilmesi gereken bir beceridir. İlk birkaç günde memeleriniz şişer, bebek doğru tutmayı henüz beceremez, çatlaklar canınızı yakar ve "Yapamayacağım" cümlesi aklınızdan geçer. Bu duygu yalnız size ait değil; Türkiye'de annelerin %42'si ilk haftada en az bir kez emzirmeyi bırakmayı düşünüyor (Hacettepe Halk Sağlığı, 2023). İyi haber: doğru bilgi ve destekle bu zorlukların büyük çoğunluğu çözülebilir. Bu rehber Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), UNICEF, La Leche League International ve T.C. Sağlık Bakanlığı 2023-2026 kaynaklarından derlenmiştir. Bütüncül bir bakış için [bebek bakımı rehberimiz](/blog/bebek-bakimi-rehberi) ile birlikte okumanızı öneririz.

1. İlk Emzirme: Altın Bir Saat

WHO 2023 Bebek Dostu Hastane İnsiyatifi'nin temelini "doğumdan sonraki ilk 60 dakika" oluşturur. Bu altın saatte yapılan cilt-cilde temas ve ilk emme refleksi, sonraki 6 ayın emzirme başarısını %35 artırır.

Featured Snippet Özet — Emzirme Rehberinin Özeti

Emzirme, doğumdan sonraki ilk saatte başlatılan, ilk 6 ay yalnızca anne sütüyle, ek gıdayla birlikte 2 yaşa kadar süren bir beslenme yöntemidir. WHO 2023, AAP 2022 ve Türk Pediatri Kurumu 2024 emzirme rehberleri günde 8-12 emzirme, doğru kavrama ve isteğe bağlı sıklık önerir; yetersizlik sanılanın aksine nadirdir ve doğru teknikle çözülür.

İlk Saatte Yapılması Gerekenler

• Bebek **çıplak** olarak annenin **çıplak göğsüne** konur
• Battaniye sadece **sırtını** örter
• **Kendi başına** memeyi bulması beklenir (breast crawl)
• İlk emme hareketleri **15-45 dakika** sürebilir
• Hastane personeli emzirme pozisyonunu **doğrular**

Kolostrum: İlk Üç Günün Mucizesi

İlk 3 gün üretilen koyu sarı süte **kolostrum** denir. Yüksek immünoglobulin (özellikle IgA), düşük yağ, yüksek protein içerir. Sağlık Bakanlığı 2024 verilerine göre 1 çay kaşığı kolostrum bebeğin midesinin tamamına yetecek kadar konsantredir. "Az süt geliyor" endişesi ilk 3 gün için fizyolojiktir.

2. Doğru Kavrama (Latch): Emzirmenin Anahtarı

Yanlış kavrama, çatlakların ve süt yetmezliği algısının %90'ından sorumludur. Doğru kavramayı tanımanın 5 işareti var:

Doğru Kavrama Kontrol Listesi

• Bebeğin ağzı **geniş açık** (90+ derece)
• **Areolanın büyük kısmı** ağızda (sadece meme ucu değil)
• **Alt dudak** dışa doğru kıvrık
• **Çene** memeye yapışık
• Yutkunma sesi **duyuluyor**
• Anne **ağrı duymaz** (basınç hissi normal)

Yanlış Kavrama Belirtileri

• Çıt-çıt sesleri (vakum kaçağı)
• Meme ucunda **beyaz hat** veya çatlak
• Bebek **hızlı yorulur** ve uyur
• Kilo alımı **yetersiz**
• Anne **ağrı duyar**

Düzeltme Tekniği

Yanlış kavradığında parmağınızı bebeğin ağız köşesine sokup vakumu kırın, yeniden başlayın. **Asla** çekerek çıkarmayın — meme ucunu yaralar. Profesyonel destek için [emzirme danışmanlarımız](/uzmanlar?kategori=emzirme-danismani) yardımcı olur.

3. Beş Temel Emzirme Pozisyonu

Her annenin ve bebeğin anatomisi farklıdır; pozisyon esnekliği başarıyı belirler.

