Bebek Bakımı Rehberi 2026 — Yenidoğandan 1 Yaşa

# Bebek Bakımı Rehberi 2026 — Yenidoğandan 1 Yaşa

Bir bebek dünyaya geldiğinde ailenin hayatı bir anda değişir. İlk gece, ilk emzirme, ilk banyo, ilk hastalık — her şey öğrenilmesi gereken yeni bir beceridir. Ama korkmayın: bebek bakımı, mükemmel olmayı değil tutarlı, sevgi dolu ve bilinçli olmayı gerektirir. Bu rehber, Türkiye Sağlık Bakanlığı, Dünya Sağlık Örgütü (WHO), American Academy of Pediatrics (AAP) ve Türk Pediatri Kurumu önerilerini esas alarak yenidoğandan 1 yaşa kadar bebek bakımının her boyutunu kapsar.

Bu yazı bittiğinde elinizde sadece bilgi değil, gerçek hayatta uygulayabileceğiniz pratik bir yol haritası olacak. Hem bebeğinizin hem de sizin sağlığınız için. Başlayalım.

1. Yenidoğan Bebek Bakımı: Genel Bakış

Yenidoğan dönemi (0-28 gün) hayatın en hassas evresidir. Bebek anne karnındaki sıvı, sıcak ve karanlık ortamdan ışıklı, kuru ve sesli bir dünyaya geçer. Bu adaptasyon süreci hem bebek hem aile için yorucudur — ama tek geçici bir aşamadır.

Hastane Çıkışında İlk 24 Saat

Bebeğinizle eve döndüğünüz an, üç temel ihtiyacı yönetmeye odaklanın: **beslenme, uyku ve hijyen**. Diğer her şey ikinci plandadır. Misafir trafiğini sınırlamak, evi temiz ama steril olmayan bir ortam yapmak ve eşinizle görev paylaşımı belirlemek çok değerlidir.

İlk 24 saat içinde bebeğinizin şu özelliklerini gözlemleyin:

• Cilt rengi (sarılık erken belirtisi olabilir)
• Beslenme istekliliği ve emme refleksi
• Bez sayısı (ilk gün 1 ıslak, 1 kakalı bez normal)
• Uyku ve uyanıklık döngüsü
• Genel ten temizliği ve nemi

İlk Doktor Kontrolleri

Türkiye Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün belirlediği yenidoğan izlem takvimi şu şekildedir:

• **0-3. gün:** Hastane çıkışından sonraki 48 saat içinde aile sağlığı merkezi (ASM) ziyareti — topuk kanı tarama testleri (fenilketonüri, hipotiroidi, biyotinidaz, kistik fibroz, SMA) burada alınır
• **15. gün:** Kilo takibi, sarılık kontrolü, emzirme değerlendirmesi
• **1. ay:** Genel sağlık kontrolü, BCG aşısı kontrolü
• **2. ay:** Aşı + büyüme takibi
• **4. ay:** Aşı + gelişim değerlendirmesi
• **6. ay:** Aşı + ek gıda hazırlığı
• **9., 12. ay:** Aşı + büyüme + gelişim

> **Pratik İpucu:** İlk doktor ziyaretinde mutlaka bebeğinizin doğum belgesi, anne kartı, hastane çıkış raporu ve sorularınızın listesini götürün. Yorgun bir lohusa zihni unutkandır; yazılı liste hayat kurtarır.

Bebeğinizin büyüme grafiğini düzenli takip etmek için [bebeğim büyüme takibi](/bebegim/buyume) sayfasından kilo, boy ve baş çevresi ölçümlerinizi kaydedebilirsiniz.

2. Emzirme ve Mama: İlk Beslenme

Beslenme, bebek bakımının kalbidir. Anne sütü WHO ve AAP tarafından "altın standart" olarak tanımlanır ve hiçbir formül onun yerini tam olarak tutamaz.

Anne Sütünün Faydaları

Anne sütü bebek için sadece besin değil, aynı zamanda **canlı bir bağışıklık sistemi**dir. İçinde 200'den fazla bileşen vardır ve her annenin sütü kendi bebeğinin ihtiyaçlarına göre değişir.

Bebek için faydaları:

• **İmmünolojik koruma:** IgA antikorları, lizozim, laktoferrin sayesinde gastroenterit, otitis media, alt solunum yolu enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonu riskini %30-70 azaltır
• **Beyin gelişimi:** DHA ve ARA omega-3 yağ asitleri kognitif gelişimi destekler; emzirilen bebeklerde IQ ortalaması 3-5 puan yüksektir
• **Uzun vadeli sağlık:** Tip 2 diyabet, obezite, lösemi ve ani bebek ölümü sendromu (SIDS) riskini düşürür
• **Sindirim sistemi:** Mikrobiyom dengesi sağlar, kabızlık ve kolik riskini azaltır

Anne için faydaları:

• Doğum sonrası rahim toparlanmasını hızlandırır (oksitosin salınımı)
• Meme kanseri ve over kanseri riskini azaltır (her 12 ay emzirme %4-7 risk azalması)
• Doğum sonrası kilo verimini destekler (günde ~500 kalori ek harcama)
• Anne-bebek bağlanmasını güçlendirir (oksitosin "bağlanma hormonu")

Doğru Emzirme Tekniği

Başarılı emzirmenin sırrı **doğru tutuş ve memeyi tam kavrama**dır. Yanlış kavrama meme ucunda çatlak, yetersiz alım ve süt azalmasına yol açar.

