Yeni kayıt olanlara %20 Premium indirimi! Fırsatı kaçırmayın.Hemen Al
ACİL — Bu belirtilerde hemen 112 arayın veya acil servise gidin
0–30 gün yenidoğan — her türlü göz akıntısı ACİL
Gonokokal şüphesi: 24–48 saat içinde körlük
Görme kaybı veya bulanıklığı
Göz kapağı + çevresi şişlik + ateş (orbital sellülit)
HSV dendritik lezyon — steroidden kaçın
Işığa tahammülsüzlük + tek taraflı şiddetli ağrı
AAP Red Book 2023 • AAO PPP 2023 • CDC STD 2021 • NICE CKS 2023 • WHO Ophthalmia
Bebek Konjonktivit Tanı Hesaplama 2026 — Oftalmia Neonatorum, Klamidya, HSV ve Tıkalı Kanal
Viral, bakteriyel, alerjik mi? Tıkalı nazolakrimal kanal mı, klamidya mı, gonore mi? Yenidoğanda her göz akıntısı ACİL sayılır — 24–48 saatte körlük yapabilen gonokokal konjonktivit, oral eritromisin gerektiren klamidya, IV asiklovir şart olan HSV protokolleri ve %95 başarılı Crigler masajı tek sayfada.
Yenidoğan ACİL kuralıKlamidya — oral eritromisinGonore — IV seftriaksonHSV — steroid yasakCrigler masajı %95ICD-10: P39.1 / H10.0-2
Bebek Konjonktivit Tanı Değerlendirici
Belirtileri girin. AAP 2023 Red Book, AAO 2023 PPP ve CDC STD Treatment rehberine göre olası konjonktivit tipi, tedavi önerisi ve acil başvuru kriterleri hesaplansın.
Tıbbi Uyarı ve Sorumluluk Reddi
Bu araç AAP 2023 Red Book, AAO 2023 PPP ve CDC STD Treatment Guidelines 2021 temel alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi tavsiye, kesin teşhis veya tedavi yerine geçmez. Şüphe durumunda çocuk hekiminize veya pediatri acil servisine başvurun.
Konjonktivit Tipleri Karşılaştırma Tablosu
AAP Red Book 2023 ve AAO PPP 2023 verilerine göre altı tip konjonktivitin başlangıç zamanı, akıntı özellikleri ve tedavi seçenekleri.
| Tip | Başlangıç | Akıntı | Taraf | Tedavi |
|---|---|---|---|---|
| Viral (Adenovirüs)En sık — %80ICD: H10.3 | 5–12 gün kuluçka | Sulu, berrak | Bilateral (sık) | Destekleyici, soğuk kompres |
| Bakteriyel (S. aureus vb.)SıkICD: H10.0 / H10.1 | Akut | Mukopürülan, sarı-yeşil | Tek veya bilateral | Eritromisin %0.5 pomad / trimetoprim-polimiksin |
| Alerjik2 yaş üstü, mevsimselICD: H10.1 | Kronik / mevsimsel | Sulu, berrak | Daima bilateral | Antihistaminik damla, tetikleyici kaçınma |
| Klamidyal (Yenidoğan)En sık yenidoğan konjonktivitiICD: P39.1 | 5–14. gün (pik 5–14) | Mukopürülan | Bilateral | Oral eritromisin 14 gün + anne/eş tedavisi |
| Gonokokal (Yenidoğan) — ACİLNadir ama KÖRLÜK riskiICD: P39.1 | 24–48 saat (pik 1–4. gün) | Kanlı-pürülan, profüz | Bilateral | IV/IM seftriakson + oftalmoloji — ACİL |
| Tıkalı Nazolakrimal KanalYenidoğanların %20'siICD: H04.5 | Doğumdan itibaren | Mukoid, hafif | Tek taraflı sık | Crigler masajı — %95 5. ayda açılır |
Kaynak: AAP Red Book 2023 (32. Baskı), AAO PPP 2023 Conjunctivitis, CDC STD Treatment 2021
Yenidoğan Kuralı — 0–30 Gün Her Göz Akıntısı ACİL
Oftalmia Neonatorum — ICD-10 P39.1
AAP Red Book 2023'e göre ilk 30 günde görülen her türlü konjonktival enfeksiyon oftalmia neonatorum tanımı kapsamındadır. Etyoloji belirlenmeden ev tedavisi uygulanmamalı — klamidya pnömonisi ve gonokokal sepsis/körlük riski nedeniyle acil başvuru zorunludur.
