Yeni kayıt olanlara %20 Premium indirimi! Fırsatı kaçırmayın.Hemen Al
ACİL DURUM — Bu belirtilerin biri varsa hemen 112 veya acil servise
Kilo kaybı ≥%5 + idrar miktarı azalması + kusma durmuyor
Bilinç bulanıklığı, çift görme, yürüme bozukluğu (Wernicke)
Vajinal kanama + şiddetli bulantı (mol gebeliği ekarte et)
Şiddetli başağrısı + yüksek tansiyon + ödeme eşlik ediyor
Su bile tolere edilemiyor — oral sıvı alımı sıfır
24 saatte hiç idrar yapmama veya koyu kahverengi idrar
ACOG PB #189 2018/2024 • SOGC • RCOG GTG #69 • NICE NG201 • ICD-10 O21.0/O21.1
Hamilelik Bulantı Kusma PUQE Hesaplama — HEG + Ondansetron 2024
Gebelerin %70-80'ini etkileyen bulantı-kusmada PUQE-24 skoru ile şiddetinizi ölçün. HEG hospitalizasyon kriterlerini, 2024 ACOG ondansetron güncellemesini, tiamin zorunluluğunu ve basamaklı tedavi rehberini inceleyin.
PUQE-24 skoruHEG kriterleriOndansetron 2024Tiamin / WernickeACOG basamak tedaviICD-10 O21.0/O21.1
PUQE-24 Hesaplayıcı + HEG Risk Değerlendirmesi
Son 24 saatteki bulantı, kusma ve kuru kusmanızı girin; PUQE skorunuz, risk sınıfınız ve ACOG 2024 güncel tedavi basamağınız hesaplansın.
PUQE-24 — Soru 1
PUQE-24 — Soru 2
PUQE-24 — Soru 3
Anlık PUQE-24 Skoru3/15
Tıbbi Uyarı ve Sorumluluk Reddi
Bu araç ACOG, SOGC, RCOG ve NICE kılavuzlarına dayalı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi tavsiye, teşhis veya ilaç reçetesi yerine geçmez. Tüm ilaç kararları için kadın doğum hekiminize danışın.
Gebelik Bulantı-Kusması — Temel Bilgiler
Nausea and Vomiting of Pregnancy (NVP) — patogenez, sıklık ve HEG ayrımı.
%70-80 Gebede Görülür
Gebelik bulantı-kusmasi (NVP), anne adaylarının %70-80'ini etkiler. Çoğu olguda sabah şiddetlidir ama gün boyu devam edebilir — "sabah bulantısı" adı yanıltıcıdır. Peak dönem 9-12. haftadır; büyük çoğunluğunda 16-20. haftada kendiliğinden düzelir.
Kaynak: ACOG PB #189 2018 / Niebyl NEJM 2010
%0.3-3 Hiperemezis Gravidarum
HEG (hiperemezis gravidarum), şiddetli ve persistan kusma ile birlikte gebelik ağırlığının ≥%5'i kilo kaybı, dehidrasyon ve ketonüri ile tanımlanan patolojik bir tablodur. Çoğul gebelik, mol gebeliği, önceki HEG öyküsü ve yüksek hCG durumları riski artırır.
Kaynak: SOGC Klinikleri 2021 / RCOG GTG #69
Hormonal Tetikleyici: hCG
NVP'nin kesin nedeni bilinmemekle birlikte en güçlü aday insan koryonik gonadotropinidir (hCG). Peak hCG dönemi (8-12. hafta) ile bulantı-kusma doruk dönemi örtüşür. Çoğul gebelik ve mol gebeliğinde hCG daha yüksek, bulantı daha şiddetlidir. Östrojen, progesteron ve Helicobacter pylori de katkıda bulunuyor olabilir.
Kaynak: Niebyl JR, NEJM 2010; RCOG GTG #69
PUQE-24 Skoru — Sorular ve Puan Karşılıkları
Pregnancy Unique Quantification of Emesis — son 24 saati değerlendiren 3 soruluk standardize skala (Koren G, 2005).