Doğru pozisyon kontrol listesi:

1. Bebeğin tüm vücudu size dönük (göbek göbeğe)

2. Kulak, omuz ve kalça aynı doğrultuda

3. Burun memenin hizasında

4. Çene memeye gömülü

5. Alt dudak dışa kıvrık (balık dudağı)

6. Areolanın büyük kısmı bebeğin ağzında

7. Yutkunma sesi duyuluyor, ritmik emiyor

**Yaygın hata:** Memenin ucunu (sadece nipple'ı) bebeğe verip "neden çekmiyor" diye düşünmek. Bebek areolayı kavramazsa süt yeterince akmaz ve meme ucunda yara oluşur.

> **Pratik İpucu:** İlk 2 hafta süt sağma cihazını kullanmayın. Talep-arz dengesi kurulduktan sonra (3-4. hafta) sağmaya başlayın. Erken sağmak, bebeğin ihtiyacından fazla süt üretimine ve tıkanıklığa yol açabilir.

Mama ile Beslenme

Anne sütünün mümkün olmadığı veya yetmediği durumlarda **0-6 ay devam mama (numara 1)**, **6-12 ay geçiş mama (numara 2)** kullanılır. Mama tercihi mutlaka pediatrist ile yapılmalıdır; alerji öyküsü olanlarda hidrolize ya da soya bazlı formül gerekebilir.

Mama hazırlama temel kuralları (Sağlık Bakanlığı):

• Su mutlaka kaynatılıp 70°C'a soğutulmalı (yüksek sıcaklık Cronobacter bakterisini öldürür, sonra mamayı katmalı)
• Biberon ve emzik her kullanımdan sonra steril edilmeli (ilk 6 ay)
• Hazırlanan mama 2 saat içinde tüketilmeli, kalan dökülmeli
• Mama ısısı bilek içine damlatılarak kontrol edilmeli (vücut ısısında olmalı)
• Mikrodalgada ısıtmak yasaktır (kontrolsüz sıcak noktalar oluşturur)

Karışık Beslenme (Kombi)

Bazı durumlarda hem anne sütü hem mama birlikte kullanılır. Bunun için **ilk 4-6 hafta sadece anne sütü** verilmelidir; aksi halde meme reddi gelişebilir. Sonra bir öğünde mama, diğerinde anne sütü dönüşümlü olarak verilebilir.

3. Ek Gıdaya Geçiş (6+ ay)

Ek gıda, bebeğin sadece sütle yetinmediği, çiğneme-yutma becerilerini geliştirdiği ve farklı tat-doku deneyimlediği aşamadır. WHO ve Türkiye Sağlık Bakanlığı 6. ayın tamamlanmasından sonra başlamayı önerir.

Hazır Olma İşaretleri

• Başını dik tutabilme (boyun kontrolü tam)
• Destekli oturabilme
• Dilini geri itme refleksi (tongue-thrust) kaybolması
• Yiyeceğe ilgi (yetişkinler yerken bakma, ağız hareketleri)
• Açlık-tokluk işaretlerini gösterebilme

Bu işaretlerin hepsi olmadan ek gıdaya başlamak boğulma riski yaratır. Acele etmeyin.

İlk Yiyecekler ve Sıra

Klasik öneri tek bileşenli, az pişmiş, püre kıvamlı yiyeceklerdir:

**Hafta 1-2:** Pirinç unu (anne sütü ile karıştırılmış, çok sulu)

**Hafta 3-4:** Sebze püresi (havuç, kabak, patates — birer birer denenir)

**Hafta 5-6:** Meyve püresi (elma, armut, muz)

**2. ay (8 ay civarı):** Yoğurt, peynir, yumurta sarısı (haşlanmış)

**3. ay (9 ay civarı):** Kırmızı et, tavuk, balık (kıyma şeklinde, çok az)

**4. ay (10+ ay):** Bütün yumurta, baklagil, parmak yiyecekler

> **Pratik İpucu:** Yeni bir yiyeceği 3-5 gün tek başına denemek alerjik reaksiyon olup olmadığını anlamaya yardımcı olur. Kızarıklık, ishal, kusma görürseniz o yiyeceği bırakın ve doktorunuza danışın.

Alerji ve Boğulma Riski

Yüksek alerjik gıdalar (yumurta, fıstık, balık, süt) eskiden geç tanıtılırdı; ama LEAP çalışması (2015) tam tersini gösterdi: **erken tanıtım alerji riskini düşürür**. 6-12 ay arasında bu gıdaların güvenli formlarda (ezilmiş, sulandırılmış) sunulması önerilir. Ailede alerji öyküsü varsa pediatrist eşliğinde plan yapılmalıdır.

Boğulma riski yüksek yiyecekler (asla 4 yaşına kadar verme):

• Bütün üzüm, çekirdekli zeytin, fındık-fıstık
• Yuvarlak şekerler, sert şekerlemeler
• Sosis, sucuk dilimleri (sadece çok küçük doğranmış)
• Pop-corn
• Çiğ havuç, elma dilimleri (rendelenmedikçe)

BLW (Baby-Led Weaning)

Geleneksel kaşıkla besleme yerine bebeğin kendi eliyle yemesi yöntemi son yıllarda yaygınlaştı. BLW'de bebek ailenin yemeğinden uygun parmak büyüklüğünde parçalar alır. Avantajı bebeğin kendini düzenleyebilmesidir; dezavantajı boğulma korkusu ve dağınıklıktır. Karma yöntem (hem kaşık hem parmak) çoğunlukla en iyi sonucu verir.

[Mağaza biberon ve mama hazırlama ürünleri](/magaza?kategori=bebek-bakim) sayfasından steril, BPA-free seçenekleri inceleyebilirsiniz.

4. Bebek Uykusu Düzeni

Uyku, bebek bakımının en yorucu ama en kritik konusudur. Yeterli uyku alamayan bebek tedirgin, beslenme problemli ve gelişimsel olarak gecikmeli olur. Yeterli uyku alamayan anne ise lohusalık depresyonuna yatkındır.

