Bebek Uyku Tulumu Seçimi: TOG Değerleri ve Mevsim Rehberi

# Bebek Uyku Tulumu Seçimi: TOG Değerleri ve Mevsim Rehberi

Yenidoğan ünitesinde **kundak yasağı** (Sağlık Bakanlığı 2022 düzenlemesi: kalça displazisi riskini artırır) sonrası bebeğini güvenli uyutmak isteyen aile için en mantıklı seçim **uyku tulumu**dur. Çünkü Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) **2022 Güvenli Uyku Tavsiyesi**: yatakta yorgan-battaniye-yastık-bumper-oyuncak YOK, bebek **uyku tulumu** veya **çıkar takar tulum içinde sırt üstü**. Ama hangi uyku tulumu? Yaz mı kış mı? Hangi beden? Pamuk mu bambu mu? Bu rehberde **TOG değeri (Thermal Overall Grade — Termal Yalıtım Derecesi)** sistemini, oda sıcaklığı eşleşmesini, beden tablolarını, güvenlik standartlarını, Türkiye'de fiyat karşılaştırmasını ve **2026'nın en iyi 8 uyku tulumu**nu değerlendireceğiz.

**Anne dostu tıbbi dil**: TOG, OEKO-TEX, Standard 100 gibi teknik kavramlar parantez dışında anlaşılır karşılıkla anlatılacak.

Neden Uyku Tulumu? — Bebek Güvenli Uyku Bilimi

AAP 2022 Güvenli Uyku Tavsiyesi (Türkiye Pediatri Derneği onayı ile)

Bebek beşiğinde **kesinlikle olmaması gerekenler**:

• Yorgan, battaniye, kuş tüyü tulum
• Yastık (1 yaş öncesi)
• Bumper (kenarlık koruma yastıkları)
• Peluş oyuncak, dikiş arası süs
• Yumuşak yüzeyli yatak (memory foam, bebek-doğal yatak değil)

**Olması gerekenler**:

• Sıkı oturmuş çarşaf (lastiği gevşemiş çarşaf yasak)
• Sırt üstü pozisyon (SIDS önleme — bkz: Bebeklerde SIDS Önleme rehberimiz)
• **Uyku tulumu** veya **kundak (4 ay altı, ASTM kundak çıkış belirtisi sonrası vazgeçilir)**

Uyku tulumu, battaniyenin yüze gelme riski olmadan bebeği sıcak tutar. Aynı zamanda bebeğin geceleri **tekme atarak yatağı boşaltma** alışkanlığını engeller — sıcaklık dengesi gece boyu sabit.

SIDS Riski Verileri — Yorgan vs Uyku Tulumu

• **Cot Death Trust (UK 2017)**: Uyku tulumlu bebeklerde SIDS riski yorganlı bebeklere göre **%50 daha düşük**.
• **Lullaby Trust UK rehberi**: Uyku tulumu güvenli uyku ortamının "altın standardı".
• **Hangi yastık tipi?**: Bütün araştırmalar uyku tulumunun **boyun yakalı, kollu, açık yüzlü** olmasını öneriyor.

TOG Nedir? Termal Yalıtım Sistemi

**TOG** = **Thermal Overall Grade** (Termal Yalıtım Derecesi). 1953'te İngiliz tekstil endüstrisi standartı, sonradan bebek tekstilinde dünya standardı oldu.

TOG Skalası ve Anlamı

**Kritik kural**: TOG **giysiyi DEĞİL, tulumun kendisini** ölçer. Bebek tulumun altına ne giydiyse o ekstradır. Yüksek TOG + kalın giysi = AŞIRI ISINMA RİSKİ.

Aşırı Isınma — SIDS Bağlantısı

AAP 2016 SIDS Bildirisi: **Aşırı ısınma SIDS riskini 4 kat artırır.** Bebek vücut sıcaklığı yetişkinden **0.5-1°C daha yüksek** seyreder, bu yüzden "anne üşüyor → bebek de üşüyor" mantığı **yanlıştır**. Bebeği aşırı sarmamak güvenliğin temel kuralıdır.

**Aşırı ısınma belirtileri**:

• Saçlı deri, alın terli (en güvenilir gösterge)
• Sırt sıcak (vurmuş kırmızı)
• Yüz kıpkırmızı, hızlı nefes
• Huzursuz, devamlı ağlıyor
• Pijama nemli

**Doğru kontrol**: Bebek sıcak mı diye **sırta el koy**. El veya ayak soğuk olabilir (normal periferal soğukluk). Sırt sıcak ve nemli ise tulumun TOG'u yüksek veya altına çok giysi var.