1. Soru — Bulantı süresi
| 1 | Bulantı yok (0 saat) |
| 2 | ≤1 saat |
| 3 | 2-3 saat |
| 4 | 4-6 saat |
| 5 | >6 saat (neredeyse sürekli) |
2. Soru — Kusma sayısı
| 1 | Kusma yok |
| 2 | 1-2 kez |
| 3 | 3-4 kez |
| 4 | 5-6 kez |
| 5 | 7 veya daha fazla kez |
3. Soru — Kuru kusma (öğürme) sayısı
| 1 | Kuru kusma yok |
| 2 | 1-2 kez |
| 3 | 3-4 kez |
| 4 | 5-6 kez |
| 5 | 7 veya daha fazla kez |
< 7Hafif NVP
Yaşam tarzı + B6 ile yönetilebilir. Çoğunda 16-20. haftada spontan düzelme.
7 – 12Orta NVP
B6 + doxylamine veya antihistaminik başlanabilir. Hekim değerlendirmesi önerilir.
≥ 13Şiddetli NVP / HEG
Hekim başvurusu endikasyonu. Dehidrasyon, kilo kaybı varsa hospitalizasyon.
Hiperemezis Gravidarum (HEG) — Hospitalizasyon Kriterleri
ICD-10: O21.1 — Aşağıdaki kriterlerden 2 veya daha fazlası hospitalizasyon endikasyonu oluşturur. Önceki HEG öyküsü veya çoğul gebelik risk eşiğini düşürür.
Kilo kaybı ≥ %5
Gebelik öncesi ağırlığa kıyasla; dehidrasyon ve yetersiz beslenmenin göstergesi.
Ketonüri (idrar keton +2/+3)
Açlık ve yağ yakımının göstergesi; hospitalizasyon eşiğini tanımlar.
Dehidrasyon
Azalmış idrar çıkışı, koyu sarı/kahve idrar, taşikardi, turgor kaybı.
Elektrolit bozukluğu
Hiponatremi, hipopotasemi, hipokloremi — kan gazında metabolik alkaloz.
Oral sıvı toleransı yok
Su bile tolere edilemiyor; IV rehidrasyon zorunlu hale gelir.
PUQE ≥ 13
Şiddetli PUQE skoru, diğer kriterlerle birleşince hospitalizasyon kararını güçlendirir.
ACOG 2024 Tedavi Basamakları
Hafif NVP'den dirençli HEG'e kadar basamaklı tedavi yaklaşımı. Her basamakta bir önceki sürdürülür.
1
Yaşam Tarzı + B6 (Piridoksin)
ACOG 1. BasamakAz ve sık öğün (6-8/gün), kuru karbonhidrat (kraker, tost), soğuk/ılık sıvı sık-az, tetikleyici kaçınma. Piridoksin (B6) 10-25 mg günde 3-4 kez — gebelikte güvenli, tüm trimesterlerde.
2
B6 + Doxylamine Kombinasyonu
ACOG 1. Basamak (tercih)B6 10 mg + doxylamine 10 mg kombinasyonu (Diclegis/Bonjesta). FDA onaylı, en kanıtlı NVP tedavisi. Gece başlanması önerilir (sedasyon etkisi). ACOG ve SOGC birinci seçenek.
3
Antihistaminikler
ACOG 2. BasamakDimenhidrinat 50-100 mg her 4-6 saatte, prometazin 12.5-25 mg her 4-6 saatte veya meklizin 25 mg günde 2-3 kez. Sedasyon yan etkisi; araç kullanımına dikkat.
4
Dopamin Antagonisti (Metoclopramid)
ACOG 3. BasamakMetoclopramid 5-10 mg günde 3 kez veya proklorperazin 5-10 mg günde 2-3 kez. Uzun süreli kullanımda tardif diskinezi riski; 12 haftayı geçmemek önerilir.
5
Ondansetron — 1. Tri 2. Seçenek (2024 Update)
ACOG 2024 Revize4 mg her 6-8 saatte. 2024 ACOG güncellemesi: 1. trimesterde 2. seçenek konumuna taşındı. 2018 KAYGI çalışması yarık damak sinyali nedeniyle. QT uzaması ve hipopotasemi ile kombinasyondan kaçın.
6
Kortikosteroid — HEG Son Seçenek
Son Çare / UzmanMetilprednizolon 16 mg her 8 saatte, 3 gün IV → oral. 1. trimesterde KONTRENDİKE (yarık dudak/damak riski). Dirençli HEG'de, 10. haftadan sonra ve uzman gözetiminde.