Gonokokal
Başlangıç: 24–48 saat
Risk: KörIük — korneal perforasyon
Tedavi: IV/IM seftriakson tek doz
Klamidyal
Başlangıç: 5–14. gün
Risk: Pnömoni, sepsis
Tedavi: Oral eritromisin 14 gün
HSV
Başlangıç: 6–14. gün
Risk: Ensefalit, ölüm
Tedavi: IV asiklovir neonatal protokol
Crigler Masajı — Tıkalı Nazolakrimal Kanal Adım Adım
Yenidoğanların %20'sinde görülen tıkalı nazolakrimal kanal, AAO ve AAP verilerine göre düzenli Crigler masajıyla %90–95 oranında 5. aya kadar kendiliğinden açılır.
1
Elleri yıka
Masaj öncesinde elleri sabunla en az 20 saniye yıkayın. Tırnak uçları kısa olmalı — göz çevresine zarar verebilir.
2
Lakrimal kese bölgesini bul
Göz iç köşesi ile burun köprüsü arasındaki küçük çıkıntı lakrimal kese üzeridir. Parmak ucunu bu noktaya yerleştirin.
3
Hafif basınçla aşağı doğru sık
Nazikçe aşağıya ve biraz içe (burun köprüsüne doğru) bastırın. Şiddetli kuvvet uygulamayın — bebek ağlamaya başlarsa duraksayın.
4
Her seferinde 10 baskı
Bir seansta 10 baskı yapın. Baskı süresi yaklaşık 1 saniye, ritmik ve yavaş. Aşırı kuvvet kanalı zedeleyebilir.
5
Günde 4–6 kez tekrar
AAP Pediatric Ophthalmology Society önerisi: günde 4–6 kez, her beslenme öncesi ideal zamandır. Düzenlilik açılma oranını artırır.
6
Akıntıyı temizle
Masaj sonrası birikmiş akıntıyı steril gazlı bez ya da temiz pamukla iç köşeden dış köşeye doğru silin. Her silmede taze bez kullanın — enfeksiyon riskini azaltır.
Probing (sondaj) ne zaman gerekir? 9–12. ayda hâlâ tıkalıysa oftalmolog tarafından yapılan basit sondaj işlemi %90+ başarı oranıyla kanalı açar. 1 yaş sonrasında balonlu sondaj veya nazolakrimal kanal entübasyonu gerekebilir.
Yaşa Göre Topikal Antibiyotik Seçimi
AAP Red Book 2023 ve AAO PPP 2023'e göre yaş grubuna uygun birinci basamak topikal antibiyotik seçimi. İlaç başlanmadan önce hekim reçetesi zorunludur.
Hekim reçetesi olmadan antibiyotik uygulanmamalıdır
0–1 ay (yenidoğan) — ERİTROMİSİN %0.5 POMAD — tek seçenek
Gonokokal: IV/IM seftriakson 25–50 mg/kg. Klamidyal: oral eritromisin 14 gün. Topikal tek başına yetersiz.
1–12 ay — Eritromisin %0.5 oftalmik pomad
Trimetoprim-polimiksin 2 ay altında kontraendike. Tobramisin damla alternatif. Florokinolon bu yaş grubunda genellikle kullanılmaz.
1–5 yaş — Trimetoprim-polimiksin damla / tobramisin
Şiddetli olgularda florokinolon (siprofloksasin %0.3, ofloksasin %0.3) kullanılabilir — hekim kararıyla. Günde 4 kez, 7–10 gün.
5 yaş ve üzeri — Trimetoprim-polimiksin / azitromişin / florokinolon
Kültür-antibiyogram yapılabiliyorsa yönlendirici. Alerjik konjonktivit varsa önce antihistaminik — antibiyotik endikasyonu yok.
Acil Başvuru Kriterleri — Ne Zaman Hemen Gitmelisiniz?
AAP Red Book 2023 ve AAO PPP 2023 acil başvuru kriterleri.
