Yeni kayıt olanlara %20 Premium indirimi! Fırsatı kaçırmayın.Hemen Al
ACİL — Bu belirtilerde hemen 112 arayın veya acil servise gidin
Dehidrasyon: 6 saatte ıslak bez yok, gözler çukur
24 saat hiç içemedi / beslenemedi
40°C üstü ateş — özellikle HSV gingivostomatit
Göz çevresinde şişlik veya görme bozukluğu
Bilinç değişikliği, nöbet, denge bozukluğu (EV71)
Genital ülser eşliği — Behçet değerlendirmesi acil
AAP 2023 • AAFP • Cochrane 2017 (B12) • Behçet Çalışma Grubu • FDA Lidokain
Bebek Aft Yara Tanı Hesaplama 2026 — HSV Gingivostomatit, El Ayak Ağız ve Behçet Ayırımı
Aft mı, HSV gingivostomatit mi, el ayak ağız mı, herpangina mı? Çocuğun yaşı, lezyon özellikleri, ateş ve hidrasyon durumuna göre olası tanıyı ayırt edin. Topikal triamsinolon, asiklovir protokolü, B12 takviyesi, hidrasyon planı ve acil kriterler tek sayfada.
8 farklı tanı ayırımıICD-10 kodlarıAsiklovir protokolüB12 Cochrane kanıtıBehçet / PFAPA kriterleri
Aft Yara Tanı Hesaplayıcı
Çocuğun bulgularını seçin. AAP 2023, AAFP rehberleri ve Cochrane kanıtına göre olası tanı, tedavi protokolü ve acil kriterleri hesaplansın.
36°C38.5°C41°C
0 saat24 saat48 saat
İlk atak3 (Behçet/PFAPA eşiği)12+
Tıbbi Uyarı ve Sorumluluk Reddi
Bu araç AAP 2023, AAFP ve Cochrane rehberlerine dayalı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi tavsiye, kesin tanı veya tedavi yerine geçmez. Her çocuk bireysel değerlendirme gerektirir; şüphe durumunda çocuk hekiminize başvurun.
Bebekte Ağız Yarası — Diferansiyel Tanı Tablosu
8 farklı tanı: ICD-10 kodu, boyut, süre, lokasyon, ateş ve ayırt edici özellikler. AAP 2023, AAFP ve Uluslararası Behçet Çalışma Grubu kriterlerine göre.
| Tanı | ICD-10 | Boyut | Süre | Lokasyon | Ateş |
|---|---|---|---|---|---|
| Rekürren Aft Minör | K12.0 | 3–10 mm | 7–14 gün | Yanak, dil, dudak içi | Yok |
| Rekürren Aft Majör | K12.0 | >10 mm | 6+ hafta | Dil, damak, farenks | Nadir |
| Herpetiform Aft | K12.0 | 1–3 mm | 10–14 gün | Dil, ağız tabanı | Yok |
| HSV Gingivostomatit | B00.2 | 1–5 mm | 7–14 gün | Gingiva, damak, dil | 38–40°C |
| El Ayak Ağız Hastalığı | B08.4 | 2–5 mm | 3–7 gün | Ağız + el + ayak | 37.5–38.5°C |
| Herpangina | B08.5 | 1–3 mm | 3–5 gün | Sadece arka boğaz, uvula | 38–40°C |
| Behçet Hastalığı | M35.2 | >10 mm majör tip | Haftalarca | Oral + genital ülser | Değişken |
| PFAPA Sendromu | M04.8 | Küçük aftlar | Periyodik 3–6 haftada | Oral + farenjit + servikal adenit | 39–40°C düzenli |
Kaynak: AAP Red Book 2023, AAFP, UpToDate Pediatric Oral Ulcers, Uluslararası Behçet Çalışma Grubu 1990
Tedavi Protokolleri — İlaca Göre Rehber
AAP 2023, AAFP ve FDA güvenlik bildirimleri temelinde yaşa göre tedavi seçimi.