Yaşa Göre Uyku İhtiyacı

Bu rakamlar **National Sleep Foundation 2015** önerisidir; bireysel farklar olabilir.

Güvenli Uyku Kuralları (AAP "Safe Sleep")

SIDS (Ani Bebek Ölümü Sendromu) riski 2-4. ay arası en yüksektir ve büyük ölçüde önlenebilir.

Yapılması gerekenler:

1. Bebeği daima **sırt üstü** yatırın (yan veya yüzükoyun yasak)

2. Sert, düz bir yatak kullanın (su yatağı, hafıza köpük yasak)

3. Yatakta yastık, battaniye, peluş, oyuncak, yastık koruyucu olmasın

4. Bebek aynı odada ama **ayrı yatakta** uyusun (en az 6 ay)

5. Oda sıcaklığı 20-22°C olsun

6. Bebeği aşırı giydirmeyin (yetişkinden 1 kat fazla yeterli)

7. Mümkünse anne sütü verin (SIDS riskini %50 azaltır)

8. Uyku öncesi emzik kullanımı koruyucu olabilir

9. Anneyi sigara/alkol etrafında bulundurmayın

Yapılmaması gerekenler:

• Birlikte yatma (co-sleeping) — yetişkin yatağında bebek ölümleri trajiktir
• Araba koltuğu, kucak, beşik salıncağında uzun saatler uyutma
• Battaniyeyle sarmak (wrap) çok sıcakta tehlikelidir

Uyku Eğitimi

Uyku eğitimi 4-6 aydan önce **önerilmez** çünkü bebeğin kendini düzenleyebilme kapasitesi henüz gelişmemiştir. 6 ay sonrası yumuşak yöntemler:

• **Ferber yöntemi (kontrollü ağlama):** Aralıklı kontrol süreleri uzatılır
• **Pick up / put down:** Bebek ağlayınca alınır, sakinleşince yatırılır
• **No-tears yöntemi:** Anne yanında oturur, gradient olarak uzaklaşır
• **Chair method:** Sandalye günlük olarak uzaklaştırılır

Hangi yöntem olursa olsun **tutarlılık** ana faktördür. 5-7 günden fazla aynı yöntemi uygularsanız sonuç görürsünüz.

Uyku Rutini

Sağlıklı uyku için 30-45 dakikalık uyku rutini şarttır:

1. Banyo (ılık su rahatlatır)

2. Masaj (bebek yağı ile 5 dk)

3. Pijama + bez değişimi

4. Kitap/şarkı (loş ışık, sessiz ses)

5. Son emzirme/biberon

6. Beşik (uyumadan önce, "yatağa götür" kuralı)

Detaylı uyku stratejileri için [uyku rehberi](/uyku-rehberi) sayfasını inceleyebilir, kendi bebeğinize özel uyku planı oluşturabilirsiniz.

> **Pratik İpucu:** "Uyku penceresi" kavramı kritiktir. Bebek yorulduğunun ilk işaretinde (esneme, gözlerini ovma, bakışın donuklaşması) yatırılmalıdır. Geçirirseniz aşırı yorgunluk hormonu (kortizol) salınır ve yatırmak iki kat zorlaşır.

5. Bebek Banyosu ve Hijyen

Hijyen, bebek bakımının görünür ama yanlış uygulanan boyutudur. **Aşırı temizlik kadar yetersiz temizlik de zararlıdır**; mikrobiyom dengesi önemlidir.

Göbek Bağı Bakımı

Göbek kordon kalıntısı 7-21 gün içinde kendiliğinden düşer. Bu süreçte kuralları:

• **Kuru tutun:** Banyo yapmayın, süngerle silin
• **Havalanmasını sağlayın:** Bezin üst kenarını kıvırarak göbek dışarıda kalsın
• **Antiseptik sürmeyin:** WHO 2013'ten beri alkol/povidon önerilmiyor
• **Doğal düşmesini bekleyin:** Çekmeyin, koparmaya çalışmayın

Enfeksiyon belirtileri (hemen doktora gidin): kızarıklık göbeği aşıyor, sarı/yeşil/kanlı akıntı, kötü koku, bebek ateşli ya da huzursuz.

Yenidoğan Banyosu (Sünger Banyosu)

Göbek bağı düşmeden önce küvet banyosu **yapılmaz**. Yerine süngerle silme uygulanır:

1. Oda sıcaklığını 24-26°C'a çıkarın

2. Iliman su (37°C), yumuşak havlu ve pamuk hazırlayın

3. Bebeği battaniyenin üstüne yatırın

4. Yüzü, gözleri, kulakları nemli pamukla silin (her gözü ayrı pamukla, içeriden dışarı)

5. Boyun kıvrımları, koltuk altları, kasık bölgesi (kıvrım hijyeni en kritik)

6. En son popo bölgesi

7. Kuru havluyla bastırarak (silmeden) kurulayın

8. Hipoallerjenik bebek nemlendiricisi sürün (parfümsüz)

Küvet Banyosu (Göbek Düştükten Sonra)

• **Sıklık:** Haftada 2-3 kez yeterlidir; günlük banyo cildi kurutur
• **Su sıcaklığı:** 37°C (banyo termometresi veya dirsek içi testi)
• **Süre:** 5-10 dakika
• **Şampuan:** Vücut ve saç için tek üründe "head-to-toe" tipler kullanılabilir; sülfatsız, parfümsüz olmalı
• **Dikkat:** Bebeği asla suda yalnız bırakmayın, telefon-kapı zili duyamadığınız anlar bile yasak

Tırnak Kesme

Yenidoğan tırnağı çok ince ve hızlı uzar. Tırnak kesmek için:

• Bebek uyurken yapın (en kolay)
• Bebek tırnak makası ya da düz uçlu makas kullanın
• Tırnağı dikine değil yatay kesin
• Eğelerle yumuşatın
• Asla kemirmeyin (enfeksiyon riski)

Bez Değiştirme ve Pişik Önleme

Pişik (diaper rash) bebek bakımının en sık problemi olabilir. Önleme:

• Her bez değişiminde kuruluyana kadar bekleyin (havalandırma)
• Cildi tahriş etmeyen, parfümsüz nemli mendil kullanın
• Çinko oksit içerikli pişik kremini ince tabaka olarak uygulayın
• Mümkünse günde 30-60 dk bezsiz tutun
• Şiddetli pişikte (2-3 günde geçmiyor) mantar enfeksiyonu olabilir, doktora başvurun

> **Pratik İpucu:** Bez değiştirme alanına asla bebek başına dolu raf koymayın. "Tek elinizi bebekten ayırmadan ulaşabilmelisiniz" kuralı kazaları önler.

6. Bebek Aşı Takvimi

Aşılar, modern tıbbın bebek ölümlerini %90 azaltan en büyük başarısıdır. Türkiye Sağlık Bakanlığı 2026 takvimi WHO standartlarındadır ve **ücretsiz** uygulanır.

Türkiye Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP)

Detaylı bilgi için [bebek aşı takvimi](/bebegim/asi-takvimi) sayfasından bebeğinizin tarihlerini ve hatırlatmalarını yönetebilirsiniz.

Aşı Sonrası Bakım

Aşı sonrası şu reaksiyonlar **normaldir**:

• Aşı yerinde 24-48 saat süren kızarıklık ve şişlik
• Hafif ateş (37.5-38.5°C)
• Huysuzluk, iştahsızlık
• Daha çok uyuma

Yapılması gerekenler:

• Soğuk kompres (15 dk, havluyla sarılı)
• Bol sıvı (anne sütü/mama)
• Doktor önerisiyle parasetamol (rutin profilaktik kullanım önerilmez)
• Aşı yapılan kola/bacağa dokunarak masaj **yasak** (apse riski)

Acil tıbbi yardım gereken durumlar:

• Yüksek ateş (38.5°C üzeri, 24 saatten fazla)
• Şiddetli ağlama (3 saatten fazla, durmayan)
• Konvülsiyon (havale)
• Anaflaktik şok (yüz şişmesi, nefes darlığı, döküntü) — son derece nadir

Aşı Reddi ve Yan Etki Mitleri

**Bilim:** Aşılar otizme yol açmaz (Wakefield 1998 makalesi geri çekildi, COCHRANE 2020 meta-analizi 1.2 milyon çocukta hiç ilişki bulamadı). Aşılar bağışıklığı zayıflatmaz, tam tersine güçlendirir. Aşılarla önlenebilir hastalıklar (kızamık, boğmaca) ölümcül olabilir.

> **Pratik İpucu:** Aşı tarihlerini telefonda hatırlatıcı olarak değil, [Momwo aşı takvimi](/bebegim/asi-takvimi) gibi bütünleşik sistemde tutmak unutmayı önler ve önceki aşı kayıtlarını da gösterir.

7. Bebeğin Gelişim Aşamaları

Gelişim, bebek bakımının en heyecanlı tarafıdır. Her bebek kendi temposunda ilerler — ama referans aralıklar dışına çıkıyorsa pediatrik değerlendirme şarttır.

0-3 Ay: Temel Refleksler

Beklenen beceriler:

• Yüz tanıma, gülümseme (sosyal gülümseme 6. hafta)
• Sesin yönüne bakma
• Yüzükoyun kısa süre baş kaldırma
• Cıvıldama (cooing) sesleri çıkarma
• Anne kokusunu tanıma
• 3. ayda elini ağzına götürme, ses tanıma

**Kırmızı bayraklar (doktora başvur):** 2 ayda gözle takip etmiyorsa, 3 ayda gülümsemiyorsa, kasları aşırı gevşek ya da sert ise.

3-6 Ay: Etkileşim Çağı

Beklenen beceriler:

• Yüzükoyun başını 90° kaldırma
• 4. ayda destekli oturma denemeleri
• Nesneye uzanma, tutma
• Kahkaha (4-5. ay)
• Babbling (ba-ba, ma-ma sesleri, 6. ay)
• Yabancıyı fark etme
• Aynaya bakıp gülme

6-9 Ay: Hareket Çağı

Beklenen beceriler:

• Desteksiz oturma (6-7. ay)
• Emekleme veya kaydırma (7-9. ay)
• "Anne", "baba" gibi anlamsız tekrarlar
• "Cee-ee" ve nesne kalıcılığı oyunları
• Ek gıdaya iyi adapte olma
• El-göz koordinasyonu (parmak ucuyla yiyecek alma — pince grip)

9-12 Ay: İlk Adımlar

Beklenen beceriler:

• Tutunarak ayağa kalkma (9-10. ay)
• Mobilya boyu yürüme (10-11. ay)
• 1-2 anlamlı kelime (anne, baba, daha)
• "Hayır" anlama, basit komutları yerine getirme (alkış al, uçur)
• 12. ayda ilk adımlar (8-18 ay arası normal)
• Kupasından su içme

> **Pratik İpucu:** Gelişim takvimi rakamları "ortalama"dır, "kural" değil. Bebeğinizin kendi temposu var. Ancak 18 ayda yürümeyen, 18 ayda hiç kelime söylemeyen ya da göz teması kurmayan bebeklerde mutlaka gelişimsel değerlendirme yapılmalıdır.

[Çocuk gelişimi rehberi](/blog/cocuk-gelisimi-rehberi) sayfasından 1 yaş sonrası gelişim aşamalarını inceleyebilirsiniz.

