ACOG 2010 · Academy of Nutrition 2016 · IOM · EFSA 2014 · WHO 2016
Vejetaryen ve vegan gebeler için günlük protein, B12, demir, kalsiyum, D vitamini, DHA, çinko ve folat ihtiyacını hesaplayın. Kişiselleştirilmiş zorunlu takviye reçetesi, eksiklik risk taraması ve 7 günlük örnek menü — ACOG Committee Opinion 462 ve Academy of Nutrition 2016 kılavuzlarına göre.
ACOG Committee Opinion 462 ve Academy of Nutrition and Dietetics 2016: iyi planlanmış vejetaryen ve vegan diyetler hamilelik dahil tüm yaşam evrelerinde sağlıklıdır, hatta bazı kronik hastalık risklerini azaltabilir. Anahtar: dengeli planlama + kritik takviyeler.
Bu araç bilimsel kaynaklara dayalı genel bilgi amaçlıdır ve kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Vegan gebelikte B12 ve alg DHA takviyesi tartışmasız zorunludur. Beslenme planınızı gebe takip eden hekiminiz ve diyetisyeninizle gözden geçirin.
ACOG Committee Opinion 462, Academy of Nutrition 2016 ve IOM kaynaklarına göre vejetaryen/vegan gebelikte protein, B12, demir, kalsiyum, D vitamini, DHA, çinko ve folat ihtiyacı + risk taraması.
Vegan + 6 ay üzeri B12 eksikliği riski yüksek (Pawlak 2013).
1-42 arası — son adet tarihinden itibaren.
BMI ve önerilen kilo alımı için kullanılır.
BMI hesaplaması için.
Hayvansal ürün kısıtlaması arttıkça takviye ihtiyacı artar. Pesketaryen ve lakto-ovo en az kısıtlı tipler; vegan en yüksek planlama ve takviye gereken tip.
| Tür | Risk |
|---|---|
| Lakto-Ovo Vejetaryen | Düşük |
| Lakto Vejetaryen | Düşük-Orta |
| Ovo Vejetaryen | Orta |
| Vegan | Yüksek (planlanmazsa) |
| Pesketaryen | Düşük |
| Fleksitaryen | Düşük |
IOM Dietary Reference Intakes, EFSA 2014, WHO 2007 ve T.C. Sağlık Bakanlığı kılavuzlarına göre günlük ihtiyaç değerleri. Vegan diyette demir ihtiyacı 1.8 katı yüksektir (Academy of Nutrition 2016).
Makro
71 g/gün (+25 g)
IOM 2005
Mineral
27 mg (vegan ×1.8 = 49 mg)
IOM 2001 · Academy 2016
Vitamin
2.6 µg (vegan: 25-100 µg takviye)
IOM 1998 · Pawlak 2013
Mineral
1000 mg/gün
IOM 2011
Vitamin
600 IU (15 µg)/gün
IOM 2010
Yağ
200 mg/gün
EFSA 2014
Mineral
11 mg/gün (+%50 fitat)
IOM 2001
Vitamin
600 µg DFE/gün
ACOG · CDC
Mineral
220 µg/gün
WHO 2007
Vitamin
450 mg/gün
IOM 1998
Her besin için 5 vejetaryen/vegan kaynak ve yaklaşık porsiyon başına içerik. USDA FoodData Central baz alınmıştır.
Diyet türüne göre zorunlu, önerilen ve koşullu takviyeler. Vegan gebede B12 ve alg DHA tartışmasız zorunludur.
Vegan: ZORUNLU · Lakto-ovo: koşullu
25-100 µg/gün siyanokobalamin (veya haftada 2000 µg)
Vegan diyette doğal kaynak yoktur. Eksiklikte bebek beyninde geri dönüşsüz nörolojik hasar gelişir (Pawlak 2013).
Tüm vejetaryen + vegan: ZORUNLU
400-600 µg/gün — gebelik öncesi 3 ay başlanır
Nöral tüp defekti riskini %70 azaltır; ilk trimester kritik (ACOG · CDC).