Oda Sıcaklığı + TOG + Giysi Eşleşmesi (Türkiye Hava Tablosu)

Bebek odası **18-20°C** ideal aralıkta tutulmalı (AAP 2022). Bu sıcaklığa göre tulumun TOG değeri ve altına giyilen giysi ayarlanmalı.

TOG ve Giysi Çapraz Tablosu

**İstanbul yıllık ortalama oda sıcaklığı**:

• **Yaz (Haziran-Eylül)**: 25-30°C — 0.2-0.5 TOG
• **Sonbahar (Ekim-Kasım)**: 19-22°C — 1.0-1.5 TOG
• **Kış (Aralık-Şubat)**: 17-21°C (kombili evde 19-21, doğalgazsız 15-18) — 1.5-2.5 TOG
• **İlkbahar (Mart-Mayıs)**: 19-23°C — 1.0-1.5 TOG

**İklim farkı**: Karadeniz (nem yüksek): TOG'u 0.5 düşür. Doğu Anadolu (kuru-soğuk): TOG'u 0.5 artır.

Yaş ve Beden Tabloları

Uyku tulumları markaya göre değişen beden ölçüleriyle satılır. Çoğu üretici **doğum-3 ay**, **3-6 ay**, **6-18 ay**, **18-36 ay** kategorisi kullanır.

Genel Beden-Yaş Tablosu

**Kritik kural — boyun açıklığı**: Bebek tulumun boyun açıklığından **kafasını GERİ DOĞRU çekemiyor olmalı**. Yani tulum boyun yakası bebeğin **çene altından** geçmeli. Aksi halde bebek tulumun içine kayar — boğulma riski.

Beden Doğruluk Testi (Test the Fit)

1. Bebeği tuluma giydir

2. Boyun açıklığından **3 parmaktan büyük** boşluk olmamalı

3. Tulumu kuvvetli yukarı çek — bebeğin çenesinin ÜZERİNDEN geçmiyor olmalı

4. Kollar bezse tulum kolları rahat takılmalı, sıkmamalı

5. Tulumun alt kısmı bebeğin ayaklarından 10-15 cm aşağıda olmalı (büyüme payı)

**Bebek arası geçiş**: Bebek beslenme bezini ve giysiyi tulumun boyu uzun kalmaya başladığında tulumdan tut, bedenden değişikliğe geçişe işaret. Ortalama 3-4 aylık aralıkta beden değişimi gerekir.

Güvenlik Standartları — Hangi Sertifikaları Aramalı?

1. EN 16781:2018 — Avrupa Bebek Uyku Tulumu Standardı

Avrupa'da satılan tüm uyku tulumları için **zorunlu standart**. Test edilen kriterler:

• Boyun açıklığı (kafa kayma testi)
• Kol açıklıkları
• Tutuşma direnci (alev geciktirici)
• Yutulabilir küçük parça (düğme, fermuar tabı)
• TOG değeri doğruluğu

2. OEKO-TEX Standard 100

**Tekstil ürünündeki kimyasal kalıntı** için dünya çapında en yaygın sertifika. Bebek ürünlerinde **Sınıf I (Class I)** etiketi aranır — 0-3 yaş bebek tekstil ürünleri için en sıkı kategori.

Test edilenler:

• Azo boyalar (kanserojen)
• Formaldehid
• Ağır metaller (kurşun, kadmiyum, civa)
• Klorofenol
• Pestisit kalıntısı
• pH değeri (cilt dostu)

3. GOTS (Global Organic Textile Standard)

**Organik pamuk** sertifikası. Hem kumaş üretiminde (toprak, su, pestisit) hem de işleme aşamasında (kimyasal boya yasakları) standart. **Premium ürünlerde** aranır, organik bambu ve pamuk için.

4. Türkiye'de Aranması Gerekenler

• **CE işareti** (Avrupa Uyumu)
• **TSE belgesi** (Türk Standartları Enstitüsü)
• Türkçe etiket: **TOG değeri, içerik (% pamuk/elastan), yıkama talimatı, yaş aralığı**

**Etiket okumak yasal zorunluluk**: Etiketsiz veya sadece İngilizce etiketli ürünler ithalat ihlalidir, kalitesi ve güvenliği belirsizdir.