8. Sık Karşılaşılan Sağlık Sorunları

Pişik (Diaper Dermatitis)

**Belirtiler:** Bez bölgesinde kızarıklık, kabuklanma, bazen vezikül.

**Tedavi:** Bezsiz havalandırma (günde 30-60 dk), her değişimde tam kuruma, çinko oksit kremi.

**Doktora git:** 3 günde geçmiyor, kanlı, mantar (parlak kırmızı, sınırları çizgili) görünümü.

Kabızlık

**Belirtiler:** 3 günden fazla kakasız, sert ya da topak şeklinde dışkı, ağlayarak ıkınma.

**Tedavi:** Anne sütü/sıvı artışı, ek gıda alanlarda armut/erik suyu, bisiklet hareketi (10 dk), karın masajı (saat yönünde).

**Doktora git:** 5 gün geçince, kanlı dışkı, kusma eşlik ediyorsa.

Kolik

Kolik, sağlıklı bir bebeğin sebepsiz, durdurulamayan ağlama nöbetleridir. **Wessel kuralı:** günde 3+ saat, haftada 3+ gün, 3+ haftadır süren ağlama. 2 haftalıkta başlar, 3 ayda kendiliğinden geçer.

Yardımcı yaklaşımlar:

• 5S yöntemi (swaddle, side, shush, swing, suck) — Dr. Harvey Karp
• Skin-to-skin (ten teması)
• Annenin diyetinde inek sütü/glüten kısıtlaması (denemesi 2-4 hafta)
• Beyaz gürültü
• Probiyotik (L. reuteri, doktor önerisiyle)
• Yapay sallanan beşik (snoo gibi)

[Ağlama analizi](/asistan/aglama-analizi) AI asistanı, bebeğinizin ağlamasının neden olduğuna dair ön analiz yapabilir; kolik, açlık, ağrı, yorgunluk paterni ayırt etmenize yardımcı olur.

Ateş

Ateş tek başına bir hastalık değil, vücudun savaşma reaksiyonudur.

**Ölçüm:** Rektal en güvenilir (özellikle 3 ay altı için altın standart), aksiller (koltuk altı) bilgilendirici, dijital kulak termometresi 6 ay üzerinde güvenilir.

Acil durumlar:

• 0-3 ay: 38°C üzeri rektal ateş **acil servis**
• 3-6 ay: 39°C üzeri ya da 24 saatten uzun süren ateş, doktor
• 6 ay üzeri: 40°C üzeri veya 3 günden uzun süren ateş, doktor
• Her yaşta: ateş + döküntü, ateş + havale, ateş + bilinç değişikliği — **acil**

Reflü ve Kusma

Bebeklerde mide-yemek borusu sfinkteri olgunlaşmamıştır; her beslenmeden sonra **az miktarda kusma normaldir**. Patolojik reflü (GER) işaretleri: kilo almama, kanlı/safralı kusma, ağlama eşliğinde, beslenmeyi reddetme. Bu durumda doktor pozisyon önerisi, mama değişikliği veya ranitidin/PPI önerebilir.

Sarılık (Yenidoğan İkteri)

%60 yenidoğanda 2-7. günler arası fizyolojik sarılık görülür ve kendiliğinden geçer. Patolojik sarılık işaretleri: 24 saat içinde başlama, 2 haftadan uzun sürme, beyazımsı dışkı (tıkanma sarılığı). Bu durumlarda **fototerapi** gerekebilir; geç müdahale edilirse beyin hasarı (kernikterus) yapar.

> **Pratik İpucu:** "Bebek mantığı" yetişkin mantığı değildir. 0-3 ay döneminde her tereddütte doktora başvurmak fazla değil, doğru tutumdur. Bu dönemde çocuk doktorlarının kapısı sürekli açıktır.

[Çocuk doktorları kataloğu](/uzmanlar?kategori=cocuk-doktoru) sayfasından şehrinize en yakın uzman pediatristleri bulabilir, randevu oluşturabilirsiniz.

9. Bebek Güvenliği

Bebek güvenliği, görünmeyen tehlikeleri önceden öngörme sanatıdır. AAP ve Türkiye Çocuk Sağlığı Derneği aşağıdaki listeyi önerir.

Ev Güvenliği (Babyproofing)

6. aydan itibaren mutlaka:

• Tüm prizlere koruyucu kapak
• Köşeli mobilyalara köşe koruyucu
• Mobilyaları duvara sabitleme (kitaplık, dolap, TV)
• Merdiven başı/sonu güvenlik kapısı
• Tehlikeli kimyasalları üst rafa
• Kapıları tampon
• Çocuk emniyet kilitleri (mutfak, banyo)
• Pencerelere emniyet kilidi
• Ufak nesneleri 1.5 m üzerine (boğulma önleme)
• Sıcak su ısısını 50°C'a düşürün (haşlanma önleme)

Araba Güvenliği

Türkiye'de **2 yaşına kadar arkaya bakar** çocuk koltuğu zorunludur. AAP "rear-facing as long as possible" der; 2 yaş **minimum**, ideal 4 yaşa kadar arkaya bakar koltuk daha güvenlidir.