Pozisyon Karşılaştırma Tablosu

Cradle Pozisyonu Adım Adım

1. Anne **dik** otururken sırt destekli

2. Bebek emzireceğiniz **memeye doğru** dönük

3. Bebeğin **başı** dirseğin iç kısmında

4. **Karın karına** temas

5. Üst kol bebeğin sırtını destekler

Side-Lying (Yan Yatış)

Geceleri ve sezaryen sonrası en konforlu pozisyondur. Anne yan yatar, bebek karşısında yan yatırılır. **Uyandırma alarmı** kurun — bebekle uyumamaya dikkat (SIDS riski).

Laid-Back (Biological Nurturing)

Anne %45 derece eğimle yatar, bebek karın üzerine konur. Yer çekimi bebek doğal reflekslerini aktive eder. Yenidoğan döneminde özellikle yararlıdır.

4. Emzirme Sıklığı ve Süre: Yaşa Göre Tablo

"On-Demand" Mantığı

İsteğe bağlı emzirme = açlık işaretlerine cevap vermek. Açlık işaretleri:

• **Erken:** Ağız hareketi, dil çıkarma, kafa çevirme (rooting)
• **Orta:** Yumruk emme, huzursuzluk
• **Geç:** Ağlama (mümkün olduğunca önce yakalayın)

Akışkan Süt İçeriği

Tek bir emzirmede süt içeriği değişir:

• **Foremilk (ön süt):** Sulu, susuzluk gidericisi
• **Hindmilk (arka süt):** Yağlı, doyurucu
• **Bir taraf bitsin:** Diğerine geçmeden önce bekleyin (yağlı süte ulaşmak için)

5. Süt Üretimi: Arz-Talep Dengesi

Süt üretimi tamamen **arz-talep** ilkesiyle çalışır. Memeler boşaldıkça beyne "daha fazla süt yap" sinyali gider.

Süt Üretimini Artıran 7 Faktör

• **Sık emzirme** (en güçlü faktör)
• **Tam boşaltma** (her seferinde meme tamamen yumuşar)
• **Cilt-cilde temas** (oksitosin salınımı)
• **Yeterli su** (günlük 2.5-3 L)
• **Dengeli beslenme** (500 ek kalori/gün)
• **Uyku ve dinlenme** (mümkün olduğunca)
• **Stres yönetimi** (kortizol süt akışını engeller)

Süt Üretimini Azaltan Faktörler

• Geç gelen ilk emzirme
• Düzensiz veya seyrek emzirme
• Saat tutma alışkanlığı
• Erken biberon kullanımı
• Emzik aşırı kullanımı (sık emzirmeyi azaltır)
• Aşırı kafein (>300 mg/gün)
• Sigara

6. Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri

Çatlak Meme Ucu

• **Sebep:** Yanlış kavrama (95%)
• **Çözüm:** Pozisyon düzeltme + son emzirme sütünü uygulama + havayla kurutma
• **İyileşme:** 48-72 saat

Süt Tıkanıklığı (Engorgement)

• **Sebep:** Tam boşalmama, kıyafet basısı
• **Çözüm:** Sıcak duş + masaj + sık emzirme + manuel sağma
• **Süre:** 24-48 saat

Mastit (Süt Kanalı Enfeksiyonu)

• **Belirti:** 38°C+ ateş, kızarık-ağrılı bölge, halsizlik
• **Çözüm:** Aile hekimine başvur (antibiyotik gerekebilir), emzirmeye DEVAM
• **Önemli:** 24 saat içinde tıbbi değerlendirme şart

Düşük Süt Algısı

• **Gerçek yetmezlik:** %5'in altı
• **Çözüm:** Sık emzirme + sağma + emzirme danışmanı
• **Kontrol:** Bez sayısı + kilo alımı (en güvenilir gösterge)

Tıkalı Kanal

• **Belirti:** Sert, ağrılı yumru
• **Çözüm:** Sıcak duş + masaj + bebek çenesi yumruya bakacak şekilde emzirme
• **Süre:** 24-72 saat

Detaylı sağma takibi için [Momwo sağma takip aracımız](/sagma-takibi) yararlı bir kaynaktır.

7. Süt Sağma: Doğru Teknik

Çalışan anneler, ikizler veya prematür bebeklerde sağma temel beceridir.