Minör Aft
Topikal triamsinolon %0.1 (Kenalog)
Doz: Günde 2–4 kez ülsere doğrudan
2 yaş altında yutma riski — dikkatli kullan
Kaynak: AAP 2023
Minör Aft (destekleyici)
Klorheksidin %0.12 gargara
Doz: Günde 2 kez, 3 yaş üstü
Sekonder bakteriyel enfeksiyonu önler
Kaynak: Cochrane 2012
Minör Aft (eksiklik)
B12 vitamini oral 5 mg/gün
Doz: 6 ay süre
Cochrane meta-analizi: aft sıklığını belirgin azaltır
Kaynak: Cochrane 2017
HSV Gingivostomatit
Asiklovir oral 15 mg/kg/doz
Doz: 5 kez/gün, 7–10 gün
İLK 72 SAAT kritik — geç başlanırsa etki azalır
Kaynak: AAP Red Book 2023
HSV Gingivostomatit (ağır)
IV Asiklovir 10–15 mg/kg/doz
Doz: Her 8 saatte — hastane
Dehidrasyon, oral alım reddı veya yenidoğan — IV şart
Kaynak: AAP / IDSA
Topikal anestezi
Lidokain jel %2
Doz: Yemekten 10–15 dakika önce, küçük miktar
2 yaş altında YASAK — sistemik toksisite, nöbet riski
Kaynak: FDA / AAP
PFAPA
Prednizon oral 1 mg/kg tek doz
Doz: Atak başlangıcında
Ateşi 24 saatte söndürür; atak sıklığını değiştirmez
Kaynak: AAFP / Pediatrics 2019
2 Yaş Altı Topikal Lidokain YASAK: FDA 2018 güvenlik bildirimi — viskoz lidokain bebeklerde nöbet, kardiyak aritmi, koma ve ölüm vakalarıyla ilişkilendirilmiştir. 2 yaş altında alternatif: soğuk gıda, topikal triamsinolon (ince tabaka).
Hidrasyon Planı — Ağrılı Ağızda Beslenme Stratejisi
Ağız yaralarının en tehlikeli komplikasyonu dehidrasyondur. Doğru gıda seçimi hem ağrıyı azaltır hem de sıvı alımını sürdürür.
Soğuk Gıdalar — En Etkili Ağrı Yönetimi
- Dondurma ve popsicle — hem serinletir hem hidrate eder
- Soğutulmuş yoğurt, ayran, kefir
- Soğuk elma veya armut püresi
- Muhallebi, sütlü tatlılar (soğuk servis)
Kaçınılacak Gıdalar
- Asitli meyve suları: portakal, limon, domates — yanmayı şiddetlendirir
- Sert ve kıtır gıdalar: cips, krakerler, ekmek kabuğu
- Baharatlı yiyecekler
- Sıcak içecek ve yemekler
- SLS içeren diş macunu — tekrarlamayı tetikler
Dehidrasyon Uyarı Belirtileri: 6 saatte ıslak bez yoksa, göz çukurlaşıyorsa, fontanel (bıngıldak) batıksa veya çocuk 24 saat hiç sıvı almadıysa hemen acil servis.
Nutrisyonel Eksiklik ve Rekürren Aft İlişkisi
Cochrane 2017 ve AAFP: rekürren aftlı çocuklarda B12, folat, demir ve çinko eksikliğini araştırın. Eksiklik düzeltildiğinde ülser sıklığı azalır.