Doğru kurulum:

• Arka koltukta orta pozisyon (en güvenli)
• Kemer 5-noktadan, omuz hizasında ya da altında
• Kemer parmak girmeyecek kadar sıkı
• Kalın mont **çıkarılmalı** (kemer gevşek kalır, tehlikeli)
• Pediatristler ücretsiz "car seat check" yapabilir (Sağlık Bakanlığı bazı illerde)

Su Güvenliği

• Banyo küvetinde bebeği **asla yalnız bırakmayın** (5 cm su yeterli boğulmaya)
• Yüzme dersleri 1 yaştan itibaren güvenliktir, 4 yaşa kadar otonom yüzme beklenmez
• Havuz/deniz çevresinde **kol simidi yetersiz**; can yeleği veya yetişkin kolunda olmalı
• Kova, leğen suları boş bırakılmamalı (12 ay altı 5 cm suda boğulabilir)

Oyuncak Güvenliği

• Yaş etiketine uygun seçim (bebek küçük parça yutamaz)
• "Yutma testi": parça oyuncak tuvalet kağıdı rulosundan geçiyorsa tehlikeli
• CE/TSE belgeli (kurşun, BPA içermez)
• Kıvrım kalın, sivri uç olmayan
• Pil dahil ürünler vidayla kapalı olmalı (düğme pil ölümcül)

İlk Yardım Temelleri

Her ebeveynin **çocuk ilk yardım kursu** alması güçlü öneri. Hayat kurtaran 3 senaryo:

**Boğulma (yutma):** Bebeği yüzükoyun bacağınızın üstüne, başı aşağıda, kürek kemikleri arasına 5 vuruş. Sonra sırt üstü çevirip 2 parmakla göğüs ortasına 5 bası. Tekrarla. Bilinç giderse 112.

**Havale:** Bebeği yere yatır, dile bir şey sokma, etrafı temizle, zamanı not et. 5 dk geçerse 112.

**Yanıkta:** Soğuk su altında 10 dk tut. Buz, diş macunu, yağ koyma. Geniş yanıkta 112.

10. Bebeğinizle İletişim ve Bağ Kurma

Bebek bakımı sadece fiziksel ihtiyaçlar değil, duygusal beslemedir. **Bağlanma teorisi** (John Bowlby) ile yetişkin yaşamdaki ilişki kalitesinin bebeklikteki bağlanma stiliyle ilişkili olduğu kanıtlanmıştır.

Ten Teması (Skin-to-Skin)

Doğumdan hemen sonra başlayan ten teması (kanguru bakımı):

• Bebeğin vücut sıcaklığını düzenler
• Kan şekerini stabilize eder
• Kalp atışlarını düzene sokar
• Anne sütü üretimini artırır
• Stresi azaltır (kortizol düşer, oksitosin artar)
• IQ ve dil gelişimini destekler

İlk 3 ay günde en az 1 saat çıplak bebek-çıplak göğüs teması önerilir; sezaryen/erken doğum bebeklerinde özellikle kritiktir.

Bebekle Konuşma (Parentese)

Bebekle yetişkinmiş gibi konuşmak yerine **yüksek perdeli, abartılı, yavaş, tekrarlayan** konuşma (parentese) bebeğin dil işleme alanlarını aktive eder. Stanford araştırmaları parentese konuşulan bebeklerde 24 ayda kelime dağarcığının 2 kat geniş olduğunu gösterdi.

Kitap Okuma

İlk günden itibaren kitap okumak değer katar. Resimli, kontrast yüksek, kalın sayfalı (bebek dergileri) kitaplar 0-12 ay için ideal. Beyin sinaps oluşumu en yoğun bu dönemde — kitap, müzik, ses, dokunuş hepsi yapı taşıdır.

Bebek Masajı

Hindistan kökenli geleneksel bebek masajı bilimsel olarak desteklenir:

• Kolik şikayetlerini azaltır
• Uyku düzenini iyileştirir
• Anne-bebek bağını güçlendirir
• Bağışıklık sistemini destekler

**Temel teknik:** Bebek yağı veya zeytinyağı ile, yumuşak baskıyla, ayaklardan yukarı doğru, göğüs orta hattan dışa, sırt boyuna doğru. Banyo öncesi veya uyku rutininin parçası olabilir.

Aktif Dinleme

Bebek konuşmaz ama sürekli "söyler". Mimikler, sesler, vücut hareketleri sürekli iletişimdir. Bebeğiniz bir ses çıkardığında durun, gözüne bakın, ona cevap verin. Bu "serve and return" döngüsü beyin gelişiminin temelidir (Harvard Center on the Developing Child).

> **Pratik İpucu:** Telefonu elinize aldığınızda bebeğin gözüne bakmıyor olursunuz. Günde "telefon yasak saatleri" belirleyin (banyo, beslenme, yatış öncesi 30 dk). "Sahibi orada, ama yok" deneyimi en çok bu dönemde travmatiktir.

[Forum bebek bakımı kategorisi](/forum?kategori=bebek-bakim) altında diğer ebeveynlerin deneyimlerini, sorularını ve önerilerini okuyabilir, kendi sorularınızı paylaşabilirsiniz.

11. Anne Sağlığı (Lohusalık)

Bebek bakımı bilgisi anne ihmal edildiğinde işe yaramaz. Lohusalık (postpartum) dönem ilk 6 hafta resmi olsa da bedensel ve duygusal toparlanma 12 ay sürebilir.

Fiziksel Toparlanma

Vajinal doğum sonrası:

• Lohusalık akıntısı (lochia) 4-6 hafta sürer (kırmızı → kahverengi → beyaz)
• Episyotomi/yırtık dikişleri 7-10 günde erir
• Kegel egzersizleri 3-4. günden itibaren başlanmalı (pelvik taban)
• 6. hafta kadın doğum kontrolü zorunlu

Sezaryen sonrası:

• 6-8 hafta ağır kaldırma yasak (5 kg üstü)
• Kesi bölgesi kırmızılık/akıntı varsa doktor
• 6. hafta kontrolde aktivite onayı
• Karın kasları için **diastasis recti** kontrolü

Beslenme

Emziren anne için günlük ekstra 450-500 kalori önerilir. Önemli besinler:

• Su (günde en az 2.5 lt)
• Demir (et, yumurta, mercimek, ıspanak)
• Kalsiyum (süt, yoğurt, peynir, badem)
• Omega-3 (somon, ceviz, keten tohumu)
• Folik asit (yeşil yapraklı sebze, baklagil)
• Multivitamin (doktor önerisiyle)

Kaçınılması gerekenler:

• Aşırı kafein (günde max 200 mg = 2 kahve)
• Alkol (emzirme öncesi 2 saat ara, ya da hiç)
• Yüksek civa balığı (kılıç, ton)
• Soğan, sarımsak, baharat — bebek hassassa
• Çiğ et, çiğ süt, pastörize olmayan peynir

Uyku Eksikliği Yönetimi

Anne uykusuzluk gerçektir ve depresyon gibi çıkıştan etkilenebilir. Stratejiler:

• "Bebek uyurken uyu" — ev işi sonra
• Eşle nöbet sistemi
• Yakın aile/arkadaş yardımı kabul et
• 1 öğün dışarıdan ya da hazır
• Yardımcı tutmak utanç değil sağlık yatırımı

Doğum Sonrası Depresyon (PPD)

%10-20 anne PPD yaşar. **Hüzün (baby blues)** ile **depresyon** ayrımı:

**Baby blues (normal):** Doğumdan sonraki 2 hafta, ağlama, uykusuzluk, kaygı, hızlı geçer.

**PPD (anormal):** 2 haftadan uzun süren ağlama, çocuğa bağlanamama, kendinden nefret etme, intihar düşüncesi, bebeğe zarar verme korkusu.

PPD belirtileri varsa **gecikmeden** kadın doğum hekimi veya psikiyatrist görülmeli. Tedavi edilebilir; ilaç emzirmeyle uyumlu seçenekler vardır.

Eş ve Aile Desteği

Eşle iş bölümü tartışma konusu değil sağlık konusudur. Babanın da ekran karşısında değil, bebek bakımına aktif katılımı ailenin tüm dengesi için kritiktir. Geleneksel "anne her şeyi yapar" rolü hem anneyi hem evliliği yıpratır.

> **Pratik İpucu:** Lohusalık döneminde kendinize bebek kadar şefkatli davranın. Bebeğin nasıl uyumamak/yetmemek hakkı varsa sizin de var. "Mükemmel anne yok" — Donald Winnicott'un "good enough mother" kavramı yeterlidir.

12. Sonraki Adımlar

İlk yıl bittiğinde bebek bakımı yerini **çocuk gelişimi**ne bırakır. Yürüme, konuşma, kişilik gelişimi, sosyalleşme, kreş başlangıcı — yeni bir maceradır.

12-24 Ay: Yürümeye Başlayan Çocuk

• Beslenme ailenin sofrasıyla bütünleşir
• Anne sütü 2 yaşa kadar devam edebilir (WHO önerisi)
• Uyku 11-14 saate düşer
• Söz dağarcığı patlar (24 ayda ortalama 50+ kelime)
• "Hayır" dönemi başlar (otonomi gelişimi)
• Tuvalet eğitimi 18-24 ay arası başlanabilir

Kreş ve Ev Bakımı Tartışması

İdeal başlama yaşı tartışmalıdır. AAP genellikle 12 ay sonrasını önerir, ancak şartlara göre değişir. Avantajları: sosyalleşme, dil gelişimi. Dezavantajları: enfeksiyon (ilk yıl çok hastalanır), ayrılık kaygısı.

Karar verirken kontrol listesi:

• Bakıcı:çocuk oranı (1:3 ideal, 1:5 max)
• Hijyen ve güvenlik standartları
• Bakıcı sürekliliği (yüksek devir kötü)
• Eğitim programı (Montessori, Reggio, vs.)
• Beslenme menüsü
• İletişim politikaları (anlık fotoğraf, günlük rapor)

Mom & Dad Hayatı

İlk yıl bittiğinde bir tür "yeni normal" oturur. Geri dönüş işe, sosyal hayata, çift hayatına... Bu dönemde önerilenler:

• Çift olarak aylık 1 randevu (date night)
• Kendi hobilere geri dönüş (haftalık 1 saat)
• Spor/yürüyüş rutini
• Sosyal ağlarda (forum, grup) destek

Momwo'nun Sonraki Adımları

Bu pillar size sadece başlangıç. Momwo'da bulabileceğiniz diğer kapsamlı kaynaklar:

• [Hamilelik rehberi](/blog/hamilelik-rehberi) — Doğum öncesi tüm konular
• [Çocuk gelişimi rehberi](/blog/cocuk-gelisimi-rehberi) — 1 yaştan ilkokula
• [Bebeğim büyüme takibi](/bebegim/buyume) — Persentil grafikleri
• [Aşı takvimi](/bebegim/asi-takvimi) — Bireysel hatırlatmalar
• [Uyku rehberi](/uyku-rehberi) — Yaşa göre uyku planı
• [Forum bebek bakımı](/forum?kategori=bebek-bakim) — Topluluk desteği
• [Mağaza bebek ürünleri](/magaza?kategori=bebek-bakim) — Güvenilir ürünler
• [Çocuk doktorları](/uzmanlar?kategori=cocuk-doktoru) — Uzman ağı
• [Blog bebek kategorisi](/blog?kategori=bebek) — Sürekli güncellenen makaleler
• [Ağlama analizi AI](/asistan/aglama-analizi) — Anlık asistan

Kapanış

Bebek bakımı bir maraton, sprint değil. İlk yıl yorucu, korkutucu, bazen yıkıcı — ama aynı zamanda hayatın en sihirli evresi. Mükemmel ebeveyn olmak için yarışmayın; tutarlı, sevgi dolu, bilinçli bir ebeveyn olmaya çalışın. Bebeğinizin ihtiyacı bu kadar.

