Doğum sonrası 6 hafta: fiziksel iyileşme, ruhsal denge, emzirme başlangıcı ve doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon) — her şey için yanınızdayız.
Anne sütü, pozisyon, pompa, mastit ve saklama için tüm araçlar
Lohusa kanaması (lochia) — kırmızı ve yoğun; perine/kesi ağrısı; süt inişi (3-5. gün); kolostrum üretimi
Doğum sonrası bunalım (baby blues) doruğu; yorgunluk; duygusal dalgalanma
Kanama pembemsi-kahverengiye döner; perine ağrısı azalır; emzirme rutini oturur
Baby blues genellikle geçer; 2. haftada devam ediyorsa değerlendirin
Kanama sarımsı-beyaza döner ve azalır; rahim normal boyutuna yaklaşır; saç dökülmesi başlayabilir
Uyku düzeni kurmak kritik; destek sistemi önemli
Lohusa kanaması biter; sezaryen kesisi iyileşir; 6. hafta kontrol randevusu
6. haftada psikiyatrik değerlendirme; ilişkiye dönüş (doktor onayıyla)
Bu belirtilerden herhangi biri yaşanıyorsa derhal 112 arayın veya acile gidin.
Bu sayfadaki bilgiler TC Sağlık Bakanlığı, WHO, Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (TJOD), Türk Psikiyatri Derneği ve Dünya Emzirme Desteği Ağı (WABA) rehberleri temel alınarak hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Lohusalık, hamilelik kadar önem verilmesi gereken ve çoğu zaman göz ardı edilen bir dönemdir. Vücudunuz 9 aylık bir yolculuğun ardından iyileşirken, aynı zamanda yeni bir insanın bakımını üstleniyorsunuz. Bu süreçte hem fiziksel hem ruhsal değişimler yaşamak son derece normaldir. Önemli olan, bu değişimleri tanımak ve zamanında yardım almak.
Annelerin büyük çoğunluğu doğum sonrası bunalım (baby blues) yaşar; bu genellikle 2 haftada geçer. Ancak doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon) bu gruptan farklıdır ve profesyonel destek gerektirir. Utanılacak bir durum değildir; tedavi ile tamamen iyileşilir.
Lohusalık dönemi tıbbi olarak doğumdan sonraki 6 haftayı kapsar. Bu süre içinde rahim normal boyutuna döner, lohusa kanaması (lochia) durur, perine ve/veya sezaryen kesisi iyileşir ve hormonal denge yeniden kurulur. Tam iyileşme için 3-6 ay gerekirken bazı fiziksel değişiklikler (pelvik taban gevşekliği, göbek ayrışması gibi) daha uzun sürebilir.
Lohusa kanaması (lochia) doğumdan sonra 4-6 hafta sürebilir. İlk 3-4 günde kırmızı, 4-10. günlerde pembemsi-kahverengi, 10. günden sonra sarımsı-beyaz renge döner ve azalır. Eğer kanama aniden artarsa, pıhtı büyüyorsa veya kötü koku varsa mutlaka doktora başvurun. Normalden fazla aktivite kanamanın artmasına yol açabilir.
Doğum sonrası bunalım (baby blues) annelerin %50-80'inde görülür; doğumdan 3-5 gün sonra başlar, genellikle 2 haftada kendiliğinden geçer. Ağlama, ruh hali dalgalanmaları ve hafif kaygı belirtileri yaygındır. Doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon) ise 2 haftadan uzun sürer, günlük işlevselliği bozar ve profesyonel destek gerektirir. Belirtiler şunlardır: sürekli üzüntü, bebeğe bağlanamama, umutsuzluk, uyku bozuklukları.
Doğumdan sonra ilk 1 saat içinde cilt teması (altın saat) ve emzirme başlatılması önerilir. İlk 3-4 günde kolostrum (ağız sütü) üretilir; bu sarımsı koyu süt bağışıklık faktörleri açısından çok değerlidir. Asıl süt 3-5. günlerde iner. Sık emzirme (günde 8-12 kez) süt üretimini destekler.
Meme iltihabı (mastit) emziren annelerin yaklaşık %10'unda görülür. Belirtiler: memede kırmızılık, sertlik ve ısı artışı, grip benzeri ağrı ve yorgunluk, ateş (38.5°C üzeri). Emzirmeye devam edilmeli (süt kanallarının açık kalması için), bol sıvı alınmalı ve doktora başvurulmalıdır. Antibiyotik tedavisi gerektiren vakalarda tedaviyi yarıda kesmemek önemlidir.
Doğum sonrası saç dökülmesi (telogen effluvium) genellikle doğumdan 2-4 ay sonra başlar ve 6-12 ay içinde kendiliğinden durur. Hamilelikte yüksek östrojen saç dökülmesini yavaşlatmış; doğum sonrası hormon düşüşüyle biriken saçlar birden dökülür. Kalıcı değildir; protein, biotin ve demir desteği süreci kısaltabilir.
Sezaryen sonrası hemen ilk günde yavaş yürüyüş başlanabilir; bu pıhtı (tromboz) riskini azaltır. 6. haftada doktor kontrolü sonrası orta yoğunluklu egzersiz başlanabilir. Karın egzersizleri, ağır kaldırma ve koşu için 8-12 hafta beklenmesi önerilir. Kesi yeri tamamen iyileşmeden yüzme havuzuna girilmemeli.
Lohusalıkta enerji ihtiyacı emziren annelerde günlük 500 kcal artar. Demir (kırmızı et, mercimek, ıspanak) kanamayla kaybedilen demir için; kalsiyum (süt ürünleri, brokoli) kemik sağlığı için; omega-3 (ceviz, yağlı balık) beyin fonksiyonu ve depresyon önlemi için; C vitamini (turunçgiller, biber) demir emilimini artırır. İdrar yolunu desteklemek için bol su içmek önemlidir. Anne sütünün kalitesini artırmak için çeşitli beslenme tercih edilmeli.
Doğum sonrası tiroid iltihabı (postpartum tiroidit) annelerin yaklaşık %5-10'unda görülür. Bağışıklık sistemi tiroyide saldırır; önce hiperaktif tiroid (hipertiroidi — çarpıntı, sıcaklama, sinirlilik), sonra düşük çalışan tiroid (hipotiroid — yorgunluk, kilo artışı, depresyon) dönemi yaşanır. Çoğu vaka 12-18 ayda kendiliğinden düzelir; gerekirse tedavi uygulanır. Doğum sonrası depresyon benzeri belirtilerle karışabilir.
Normal doğum sonrası ilk 24 saat içinde hafif Kegel egzersizlerine başlanabilir. Sezaryen sonrası 6. haftada doktor onayıyla başlanır. Pelvik taban egzersizleri idrar kaçırma, pelvik organ düşmesi ve cinsel işlev bozukluğunu önler. Günde 3 set, her sette 10 tekrar (10 saniye kasma, 10 saniye bırakma) standart programdır.