Sağma Türleri

Sağma İpuçları

• **Bebeği görme/duyma** süt akışını tetikler
• **Sıcak kompres** öncesinde kanalları açar
• **Masaj** verimi %30 artırır
• Pompa **2-7 ayar** dener (her anne farklı)
• Sağma **15-20 dakika** geçince fayda azalır

Sağılan Süt Saklama Tablosu

CDC 2023 saklama rehberine göre süt **mikrodalgada ısıtılmaz**, ılık suda çözdürülür.

8. Anne Beslenmesi ve Yaşam Tarzı

Emzirme döneminde annenin günlük 500 kalori fazla, 2.5-3 L sıvı alımı şarttır.

Önerilen Besinler

• **Protein:** Tavuk, balık, mercimek, yumurta (günde 70 g)
• **Kalsiyum:** Süt, yoğurt, peynir, tahin (1300 mg)
• **Demir:** Kırmızı et, ıspanak, baklagil
• **Omega-3:** Somon, ceviz, keten tohumu (300 mg DHA)
• **Folik asit:** Yeşil yapraklılar, baklagiller
• **D vitamini:** Aile hekimi yönlendirmesiyle takviye

Sınırlandırılması Gerekenler

• **Kafein:** Günlük 300 mg üstü (yaklaşık 2-3 fincan kahve)
• **Alkol:** Tüketildiyse en az 2 saat bekle
• **Sigara:** Tamamen yasak
• **Cıva yüksek balık:** Köpekbalığı, kılıç balığı
• **Bazı ilaçlar:** Aile hekiminize danışın

Egzersiz

Doğum sonrası 6. haftadan itibaren orta yoğunluklu egzersiz emzirmeyi etkilemez. AAP 2022 çalışması süt miktarı ve kalitesinde değişiklik göstermez.

9. Çalışan Annenin Emzirme Yol Haritası

Türkiye İş Kanunu madde 74 anne haklarını korur:

• **Doğum izni:** 16 hafta (8 öncesi + 8 sonrası)
• **Emzirme izni:** 1 yaşa kadar günlük 1.5 saat
• **Yarı zamanlı çalışma:** 2 ay süresince
• **Süt sağma alanı:** İşveren sağlamakla yükümlü (50+ çalışanlı yerlerde)

Pratik Plan

• İşe dönmeden **2-3 hafta önce** sağmaya başla
• Bebek **biberon kabulüne** alıştırılır (eş veya bakıcı verir)
• İşte **3-4 saatte bir** sağ
• Soğutucu çanta + temiz şişeler hazır
• Eve gelince **yoğun emzirme** + cilt-cilde temas

10. Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?

Şu durumlarda gecikmeden uzman desteği alın:

• 48 saatte düzelmemiş **çatlaklar** veya kanama
• Mastit belirtileri (**38°C+ ateş**)
• Bebek 14 günde **doğum kilosuna ulaşmadıysa**
• Günlük **5'ten az ıslak bez**
• Anne **emziremem** hissi/depresyon belirtisi

Türkiye'de IBCLC sertifikalı emzirme danışmanları, ASM aile hekimleri ve [Momwo uzman platformu](/uzmanlar) profesyonel destek sunar. [Postpartum depresyon makalemiz](/blog/cluster/postpartum-depresyon) anne ruh sağlığını ele alır.

Sonuç: Emzirme Bir Yolculuktur

Emzirme bir gece ödülü olmayan, haftalar süren bir öğrenme sürecidir. İlk haftalar zor olabilir; ama 6. haftadan sonra hem anne hem bebek için akışkan, otomatik bir rutine dönüşür. Bilime dayanan rehberlik, doğru pozisyon, sabır ve uzman desteği — başarının dört temeli. Eğer emzirme sizin için olmadıysa veya kısmen olduysa, formül beslenme ya da karma beslenme de geçerli ve sevgi dolu seçeneklerdir; bebeğinizi seven ve besleyen ebeveynsiniz ve bu yeterlidir. Topluluk paylaşımları için [Momwo forumumuz](/forum) ve mama detayları için [mama hazırlama rehberimiz](/blog/cluster/mama-hazirlama-gecis) yararlı olur.