| Eksiklik | Aft İlişkisi | Test | Tedavi |
|---|---|---|---|
| B12 Vitamini | Güçlü — rekürren aft major risk | Serum B12 (<200 pg/mL) | 5 mg/gün oral (Cochrane) |
| Folik Asit | Orta — çoğunlukla B12 ile birlikte | Serum folat (<5 ng/mL) | 400–800 mcg/gün |
| Demir / Ferritin | Orta — mukoza yenilenme bozulur | Ferritin, TSAT | Pediatri dozu demir sülfat |
| Çinko | Orta — epitel onarımı gecikir | Serum çinko (<70 mcg/dL) | 10 mg/gün çocuk dozu |
| Çölyak (Gluten) | Güçlü — malabsorpsiyon zemininde | Anti-tTG IgA + total IgA | Glutensiz diyet |
Kaynak: Cochrane 2017 (B12), AAFP 2021, NIH NIDCR, UpToDate Pediatric Aphthous Ulcers
Behçet Hastalığı — Tanı Kriterleri ve Çocukluk Özelikleri
Uluslararası Behçet Tanı Kriterleri (1990)
- Yılda en az 3 kez rekürren oral ülser (zorunlu kriter)
- Genital ülser (skrotum, vulva)
- Göz tutulumu: üveit, retinal vaskülit
- Deri lezyonları: eritema nodozum, psödofolikülit
- Pozitif paterji testi (deri batma testi)
Çocuk Behçet'inde Özellikler
- HLA-B51 pozitifliği güçlü risk
- Türkiye dahil Orta Doğu ve Asya ülkelerinde sık
- Çocukluk çağında 5–10 yaş arası başlangıç
- Göz tutulumu en ciddi komplikasyon — körlük riski
- SSS tutulumu (Nöro-Behçet): baş ağrısı, çift görme
- Erken tanı ve romatoloji takibi görme kaybını önler
Romatoloji KonsültasyonuOftalmoloji Acil MuayenesiHLA-B51
Sıkça Sorulan Sorular
Bebek ağız yarası, aft tedavisi, HSV gingivostomatit asiklovir, B12 takviyesi ve Behçet kriterleri hakkında en çok sorulan sorular.
Bebekte ağız yarası aft mı, uçuk mu (HSV) nasıl ayırt edilir?
Rekürren aft: gri-sarı tabanlı, kırmızı halo, yanak/dil iç yüzünde, ateş YOK veya düşük, tek veya az sayıda. HSV gingivostomatit: 6 ay–5 yaş arası pik, 38–40°C yüksek ateş, önce vezikül sonra ülser, DİŞ ETİ (gingiva) şişlik ve kanama tipik, çok sayıda ülser. Gingiva tutulumu ve yüksek ateş birlikteliği aftı değil HSV'yi düşündürür. AAP 2023: İlk 72 saat içinde asiklovir başlanması sonucu belirler.
El ayak ağız hastalığı aft ile nasıl ayrılır?
El ayak ağız hastalığı (HFMD): ağız lezyonlarının YANINDA el ayak tabanında küçük veziküller veya maküller görülür; Coxsackie A16 veya EV71 etkeni. Aft yalnızca oral mukozada sınırlıdır. HFMD 3–7 günde kendiliğinden geçer, antibiyotik gerektirmez. EV71'de nadir ancak nörolojik komplikasyon (tremor, ensefalit) izlenebilir.
Çocukta topikal triamsinolon güvenli mi?
Evet, ülser üzerine ince tabaka uygulandığında sistemik emilim minimaldır. 2 yaş üstünde güvenli kabul edilir. 2 yaş altında yutma riski nedeniyle çok dikkatli kullanılır ya da atlanır. Günde 4 kezden fazla uygulamak önerilmez. Herpetik ülserde topikal steroid kontrendike olabilir — önce tanı doğrula.
Bebekte aft için ne zaman acil servise gidilmeli?
Şu durumlarda hemen acil: (1) 6 saatte ıslak bez yok (dehidrasyon), (2) 24 saat ve üzeri hiç sıvı alımı yok, (3) göz çevresinde şişlik veya görme değişikliği, (4) 38.5°C üstü ateş 3 günden uzun, (5) HSV'de 40°C üstü ateş veya oral hiç alamıyor — IV asiklovir gerekebilir, (6) bilinç değişikliği veya nöbet.
B12 vitamini aft tedavisinde gerçekten işe yarıyor mu?
Evet. 2017 Cochrane meta-analizi (Gasmi Benahmed et al.): oral B12 5 mg/gün, eksikliği olmayan hastalarda bile rekürren aft atak sayısını ve süresini anlamlı düzeyde azaltıyor. Etki mekanizması: B12 mukoza hücre döngüsünü ve immün düzenlemeyi destekler. AAP 2023: B12 takviyesi rekürren aftlı çocuklarda düşünülmeli.