* 2024 ACOG güncellemesi: ondansetron 1. trimesterde 2. seçenek. Kortikosteroid 1. trimesterde KONTRENDİKE (yarık dudak/damak).
HEG Hospitalizasyon Protokolü
RCOG GTG #69 ve SOGC kılavuzlarına göre yatarak tedavi öğeleri.
Hastane Tedavi Adımları
- 1IV rehidrasyon: %0.9 NaCl + KCl replasmanı (hipokalemide dikkat)
- 2Tiamin (B1) 100 mg/gün IV — Wernicke ensefalopatisi profilaksisi (zorunlu)
- 3Antiemetik: IV/İM metoclopramid veya ondansetron
- 4İdrar ketonu, Na, K, Cl, bikarbonat, KCFT, TFT izlemi
- 5USG — mol gebeliği ve çoğul gebelik ekartasyonu
- 6Beslenme danışmanlığı; dirençli vakalarda nazogastrik / TPN
- 7Oral tolere edildiğinde basamaklı oral antiemetik geçişi
UYARI: Tiamin VERİLMEDEN glikoz infüzyonu yapılMAMALIDIR. Tiaminsiz glikoz Wernicke ensefalopatisini presipite edebilir — kalıcı nörolojik hasar riski.
HEG'de Gerekli Tetkikler
Şiddetli NVP ve HEG'de etiyoloji araştırması ve tedavi yönlendirmesi için.
İdrar ketonu
HEG eşiği (≥2+)
Na, K, Cl, bikarbonat
Elektrolit replasmanı kılavuzu
KCFT (AST, ALT)
HEG ilişkili karaciğer tutulumu (%50)
TSH / sT4
Gestasyonel hipertiroid (hCG aracılı, geçici)
Tam kan sayımı
Anemi + hemokonsentrasyon
USG
Mol gebeliği ve çoğul gebelik ekartasyonu
Beslenme Rehberi — Önerilir vs Kaçınılır
Gebelik bulantı-kusmasını rahatlatacak ve tetikleyecek yiyecek-içecekler.
Önerilen Yiyecek-İçecekler
- Kuru karbonhidrat: tuzlu kraker, pirinç, erişte, haşlanmış patates, sade tost
- Soğuk veya ılık sıvılar küçük yudumlarla (soğuk sıvı mide peristaltizmini yavaşlatır)
- Muz, elma (kabuksuz), armut — kolay sindirilen, yumuşak meyveler
- Zencefil: zencefil çayı, zencefil şekeri veya kapsülü (günde ≤1 g)
- Az yağlı protein: haşlanmış tavuk, yumurta beyazı, peynir
- Maden suyu (karbonatlı değil — düz), soğuk elma suyu seyreltilmiş
- Sabah kalkmadan önce yatak başında kuru kraker — açlık mide asidini önle
Kaçınılacaklar
- Yağlı, kızartma, baharatlı yemekler — mide boşalmayı geciktirir
- Güçlü kokulu yiyecekler ve parfüm — vagal refleksi tetikler
- Demir sülfat / fumarat aç karnına — bulantıyı şiddetlendirir
- Kafein — mide asidi sekresyonunu artırır
- Büyük porsiyonlar — mideyi gererek kusma refleksi uyarır
- Yemek sırasında büyük miktarda sıvı — midenin dolmasını hızlandırır
Sıkça Sorulan Sorular
Hamilelik bulantı-kusması ve HEG hakkında en çok merak edilen 12 soru.
Gebelik bulantısı ne zaman başlar ve ne zaman geçer?
5-6. gebelik haftasında başlar, 9-12. haftada doruk yapar. Gebeler büyük çoğunluğunun (%90) 16-20. haftada spontan düzelir. %10 kadarında 3. trimestere kadar devam eder; HEG'de tüm gebelik boyunca sürebilir. Erken başlangıç (<6. hafta) veya 20. haftadan sonra devam etmesi farklı etiyoloji açısından değerlendirmeyi gerektirir.
PUQE skoru nedir, nasıl yorumlanır?
PUQE-24 (Pregnancy Unique Quantification of Emesis), son 24 saatte geçirilen bulantı süresi (1-5 puan), kusma sayısı (1-5 puan) ve kuru kusma/öğürme sayısını (1-5 puan) toplayarak 3-15 arası bir skor üretir. <7 hafif, 7-12 orta, ≥13 şiddetli NVP olarak sınıflandırılır. Klinik çalışmalarda tedaviye yanıt ve yaşam kalitesiyle güçlü korelasyon göstermiştir.