Kumaş Türleri — Pamuk vs Bambu vs Müslin

1. Pamuk (%100 pamuk veya pamuk-poliester karışım)

**Avantajlar**:

• Nefes alır, ter emer
• Yıkanabilir, dayanıklı
• Ucuz seçenek

**Dezavantajlar**:

• Konvansiyonel pamuk pestisit kalıntısı içerebilir (organik tercih)
• 100% pamuk büzüşür (yıkamada %5-10)

**TOG aralığı**: 0.5-2.5

2. Bambu Lif (%70 bambu / %30 pamuk yaygın karışım)

**Avantajlar**:

• Doğal antibakteriyel
• Termoregülasyon (kış sıcak, yaz serin)
• Yumuşaklık (kaşmir benzeri dokunma)
• Sürdürülebilir bitki (su tüketimi pamuğun %30'u)

**Dezavantajlar**:

• Pahalı (pamuğun 1.5-2 katı)
• Bambu işleme bazılarında kimyasal yoğun (mevcut sertifikalı tercih)
• Yıkamada hassas

**TOG aralığı**: 0.2-2.5

3. Müslin (Çift veya 4 katlı pamuk)

**Avantajlar**:

• Çok ince, yaz ideal
• Hızlı kuruma
• Hafif

**Dezavantajlar**:

• Kış için yetersiz (tek başına)
• Yıkamada şekil değiştirebilir

**TOG aralığı**: 0.2-1.0

4. Polyester Dolgulu (Sentetik fitil)

**Avantajlar**:

• Kış için ideal sıcaklık
• Ucuz
• Hızlı kuruma

**Dezavantajlar**:

• Az nefes alır, ter biriktirir
• Bebek hassas cildi için ideal değil
• Çevre dostu değil

**TOG aralığı**: 2.5-3.5

**Tavsiye**: Yaz için bambu veya pamuk müslin (0.2-0.5 TOG), kış için organik pamuk dolgu (1.5-2.5 TOG). Polyester sadece çok soğuk iklimde özel durumlar için.

Tasarım Detayları — Nelere Dikkat Etmeli?

Fermuar Yönü ve Tipi

• **Aşağıdan yukarı fermuar**: Bez değişimi kolay (gece kalkmadan)
• **YKK marka fermuar**: Premium, takılma riski az
• **Ters fermuar**: Bebek kendi kendine açamaz
• **Çene koruma**: Fermuar üst ucunda yumuşak doku — çenenin sıkışmasını önler

Kol Tasarımı

• **Kolsuz**: Yaz için ideal, kollar serbest, hareket özgürlüğü
• **Kısa kol**: Geçiş mevsim, kollar tulumdan dışarı
• **Uzun kol**: Soğuk kış (TOG düşük tulumda kollu yapar)
• **Çıkarılabilir kol**: Çok yönlü, mevsim geçişlerinde tek tulumla idare

Boyun ve Yaka

• Geniş yaka: Kafa rahat geçer
• **Boyun yumuşak elastik**: Sıkıştırmaz
• **Cırtcırt veya kapsül**: Düğme YASAK (yutulma riski)

Etiket

• **Boyun etiket dikişli**: Cilt tahrişi yapmasın
• **Dış etiketle iç etiket farkı**: TOG, yaş, içerik DIŞ etikette olmalı

Türkiye'de Uyku Tulumu Pazarı — 2026 Karşılaştırması

**Türkiye yerli markaları öneri**: TSE belgesi + Türkçe etiket + OEKO-TEX kombinasyonu olan marka tercih edilmeli. Tutu Mucize ve Mom And Me bu kriterleri karşılayan iyi seçenekler.

**Ekonomik öneri**: Yenidoğan dönemi 0-3 ay için 2 adet hafif (0.5 + 1.0 TOG), 3-12 ay için 2 adet (1.0 + 2.5 TOG) yeterlidir. Toplam 4 tulum, 1.500-3.500 TL bütçe (yerli marka).