Aşağıdaki durumların birinde bile olsa acil servise gidin
Yenidoğan (0–30 gün) — her türlü göz akıntısı: klamidya, gonore, HSV sepsis riski
Gonokokal şüphesi: 24–48 saatte körlük yapabilir — hemen IV seftriakson gerekir
Orbital sellülit: göz kapağı ödem + ateş — IV antibiyotik ve BT gerekir
Görme kaybı veya bulanıklığı — konjonktivit tek başına görmeyi etkilemez
HSV keratiti: dendritik (dallı) kornea lezyonu — steroidden kaçın, asiklovir
Şiddetli fotofobi + tek taraflı ağrı — kornea tutulumu şüphesi
Kanlı akıntı — gonore, travma veya şiddetli enfeksiyon
Göz küresinin öne çıkması (proptozis) — orbital yayılım
14 gün antibiyotiğe yanıt yok
Sıkça Sorulan Sorular
Bebek konjonktivit, oftalmia neonatorum, Crigler masajı ve topikal antibiyotik hakkında en çok sorulan sorular ve bilimsel yanıtları.
Yenidoğan göz akıntısı neden tehlikeli?
AAP 2023 Red Book'a göre 30 günden küçük bebekte her türlü göz akıntısı "oftalmia neonatorum" tanısı kapsamındadır. En sık etken klamidya (%50 vajinal doğumda geçiş riski), gonore (%30 geçiş riski) ve kimyasal profilaktik damladır. Gonokokal konjonktivit tedavi edilmezse 24–48 saatte korneal perforasyon ve kalıcı körlüğe yol açabilir. Klamidyal enfeksiyon ise pnömoni ile komplike olabilir. Bu nedenle yenidoğanda ev tedavisi kesinlikle uygulanmaz — hemen çocuk hastalıkları acil servisine gidilmeli.
Klamidyal konjonktivit ne zaman başlar, nasıl tedavi edilir?
Klamidyal konjonktivit tipik olarak doğumdan 5–14 gün sonra başlar; bu süre klamidya için tanı kritik özelliğidir. Akıntı mukopürülandır, bilateral olup kapak ödemi eşlik edebilir. AAP ve CDC tedavi protokolü: oral eritromisin 14 mg/kg/gün, 4 eşit doza bölünmüş, 14 gün. Topikal eritromisin yalnız yeterli değildir — solunum yolundaki rezervuarı temizlemez. Bebekte tedavi başlanırken anne ve partnerine de aynı anda STD tedavisi uygulanmalıdır.
Gonokokal konjonktivitte neden acil sertriakson gerekiyor?
Gonore etkeni Neisseria gonorrhoeae, kornea epitelinden penisilaz salgılayarak özellikle çabuk ilerler ve 24–48 saatte tam korneal perforasyona neden olabilir — bu süre diğer bakteriyel konjonktivitlere kıyasla son derece kısadır. AAP 2023 Red Book tek doz IV/IM seftriakson 25–50 mg/kg (maks. 125 mg) önermektedir. Ek olarak topikal antibiyotik ve göz irrigasyonu uygulanır. Beraber yatan klamidya için ek oral eritromisin başlanır.
Tıkalı nazolakrimal kanal konjonktivit midir?
Tıkalı nazolakrimal kanal (konjenital dakriosistit) enfeksiyöz konjonktivit değildir; kanaldaki tıkanıklık nedeniyle gözyaşı boşalamaz ve hafif mukoid akıntı gelişir. AAO ve AAP verilerine göre yenidoğanların %20'sinde görülür ve %90–95'i 5. aya kadar Crigler masajıyla kendiliğinden açılır. Topikal antibiyotik genellikle gerekmez — akıntının bakteriyel enfeksiyona dönüşmesi durumunda kısa süreli kullanılabilir. 9–12. ayda hâlâ tıkalıysa oftalmoloğun yapacağı basit sondaj işlemi ile açılır.
Viral konjonktivit ne kadar sürer ve antibiyotik gerekir mi?
Adenovirüs kaynaklı viral konjonktivit genellikle 7–14 günde spontan iyileşir. AAP ve Cochrane 2012 meta-analizine göre topikal antibiyotik viral konjonktivitte iyileşme süresini anlamlı kısaltmaz ve rutin kullanılmamalıdır. Tedavi destekleyicidir: soğuk kompres (günde 3–4 kez, 10–15 dk), suni gözyaşı ve hijyen eğitimi. Adenovirüs yüzeylerde 1–4 hafta bulaşıcı kalır — kreşte 24–48 saat izolasyon önerilir.