---

**Yazarın Notu:** Bu içerik Momwo editöryal ekibi tarafından WHO, AAP, UNICEF, La Leche League International, NHS, Türk Pediatri Kurumu ve T.C. Sağlık Bakanlığı 2022-2026 kaynaklarına dayanılarak hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye yerine geçmez. Emzirme problemleri için aile hekiminize, IBCLC sertifikalı emzirme danışmanına veya çocuk doktorunuza başvurun. Acil durumlarda **112** veya en yakın acil servise ulaşın.

Sıkça Sorulan Sorular

Doğru emzirme pozisyonu nasıldır?

Doğru emzirme pozisyonunda bebeğin kulağı, omzu ve kalçası aynı hizada, karın anneye dönük olur. WHO 2023 emzirme rehberine göre bebek areolanın büyük kısmını ağzına alır, dudakları dışa doğru kıvrık ve çenesi memeye yapışıktır. Anne sırtı dik, omuzları gevşek olmalı; aşağı bakmak yerine bebeğe ileri bakacak şekilde oturulur.

Bebek günde kaç kez emzirilmeli?

Yenidoğanlar günde 8-12 kez, 4 ay sonrası bebekler 6-8 kez emzirilir. AAP 2022 rehberine göre yenidoğan döneminde isteğe bağlı (on-demand) emzirme önerilir; saat tutmaya gerek yoktur. Açlık işaretleri (ağız hareketi, yumruk emme, huzursuzluk) ağlamadan önce gözlenmelidir; ağlama ileri açlık belirtisidir.

Mastit belirtileri nelerdir?

Mastit belirtileri ani başlayan ateş (38°C+), memede kızarık-sıcak-ağrılı bir bölge ve grip benzeri halsizliktir. Tam emzirme zinciri 4-12 hafta arasında en sık görülür. Sağlık Bakanlığı 2024 rehberine göre 24 saat içinde aile hekimine başvurun; emzirmeyi kesmeyin, sık emzirme tedavinin parçasıdır.

Sağılan süt nasıl saklanır?

Anne sütü oda sıcaklığında 4 saat, buzdolabında 4 gün, derin dondurucuda 6 ay saklanabilir. CDC 2023 saklama rehberine göre süt cam veya BPA içermeyen plastik şişede tutulmalı, kapağa tarih yazılmalıdır. Donmuş süt mikrodalgada değil, ılık suda çözdürülür; çözülen süt 24 saat içinde tüketilmelidir.

Emzirme ne zaman kesilmeli?

WHO 2023 küresel emzirme rehberi ilk 6 ay sadece anne sütü, ek gıdayla birlikte 2 yaşa kadar emzirme önerir. Emzirmenin kesilmesi (sütten kesme) tedrici olmalı; 2-3 haftada bir öğün azaltılarak yapılır. Aniden kesim hem anne hem bebek için zordur ve mastit riskini artırır.

Anne sütü yetmezse ne yapmalı?

Süt yetmezliği nadir görülen bir durumdur (gerçek prevalans %5'in altında). Çoğu zaman 'süt az' algısı yetersiz emzirme tekniğinden kaynaklanır. Sık emzirme, doğru kavrama ve elektrikli sağma ile süt artırılabilir. Bebeğin kilo alımı normal ve günde 6-8 ıslak bezi varsa süt yeterlidir; aksi halde aile hekimi ve emzirme danışmanı yönlendirmesi gerekir.

Çatlak meme uçları nasıl iyileşir?

Meme ucu çatlaklarının %95'i yanlış kavramadan kaynaklanır; pozisyon düzeltilince 48-72 saatte iyileşir. AAP 2022 emzirme rehberi emzirme sonrası birkaç damla anne sütünü meme ucuna sürmeyi ve havayla kurutmayı önerir. Lanolin esaslı krem kullanılabilir; ancak alkol, sabun ve antiseptik uygulanmamalıdır.

Çalışan anne nasıl emzirme sürdürür?

Çalışan anneler emzirmeyi 4 saatte bir sağma rutiniyle sürdürebilir. Türkiye İş Kanunu madde 74 doğum sonrası 6 ay süreyle günlük 1.5 saat emzirme/sağma izni tanır. Elektrikli sağma cihazı, soğutucu çanta ve buzdolabı erişimi yeterlidir. İşyerinde çocuk dostu alan talep etmek yasal hakkınızdır.