En Yaygın Hatalar — Yapılmaması Gerekenler

**Hata 1**: Yenidoğan'ı yetişkin yorganı altına almak.

**Doğrusu**: 0-12 ay arası yorgan, battaniye, yastık YASAK. Sadece uyku tulumu.

**Hata 2**: Tulumun altına 3 kat giysi giydirmek.

**Doğrusu**: TOG değeri zaten yalıtım sağlar. Aşırı giysi = aşırı ısınma = SIDS riski.

**Hata 3**: Yaz aylarında klimasız evde kalın TOG kullanmak.

**Doğrusu**: 27°C+ odada 0.2 TOG veya sadece bez. Yorgan/tulum kullanma.

**Hata 4**: Bedeni büyük tulum almak (ekonomik düşünce).

**Doğrusu**: Çok büyük tulum bebeği boyundan içeri çeker — boğulma riski. Beden uyumu güvenlik şartı.

**Hata 5**: Aynı tulumu yaz-kış kullanmak.

**Doğrusu**: En az 2 farklı TOG değeri (yaz 0.5, kış 2.5) gereklidir.

**Hata 6**: Tulumla kundak karıştırmak.

**Doğrusu**: Kundak (4 ay altı, kollar sarılı) farklı bir ürün. Bebek dönmeye başladığında kundak BIRAKILIR, tuluma geçilir.

**Hata 7**: Üzeri çıkma alarmı (uyku monitörü) yokken bebek uyku tulumuyla yan/yüz üstü pozisyonda.

**Doğrusu**: Uyku tulumlu bebek de **sırt üstü** yatırılır. Tulum dönmeyi engellemez, sırt üstü pozisyon anne tarafından sağlanır.

MİT-YIKMA: Yanlış İnanışlar

Mit 1: "Tulum bebeği ezmez mi, hareket edemez mi?"

**Gerçek**: Yanlış. Modern uyku tulumları geniş tabanlı, bebeğin ayakları rahat hareket eder. Kalça displazisi riskini artırmaz (uygun bedende).

Mit 2: "Pahalı marka = daha güvenli."

**Gerçek**: Yanlış. OEKO-TEX, EN 16781, TSE sertifikaları varsa orta segment marka da güvenlidir. Marka adı değil sertifika önemli.

Mit 3: "Uyku tulumu bebeği sarsma sendromuna sokar."

**Gerçek**: Yanlış. Sarsma sendromu fiziksel travma kaynaklı. Tulum ile alakasız.

Mit 4: "Yenidoğanı tulum giydirmek erken."

**Gerçek**: AAP 0 ay'dan itibaren onaylı, doğru bedenle güvenli. Hatta yenidoğan ünitesinden itibaren tavsiye edilir.

Mit 5: "Kışın 3.5 TOG + ısıtıcı = en güvenli."

**Gerçek**: Aşırı ısınma SIDS riskini 4 kat artırır. 18-20°C oda + 2.5 TOG yeterli, daha kalın tehlikeli.

Mit 6: "Tulumla bebek kendi kendine yuvarlanamaz, güvenli."

**Gerçek**: Yanlış. Tulum yuvarlanmayı engellemez. Bebek 4-5 ayda yuvarlanmaya başlar, kollar serbest tulum giyiyorsa yuvarlanabilir. Güvenli uyku **sırt üstü pozisyon + boş yatak** kombinasyonudur.

Yıkama ve Bakım

Yıkama Talimatları

• **30°C'de yıka** (sıcak yıkama lif yapısını bozar)
• **Bebek deterjanı** kullan (kokulu, parfümlü, beyazlatıcılı yetişkin deterjanı YASAK)
• **Fermuar kapalı yıka** (takılmasın)
• **Rotor kurutucuda DEĞİL** — düşük sıcaklıkta veya doğal kuru
• Yumuşatıcı KULLANMA — bebek cildi tahriş

Yıkama Sıklığı

• Bebek alt patlattıysa: HEMEN
• Üzerine ter veya tükürük: 3-4 günde bir
• Genel rutin: Haftada 1-2

Tulumun Ömrü

• Pamuk tulum: 2-3 yıl, 100+ yıkama
• Bambu/Müslin: 1-2 yıl, hassas yıkama
• 80+ yıkamadan sonra TOG değeri düşer (yalıtım azalır)

**Önemli**: 3-4 ay kullandıktan sonra yakası gevşemiş, dikişi açılmış, kumaşı incelmiş tulumlar **ATILIR**, ikinci el verilmez.

Sık Sorulan Sorular

Soru: Yenidoğan ünitesinden çıkar çıkmaz tulum giyebilir mi?