Alerjik konjonktivit nasıl anlaşılır, nasıl tedavi edilir?
Alerjik konjonktivit daima bilateraldir, kaşıntı belirgin, akıntı suludur. Gözkapağı iç yüzeyinde papiller reaksiyon (küçük tümsekcikler) karakteristiktir. Mevsimsel (Nisan–Mayıs poleni) veya yıl boyu (ev tozu akarı, kedi-köpek epiteli) seyredebilir. AAO 2023 PPP tedavisi: tetikleyiciden kaçınma (en etkili), soğuk kompres, 2 yaş üstünde olopatadin veya ketotifen damlası, gerekirse oral antihistaminik. Steroide bağımlılık ve glokom riski nedeniyle topikal steroid uzman gözetiminde kullanılır.
HSV konjonktivitini diğer konjonktivitlerden nasıl ayırt ederim?
HSV keratokojunktiviti tipik olarak tek taraflıdır, ağrılıdır ve gözde korneal duyarsızlık (azalmış korneal refleks) eşlik edebilir. Tanı koydurucusudur dendritik (dallı dallanma gösteren) korneal lezyon — yarık lamba biyomikroskobuyla görülür. AAO 2023 PPP tedavisi: topikal trifluridin veya gansiklovir jel + oral valasiklovir. KRİTİK: topikal veya sistemik steroid uygulamak HSV keritatitini dramatik biçimde ağırlaştırır; "kırmızı gözde" her zaman HSV olasılığı düşünülmeli ve steroid uygulamadan önce oftalmoloğa danışılmalı.
Bebekte göz akıntısı için eritromisin pomad nasıl kullanılır?
AAP onayıyla 1 yaş altında eritromisin %0.5 oftalmik pomad tercih edilir (trimetoprim-polimiksin < 2 ay kontraendike). Uygulama: alt kapağı nazikçe çekerek yaklaşık 1 cm şerit pomad sürün, birkaç saniye kapalı tutun, fazlası steril gazlı bezle silin. Günde 4 kez, 7–10 gün. Pomad ucunu göze değdirmeyin — kontamine olur. 1 yaşından büyük çocuklarda trimetoprim-polimiksin veya tobramisin damlası tercih edilebilir. Florokinolonlar (siprofloksasin, ofloksasin) 1 yaş üstü şiddetli vakada kullanılır.
Bebek göz akıntısında lens kullananlar ne yapmalı?
Konjonktivit tanısı veya şüphesi boyunca kontakt lensler çıkarılmalı ve iyileşme tamamlanana kadar takılmamalıdır. Yumuşak lensler bakteri ve virüs için birikim ortamı oluşturur; adenovirüs lens yüzeyinde günlerce yaşayabilir. Kullanılan tüm lens kılıfları ve bakım solüsyonları değiştirilmelidir. Geçirilmiş HSV konjonktivitinde kontakt lens kullanımı kalıcı olarak kısıtlanabilir — oftalmoloğun kararına bırakın.
Bebek göz akıntısında kreş ve okul ne zaman başlanabilir?
Kreş/okule dönüş kuralları konjonktivit tipine göre değişir. Viral (adenovirüs): antibiyotik gerekmediğinden 24–48 saat izolasyon önerilir; birçok kreş "akıntı durduğunda" kuralı uygular. Bakteriyel: topikal antibiyotik başlandıktan 24–48 saat sonra dönülebilir, akıntı tamamen kesilmese de bulaş riski çok azalır. Alerjik: bulaşıcı değildir — kreş kısıtlaması yoktur. Gonokokal/klamidyal: tedavi tamamlanana kadar izolasyon. Sınıf arkadaşlarına bulaşmamak için el yıkama ve havlu paylaşmama mutlaka öğretilmeli.
Yenidoğanda kimyasal konjonktivit nedir?