Hiperemezis gravidarum ile normal gebelik bulantısının farkı nedir?
Normal NVP: geçici, genellikle 16-20. haftaya kadar düzelen, kilo kaybı yok veya minimal. HEG: gebelik ağırlığının ≥%5'i kilo kaybı, dehidrasyon, ketonüri (≥2+), elektrolit bozukluğu, günlük sıvı alımının tolere edilememesi. HEG %0.3-3 gebelikte görülür; IV hidrasyon, tiamin ve hastane tedavisi gerektirir.
B6 vitamini gebelik bulantısı için ne kadar güvenli ve etkili?
Piridoksin (B6) 10-25 mg günde 3-4 kez, ACOG tarafından NVP birinci basamak tedavisi olarak önerilir. Tüm trimesterlerde güvenli, FDA tarihsel A kategorisi verileri mevcut. Plasebo kontrollü çalışmalarda hafif-orta NVP'de bulantıyı anlamlı azaltır. B6 tek başına veya doxylamine ile kombinasyon halinde kullanılabilir.
Ondansetron hamilelikte güvenli mi? 2024'te ne değişti?
2024 ACOG güncellemesiyle ondansetron 1. trimesterde (özellikle 6-10. hafta) 2. seçenek konumuna taşındı. Gerekçe: 2018 KAYGI (Önemi Yetki) çalışması yarık damak ile istatistiksel bağlantı sinyali verdi. 2. ve 3. trimesterde mevcut kanıt risk/yarar dengesi daha olumlu. 2024 öncesinde ondansetron "tüm trimester güvenli" kabul ediliyordu; artık 1. trimesterde önce B6, B6+doxylamine, antihistaminik deneyin. QT aralığı uzaması (EKG izlemi gerekebilir) ve hipopotasemi ile birlikte dikkat.
Tiamin (B1) neden HEG'de bu kadar önemli?
Uzun süreli kusma ve yetersiz oral alım tiamin depolarını hızla tüketir. Tiamin eksikliği Wernicke ensefalopatisi'ne yol açabilir — kalıcı nörolojik hasar riski olan ciddi bir komplikasyon. Bu nedenle HEG ve uzun süreli şiddetli NVP'de tiamin 100 mg/gün IV verilmesi RCOG, SOGC ve ACOG tarafından zorunlu tutulur. Glikoz infüzyonu tiamin vermeden önce YAPILMAMALIDİR — tiaminsiz glikoz Wernicke'yi presipite eder.
Gebelikte zencefil bulantı için faydalı mı?
Evet — zencefil (ginserol ve şogaol içerir), hafif-orta NVP'de en güçlü kanıta sahip bitkisel ajandır. ACOG tarafından güvenli kabul edilir; günde ≤1 g önerilir (aşırı doz antikoagülan etki riski). Zencefil çayı, zencefil kapsülü veya zencefil şekeri formlarında kullanılabilir. Başka bir avantajı: reflüyü tetiklememesi (nane aksine).
Gebelik bulantısı bebekte kalıcı zarar bırakır mı?
Hafif-orta NVP: bebek için zararlı değil, hatta bazı verilerde NVP'nin plasenta işlevinin güçlü olduğunun göstergesi olduğu öne sürülmektedir. HEG: hospitalizasyon ile yönetildiğinde fetal prognoz genellikle iyidir. Ancak uzun süre yeterince tedavi edilmeyen ağır HEG, intrauterin büyüme kısıtlılığı ve preterm doğum riskini artırabilir. Vitamin eksiklikleri (özellikle tiamin) anne ve bebek için ciddi risk oluşturur.
HEG'de hangi laboratuvar tetkikleri gereklidir?
İdrar ketonu (≥2+ hospitalizasyon eşiği), tam elektrolit (Na, K, Cl, bikarbonat), karaciğer fonksiyon testleri (HEG'in %50'sinde hafif yükseklik), TSH/sT4 (hCG aracılı gestasyonel hipertiroid), tam kan sayımı ve USG (mol + çoğul gebelik ekartasyonu). Kan gazı ağır olgularda metabolik alkaloz değerlendirmesi için eklenebilir.