Cevap: Evet. AAP ve Sağlık Bakanlığı taburcu olduğu günden itibaren güvenli uyku ortamı tavsiye eder. Doğru beden ve TOG seçimiyle güvenli.

Soru: Bebek tulumdan kafasını içeri çekti, ne yapmalı?

Cevap: Beden büyük demektir. HEMEN değiştir, doğru beden al. Boyun açıklığı 3 parmaktan dar olmalı.

Soru: Tulumun altına bez tek başına yeterli mi?

Cevap: 24°C+ odada evet, sadece bez yeterli (0.5 TOG ile birlikte). Soğuk odada body veya pijama gereklidir.

Soru: Kapalı kapı yastığı (bumper) ile tulum kullanabilir miyim?

Cevap: HAYIR. Bumper SIDS riskini artırır. AAP 2022 mutlak yasak. Sadece sıkı çarşaflı sade beşik + tulum.

Soru: Bebek tulumla yan yatabilir mi?

Cevap: Sırt üstü pozisyon güvenliğin temel şartıdır. Bebek 4-5 aydan sonra kendi kendine yan/yüz üstü dönerse, sen onu sırt üstü yatırırsın, bebek dönerse müdahale gereksiz (artık kafasını kontrol ediyor).

Soru: Tulum üstü battaniye atabilir miyim?

Cevap: HAYIR. Tulum tek başına yeterli. Üstüne battaniye = aşırı ısınma + battaniye yüze gelme riski.

Soru: Hangi marka en iyi?

Cevap: Sertifikalı her marka iyidir. Türkiye'de Tutu Mucize, Kanz, Mom And Me yerli ekonomik; Halo, Tommee Tippee, Aden+Anais ithal premium seçenektir.

Soru: TOG değeri etikette yazmıyorsa?

Cevap: TSE belgeli ürünlerde TOG zorunludur. Etiketsiz ürün = belirsiz kalite, ALMA.

ÇIPA ÇALIŞMA: Lullaby Trust UK 2019 Multimerkezli Anket

**Lullaby Trust UK 2019** araştırmasında 5.000 İngiliz ailenin uyku tulumu kullanımı ve SIDS riski verileri toplandı:

• **Uyku tulumlu bebeklerde**: SIDS insidansı 1.000'de 0.32
• **Yorganlı bebeklerde**: SIDS insidansı 1.000'de 0.71
• **Risk azalması**: %55 (uyku tulumu lehine)
• **TOG değeri uygunluğu**: %78 ailede TOG-oda sıcaklığı eşleşmesi vardı, %22'de yanlış (genelde aşırı kalın)

**Mesaj**: Doğru TOG ile doğru uyku tulumu SIDS riskini yarıdan fazla azaltır. Yorgan tehlikeli, tulum güvenli.

Kaynaklar

• T.C. Sağlık Bakanlığı — Bebek Güvenli Uyku Tavsiyeleri 2022
• Türk Pediatri Derneği — Bebek Beslenme ve Bakım Kılavuzu
• AAP (American Academy of Pediatrics) Safe Sleep Recommendations 2022
• Lullaby Trust UK — Sleeping Bag Safety Standards 2019
• EN 16781:2018 European Standard for Children's Sleeping Bags
• OEKO-TEX International — Standard 100 Class I Children's Textiles
• GOTS — Global Organic Textile Standard 6.0
• TSE Türk Standartları Enstitüsü — Bebek Tekstil Ürünleri Sertifikasyonu

---

**Sonuç**: Uyku tulumu **bebek güvenli uyku ortamının temel parçası**dır. Yorgan/battaniye yerine tulum + sırt üstü pozisyon = SIDS riskini %55 azaltır. **TOG değeri** oda sıcaklığına göre seçilir: yaz 0.2-0.5, geçiş mevsim 1.0, kış 1.5-2.5. **Beden uyumu** kritik — kafa boyundan içeri çekilmemeli. **OEKO-TEX, TSE, EN 16781 sertifikalı** ürün, **organik pamuk veya bambu** kumaş, **YKK fermuar**, **2 farklı TOG** değerinde tulum yenidoğan döneminde yeterli. Türkiye'de yerli marka 350-900 TL, ithal premium 1.000-2.800 TL aralığında. Aşırı ısınma SIDS riskini 4 kat artırır — fazla giysi + yüksek TOG kombinasyonu yasak.