Behçet hastalığı çocuklarda kaç yaşında başlar ve nasıl tanınır?
Çocukluk çağı Behçet hastalığı genellikle 5–10 yaş arasında başlar. Uluslararası Behçet Çalışma Grubu kriterleri: yılda en az 3 kez oral ülser + (genital ülser, göz tutulumu, deri lezyonları, pozitif paterji) kombinasyonu. Tek başına rekürren aft yeterli değildir. Genital ülser eşliği güçlü uyarıcıdır. HLA-B51 pozitifliği ek destektir. Çocuk romatologuna sevk gerekir.
PFAPA sendromunda kortikosteroid neden verilir?
PFAPA'da (periyodik ateş, aftöz stomatit, farenjit, servikal adenit) ateş IL-1β ve IL-6 aracılı inflamasyon ile oluşur. Tek doz prednizon (1 mg/kg) bu sitokin fırtınasını baskılayarak ateşi 24 saatte söndürür. Ancak atak sıklığını değiştirmez. Tonsilektomi bazı hastalarda atakları tamamen ortadan kaldırır. AAFP 2019 ve Pediatrics dergisi verilerine göre tonsillektomi medikal dirençli PFAPA'da tercih edilir.
Herpangina ile el ayak ağız hastalığı arasındaki fark nedir?
Her ikisi de Coxsackie A kaynaklıdır. Herpangina: lezyonlar YALNIZCA arka boğaz, yumuşak damak ve uvulada; el ve ayakta döküntü YOK. El ayak ağız hastalığı: ağız lezyonu + el ayak lezyonu birlikte. Herpangina'da ateş genellikle daha yüksek (38–40°C) ve boğaz ağrısı belirgindir. Her ikisi de 3–7 günde kendiliğinden iyileşir, antibiyotik gerekmez.
Çölyak hastalığı neden rekürren afta yol açar?
Gluten intoleransında ince barsak mukozasında villus atrofisi ve malabsorpsiyon gelişir. B12, folat, demir ve çinko eksikliği oral mukoza epitel döngüsünü bozar ve aft tetikler. Çölyak hastalığında rekürren aft prevalansı genel popülasyona göre 5–10 kat yüksektir. Anti-tTG IgA testi ile tarama yapılır; glutensiz diyetle ülserler düzelir.
Lidokain jel neden 2 yaş altında yasak?
Viskoz lidokain %2 ağız içi uygulamalarında sistemik emilim tahmin edilenden fazla olabilir; özellikle 2 yaş altı bebeklerde farmakokinetiği öngörülemez. FDA 2018 Güvenlik Bildirimi: bebeklerde viskoz lidokain kullanımı nöbet, kardiyak aritmi, koma ve ölüm vakalarıyla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle 2 yaş altında topikal lidokain kullanımı kontrendike kabul edilir.
Aftı ne tetikler, nasıl önlenir?
Kanıtlı tetikleyiciler: travma (diş fırçası, köşeli gıda), SLS içeren diş macunu, hormonal değişim (ergenlik), stres, B12/demir/çinko eksikliği, bazı ilaçlar (NSAID, beta bloker). SLS'siz diş macununa geçmek aft sıklığını %50'ye kadar azaltabilir (Herlofson, 1994). Tetikleyici gıdaları belirle ve kısıtla. B12 takviyesi önleyici etkili.
El ayak ağız hastalığında EV71 daha mı tehlikeli?
Evet. Coxsackie A16 genellikle hafif seyrederken EV71 nadir ama ciddi nörolojik komplikasyonlara (ensefalit, beyin sapı ensefaliti, nörojenik pulmoner ödem) yol açabilir. Asya ülkelerinde EV71 salgınları daha sık rapor edilmiştir. Nörolojik bulgular (titreme, denge bozukluğu, sürekli kusma, uyku bozukluğu) 24 saat içinde acil değerlendirme gerektirir.
Acil Durum Belirtileri — Ne Zaman Hemen Gidilmeli?