Demir takviyesi bulantıyı artırır mı? Ne yapmalıyım?
Evet. Demir sülfat ve demir fumarat en sık GI yan etki bildirilen demir formlarıdır. NVP döneminde tolere edilemeyebilir. Seçenekler: (1) Demir bisglisinat (şelatlanmış form) — mide irritasyonu daha az. (2) Demiri yemekten hemen sonra alın, aç karna almayın. (3) Geçici olarak folat + multivitamin ayrı alın, demir takviyeleri hekimle birlikte ertelenebilir. (4) C vitamini ile birlikte alın — emilimi artırır, mide tamponlaması sağlar.
Gebelik bulantısında psikolojik destek gerekli mi?
Evet, özellikle HEG'de. Şiddetli NVP ve HEG depresyon, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu ve hatta gebelik terminasyonu taleplerini artırmaktadır. Eş ve aile bilinçlendirmesi kritik — HEG gerçek ve ciddi bir tıbbi durumdur, "sadece bulantı" değildir. Gerektiğinde perinatal psikolog veya psikiyatri konsültasyonu önerilmelidir.
Mol gebeliği ile hiperemezis nasıl ayırt edilir?
Mol gebeliğinde hCG anormal derecede yüksektir (HEG'den çok daha fazla). Ayırt edici bulgular: vajinal kanama, uterus boyutunun gebelik haftasıyla orantısız büyük olması, yüksek tansiyon (preeklampsi erken başlangıcı) ve USG'de kartopu/kardelen görünümü (kar fırtınası paterni). Her şiddetli NVP/HEG olgusunda birinci trimesterde USG zorunludur.
Bilimsel Kaynaklar
- ACOG Practice Bulletin #189 (2018 + 2024 Update): American College of Obstetricians and Gynecologists. Nausea and Vomiting of Pregnancy. Obstet Gynecol. 2018;131(1):e15-e30; 2024 güncelleme: ondansetron 1. tri revizyonu dahil.
- SOGC Klinikleri — HEG Rehberi (2021): Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada. The Management of Nausea and Vomiting of Pregnancy. J Obstet Gynaecol Can. 2021.
- RCOG GTG #69 — Gebelik Kusması: Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. The Management of Nausea and Vomiting of Pregnancy and Hyperemesis Gravidarum. Green-top Guideline No. 69. 2016.
- NICE Guideline NG201 — NVP & HEG (2021): National Institute for Health and Care Excellence. Nausea and Vomiting in Pregnancy (NG201). 2021.
- Niebyl JR — NEJM Review (2010): Niebyl JR. Clinical practice: nausea and vomiting in pregnancy. N Engl J Med. 2010;363(16):1544-1550. Epidemiyoloji, patogenez ve tedavi kapsamlı derleme.
- Cochrane NVP Review — Boelig et al. (2016): Boelig RC, et al. Interventions for treating hyperemesis gravidarum: a Cochrane systematic review. Cochrane Database Syst Rev. 2016;5:CD010607.
- KAYGI Çalışması — Ondansetron 1. Tri (2018): Zambelli-Weiner A, et al. First trimester ondansetron exposure and risk of structural birth defects. Reprod Toxicol. 2019;83:14-20. Yarık damak sinyali, 2024 ACOG güncellemesinin gerekçesi.
- Koren G — PUQE Validasyon (2005): Koren G, et al. Validation of the Pregnancy Unique Quantification of Emesis (PUQE) scoring index for nausea and vomiting of pregnancy. Am J Obstet Gynecol. 2005;193(1):39-43.
İlgili Hesaplayıcılar
Hamilelik Kategorisinde Diğer Araçlar
Tümünü GörGebelik HaftasıPopüler
Son adet tarihinden gebelik haftanı ve trimester bilgini öğren.
Hamilelik HaftasıPopüler
Hafta hafta hamilelik takibi ve bebeğin gelişimi.
Doğum TarihiPopüler
Tahmini doğum tarihini Naegele formülü ile öğren.
Folik Asit İhtiyacıPopüler
Gebelik öncesi ve gebelikte günlük folik asit dozu.
Gebelik Testi Ne Zaman?
Hangi günde test yapmak en güvenilir sonucu verir?
Gebelik Kilo Takibi
BMI ve hafta bazında ideal kilo aralığı.