2-3. trimester ÖNERİLEN
30-60 mg elementer (vegan ferritin düşükse +)
WHO 2016 — gebelikte rutin demir; vejetaryen non-heme demir absorpsiyonu düşük.
Türkiye için ÖNERİLEN
600-2000 IU/gün (kan 25(OH)D düzeyine göre)
Türk gebelerinin %70'inde D eksikliği; takviye genelde gerekli.
Vegan: ZORUNLU · Diğer: ÖNERİLEN
200-300 mg DHA/gün
Bebek beyin/retina gelişimi; bitkisel ALA dönüşümü yetersiz, alg yağı tercih.
Vegan: ÖNERİLEN
150 µg/gün
Fetal tiroid gelişimi için kritik; iyotlu tuz tüketimi düşükse takviye.
Türk mutfağına uyumlu, demir + protein + B12 + kalsiyum + DHA dengesi gözetilmiş günlük öğün önerisi.
Sabah
2 yumurta + tam tahıllı ekmek + 30g beyaz peynir + 4 zeytin + 1 portakal + maydanoz
Ara
1 kase yoğurt + 1 yk pekmez + 30g ceviz
Öğle
Mercimek çorbası + zeytinyağlı sebze + bulgur pilavı + cacık
İkindi
1 dilim peynir + 1 elma + 6 adet kuru üzüm
Akşam
Sebzeli omlet + ızgara halloumi + roka-domates salata + tahin sos + kinoa
Gece
1 bardak süt (D + B12) + tahin-pekmez + 4 ceviz
Sabah
Yulaf + fortifiye soya sütü + 1 yk chia + 1 yk badem + 1/2 muz + portakal (C vit demir emilimi)
Ara
1 yk fıstık ezmesi + tam tahıllı kraker + 1 elma
Öğle
Mercimek köfte 4-5 adet + bulgur pilavı + maydanoz salata + limon + tahin
İkindi
Soya yoğurdu fortifiye + 30g ceviz + 1 yk pekmez + 4 kuru kayısı
Akşam
Tofu sebze sote (Ca-sülfatlı tofu 100g) + kinoa + brokoli + tahin-pekmez + roka
Gece
Fortifiye bitkisel süt 1 bardak + 6 badem + B12 takviyesi (siyanokobalamin)
Bitkisel demir (non-heme) düşük biyoyararlanıma sahiptir; doğru kombinasyonla emilimi 3-4 katı artırılabilir.
Mercimek + limon, ıspanak + portakal, baklagil + maydanoz/biber kombinasyonu non-heme demir emilimini 3-4 katı artırır.
Çay tanenleri ve kahve polifenolleri demir emilimini %50-80 azaltır. Yemek arası, sabah aç karna çay/kahve yerine ara öğünlerde tercih edin.
Mercimek, nohut, fasulye fitik asit içerir; ıslatma + uzun pişirme fitatı azaltır, demir + çinko + kalsiyum biyoyararlanımı %30-50 artar.
Ekşi maya ve uzun mayalanma fitik asidi parçalar; tam tahıllı mayalı ekmek demir/çinko emilimi için ideal.
Süt/yoğurt/peynir kalsiyumu demir emilimini azaltır; demirli yemekleri sütlü öğünden ayrı tutun.
Elementer demir takviyesi sabah aç karna + portakal suyu ile en iyi emilir; yan etkiler için yemek sonrası alternatifi de değerlendirin.
Vejetaryen ve vegan hamilelik hakkında en çok sorulan soruların bilimsel yanıtları.
Bu hesaplama aracı, uluslararası kılavuzlara dayalı genel bilgi amaçlıdır ve kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Vejetaryen / vegan gebelik yönetiminde (özellikle B12 ve DHA takviyesi), hemoglobin/ferritin/B12 testleri ve kişiselleştirilmiş takviye dozları için gebe takip eden hekim ve diyetisyen değerlendirmesi şarttır. Vegan gebede B12 takviyesi olmadan gebelik yürütmek bebek nörolojik gelişimi açısından ciddi risk taşır; bugünden başlayın.