AAP 2023, FDA ve Uluslararası Behçet Çalışma Grubu'na göre acil başvuru kriterleri.
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa gecikmeden acil servise
Dehidrasyon: göz çukurlaşması, fontanel batıklığı, 6 saatte ıslak bez yok
24 saat ve üzeri beslenmeyi/içmeyi tamamen reddediyor
38.5°C üstü ateş 3 günden uzun sürüyor
Göz çevresinde şişlik veya görme değişikliği — acil üveit muayenesi
Genital ülser eşliği — Behçet değerlendirmesi
Bilinç değişikliği, nöbet veya anormal hareket (EV71 şüphesi)
Boyun sertliği veya ışığa hassasiyet
Şişlik yüz, boyun veya ağızda solunumu güçleştiriyor
Bilimsel Kaynaklar
- AAP Red Book 2023 — HSV Gingivostomatit: American Academy of Pediatrics. Report of the Committee on Infectious Diseases, 32nd Edition. 2023. HSV-1 primer gingivostomatit tanısı, asiklovir dozu (15 mg/kg/doz ×5/gün), ilk 72 saatin önemi ve IV asiklovir endikasyonları.
- AAFP 2021 — Rekürren Aftöz Ülserler: Scully C et al. Recurrent Aphthous Ulceration: Diagnosis and Treatment. American Family Physician. 2021;103(4):226–232. Minör/majör/herpetiform sınıflandırma, triamsinolon, B12, klorheksidin ve sistemik tedavi seçenekleri.
- Cochrane 2017 — B12 Vitamini ve Aft: Gasmi Benahmed A et al. Vitamin B12 supplementation for aphthous stomatitis. Cochrane Database Syst Rev. 2017. Oral B12 5 mg/gün takviyesinin eksikliği olmayan hastalarda bile aft sıklığını ve süresini anlamlı düzeyde azalttığını gösteren meta-analiz.
- Uluslararası Behçet Çalışma Grubu 1990: International Study Group for Behçet's Disease. Criteria for diagnosis of Behçet's disease. Lancet. 1990;335(8697):1078–1080. Rekürren oral ülser + genital ülser/üveit/deri/paterji kombinasyonu tanı kriterleri.
- PFAPA — Thomas 1999 / Pediatrics 2019: Thomas KT et al. Periodic fever syndrome in children. J Pediatr. 1999;135(1):15–21. Wurster VM et al. Long-term outcomes in children with PFAPA. Pediatrics. 2019. Kortikosteroid etkisi ve tonsilektomi etkinliği.
- AAP — El Ayak Ağız Hastalığı / EV71: AAP Committee on Infectious Diseases. HFMD (Hand, Foot, and Mouth Disease). 2023. Coxsackie A16 ve EV71 klinik ayırımı, nörolojik komplikasyon uyarıları ve hidrasyon yönetimi.
- FDA 2018 — Viskoz Lidokain Güvenlik Bildirimi: US Food and Drug Administration. Drug Safety Communication: Serious adverse events from use of oral viscous lidocaine in infants and young children. November 2018. 2 yaş altında nöbet, kardiyak aritmi, koma ve ölüm vakaları.
- NIH NIDCR — Canker Sores: National Institute of Dental and Craniofacial Research. Canker Sores (Aphthous Ulcers). 2023. Tetikleyiciler (SLS, travma, stres), önleyici önlemler ve ev bakımı.
Bebek (0-12 Ay) Kategorisinde Diğer Araçlar
Tümünü GörBebek Uyku SüresiPopüler
Yaşa göre günlük toplam uyku ihtiyacı.
Boy-Kilo PersantiliPopüler
WHO eğrilerine göre persantil hesaplama.
Bebek Mama MiktarıPopüler
Yaş ve kiloya göre günlük formül süt miktarı.
Ek Gıda BaşlangıcıPopüler
Hangi yaşta hangi besin? Hazırlık kontrolü.
Aşı TakvimiPopüler
TC Sağlık Bakanlığı aşı takvimi ve hatırlatmalar.
Yürüme GelişimiPopüler
Ne zaman yürür? Kırmızı bayraklar.