Hatırlayın: doktor sorularınız bir hesaplama yapan değil, bir endişe duyan ebeveynin sorularıdır. Asla "saçma soru sormaktan" çekinmeyin. Topluluğunuz da öyle. Forum, uzmanlar, AI asistanı — tüm Momwo ekosistemi sizi destekler için.

İlk yılınız hayırlı, sağlıklı ve sevgi dolu olsun.

---

Kaynaklar:

• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Genişletilmiş Bağışıklama Programı 2026
• Türk Pediatri Kurumu, Bebek Beslenmesi Rehberi
• World Health Organization, Infant and Young Child Feeding (2023)
• American Academy of Pediatrics, Safe Sleep Recommendations (2022)
• AAP, Caring for Your Baby and Young Child: Birth to Age 5 (7. baskı)
• LEAP Study, NEJM (2015) — early peanut introduction
• COCHRANE Database of Systematic Reviews (2020) — vaccines and autism
• Harvard Center on the Developing Child — Serve and Return Framework

**Yazarlar:** Momwo Uzman Ekibi (çocuk doktoru, hemşire, lohusalık danışmanı, klinik psikolog) — son inceleme: Nisan 2026.

Sıkça Sorulan Sorular

Yenidoğan bebek günde kaç saat uyumalı?

Yenidoğanlar (0-3 ay) günde toplam 14-17 saat uyur; bu süre 30 dakika ile 4 saat arası kısa dilimlere bölünür. American Academy of Pediatrics (AAP) önerisine göre bebeğin sırt üstü yatırılması, sert bir yatakta yalnız uyutulması ve ortam sıcaklığının 20-22°C tutulması ani bebek ölümü sendromu (SIDS) riskini düşürür.

Bebeğim ne sıklıkla emmeli?

İlk 6 hafta talep üzerine, ortalama 24 saatte 8-12 kez emme önerilir. Bebek tok olduğunda emmeyi kendisi bırakır. Açlık işaretleri: dudak şapırdatma, yumruğunu ağzına götürme, başını sağa-sola çevirip arama (rooting refleksi). Ağlama geç bir açlık işaretidir, beklenmemelidir.

Bebeğin göbek bağı ne zaman düşer?

Göbek kordonu kalıntısı ortalama 7-21 gün içinde kendiliğinden düşer. Bu süreçte bölgenin kuru ve havalanır kalması yeterlidir. Alkol veya antiseptik sürmek günümüzde önerilmez (WHO 2013). Kızarıklık, kötü koku, sarı-yeşil akıntı veya 38°C üzeri ateş varsa hemen çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

Bebek bezini ne sıklıkta değiştirmeliyim?

Yenidoğan döneminde günde 8-12 kez, sonraki aylarda 6-8 kez bez değiştirmek normaldir. Genel kural: her beslenme öncesi/sonrası kontrol etmek ve ıslak veya kirli bezi 2-3 saatten fazla bekletmemektir. Pişiği önlemek için her değişimde bölgenin tamamen kurulanması ve havalandırılması önemlidir.

Bebeğin ateşi 38'i geçerse ne yapmalıyım?

0-3 ay arası bebeklerde 38°C üzeri rektal ateş acil servis muayenesi gerektirir; ev tedavisi denenmez. 3 ay üzeri bebeklerde 38.5°C'a kadar genelde gözlem ve sıvı takviyesi yeterlidir. 38.5°C üzerinde doktor önerisiyle parasetamol/ibuprofen kullanılabilir. Aspirin asla verilmemelidir (Reye sendromu riski).

Ek gıdaya kaç ayda başlanır?

Dünya Sağlık Örgütü ve Türkiye Sağlık Bakanlığı, ilk 6 ay sadece anne sütü, 6. ayın tamamlanmasından sonra ek gıdaya geçişi önerir. Bebek başını dik tutabiliyor, oturma desteğiyle oturabiliyor, yiyeceğe ilgi gösteriyor ve dilini geri itme refleksi (tongue-thrust) kaybolduysa hazırdır. Anne sütü 2 yaşına kadar devam etmelidir.

Bebeğin ağlamasından nasıl anlam çıkarırım?

Açlık ağlaması ritmik ve giderek yükselir; yorgunluk ağlaması düşük tonlu ve kesintilidir; ağrı ağlaması ani ve tizdir; can sıkıntısı ağlaması durup başlar. Pratikte 'değiştir-besle-uyut-sevgi göster-kontrol et' (5K) sıralaması kullanılır. 3 haftalıktan sonra günde 3 saatten fazla, haftada 3 günden fazla süren ağlama kolik olabilir; ağlama analizi araçları yardımcı olabilir.

Yenidoğan banyosu nasıl yapılır?

Yenidoğan banyosu göbek kordonu düşene kadar süngerle silme şeklinde yapılmalıdır. Kordon düştükten sonra haftada 2-3 kez küvet banyosu yeterlidir. Su sıcaklığı 37°C, oda sıcaklığı 24-26°C olmalı; banyo süresi 5-10 dakikayı geçmemelidir. Cilt nemini koruyan, parfümsüz ve hipoallerjenik ürünler tercih edilmelidir.

Lohusalıkta anne için en kritik dönem ne kadardır?

Lohusalık (postpartum) dönemi doğumdan sonraki ilk 6 haftadır; ancak fiziksel ve duygusal toparlanma 12 ay sürebilir. İlk 2 hafta uyku, beslenme ve duygusal destek en kritik konulardır. Doğum sonrası depresyon belirtileri (sürekli ağlama, çocuğa bağlanamama, intihar düşüncesi) varsa 1. haftadan itibaren mutlaka uzman desteği alınmalıdır. Lohusalık öncesi/sonrası mutlaka 6. hafta kadın doğum kontrolü yapılmalıdır.