Tarihsel olarak gonore profilaksisi için uygulanan gümüş nitrat (%1 AgNO3) yenidoğanın %90'ında kimyasal konjonktivite yol açardı; günümüzde geniş ölçüde terk edilmiştir. Türkiye dahil pek çok ülkede eritromisin %0.5 pomad veya povidon-iyot kullanılmaktadır. Kimyasal konjonktivit doğumdan 24–48 saat içinde başlar, 2–4 günde kendiliğinden geçer, tedavi gerektirmez. 5. günden sonra devam eden akıntı kimyasal değil, enfeksiyöz konjonktiviti düşündürür.
Orbital sellülit ile periorbital sellülit farkı ne?
Periorbital (preseptal) sellülit: kapak ödemi + kızarıklık, göz hareketi normaldir, görme iyidir — IV antibiyotik ama genellikle yatış gerekmez. Orbital sellülit: göz küresi hareketinde ağrı ve kısıtlılık, proptozis (öne çıkma), görme değişikliği, ateş — BT görüntüleme + IV antibiyotik + KBB/oftalmoloji konsültasyonu, yatış gerekir. Çocuklarda en sık kaynak sinüzit. Her iki durum da acil tıbbi değerlendirme gerektirir; ayrımı muayene ve görüntüleme yapılır.
Bilimsel Kaynaklar
- AAP Red Book 2023 (32. Baskı): Committee on Infectious Diseases, American Academy of Pediatrics. Red Book: 2023–2026 Report of the Committee on Infectious Diseases. 32nd ed. 2023. Chlamydial, gonococcal ve neonatal konjonktivit tanı, tedavi ve profilaksi protokolleri.
- AAO 2023 PPP — Konjonktivit: American Academy of Ophthalmology Preferred Practice Pattern Guidelines. Conjunctivitis PPP. Updated 2023. Viral, bakteriyel, alerjik ve neonatal konjonktivit tanı kriterleri ve birinci basamak tedavi seçimi.
- CDC STD Treatment Guidelines 2021: Centers for Disease Control and Prevention. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1–187. Neonatal gonore ve klamidya profilaksi ve tedavisi, anne/partner tedavisi.
- NICE Clinical Knowledge Summaries — Conjunctivitis (2023): National Institute for Health and Care Excellence. Conjunctivitis — infective. CKS. 2023. Birinci basamakta viral, bakteriyel ve neonatal konjonktivit yönetim algoritması.
- WHO — Ophthalmia Neonatorum Prevention: World Health Organization. Prevention of blindness from congenital rubella and ophthalmia neonatorum. WHO/PBL/86.10. Gonokokal körlük önleme, profilaksi seçenekleri (AgNO3, eritromisin, povidon-iyot).
- Olitsky SE et al. — Congenital Nasolacrimal Duct Obstruction: Olitsky SE, Marsh JD. Disorders of the Lacrimal System. In: Kliegman RM et al., eds. Nelson Textbook of Pediatrics. 21st ed. 2020. Dakriosistit sıklığı, masaj etkinliği ve sondaj endikasyonları.
- Azari AA, Barney NP. Conjunctivitis — JAMA 2013: Azari AA, Barney NP. Conjunctivitis: a systematic review of diagnosis and treatment. JAMA. 2013;310(16):1721–1729. Viral, bakteriyel ve alerjik konjonktivit sistematik derleme — tanı özellikleri ve antibiyotik gerekliliği.
- Cochrane 2012 — Topikal Antibiyotik Viral Konjonktivit: Sheikh A et al. Antibiotics versus placebo for acute bacterial conjunctivitis. Cochrane Database Syst Rev. 2012;(9):CD001211. Viral konjonktivitte antibiyotiğin iyileşme süresini anlamlı kısaltmadığı meta-analiz.
Bebek (0-12 Ay) Kategorisinde Diğer Araçlar
Tümünü GörBebek Uyku SüresiPopüler
Yaşa göre günlük toplam uyku ihtiyacı.
Boy-Kilo PersantiliPopüler
WHO eğrilerine göre persantil hesaplama.
Bebek Mama MiktarıPopüler
Yaş ve kiloya göre günlük formül süt miktarı.
Ek Gıda BaşlangıcıPopüler
Hangi yaşta hangi besin? Hazırlık kontrolü.
Aşı TakvimiPopüler
TC Sağlık Bakanlığı aşı takvimi ve hatırlatmalar.
Yürüme GelişimiPopüler
Ne zaman yürür? Kırmızı bayraklar.